ग़ज़ल

हाय! गुन्‍डे-मवाली लोग सियादत1 कर रहे हैं

कैसे-कैसे लोग यहां सियासत कर रहे हैं



बिठाकर इनको अपनी सर-आँखों पर हम

क्‍यों ख्‍़ाराब इनकी आदत कर रहे हैं



ये सियादत की कमी नहीं है तो क्‍या है

समझाओ,लोग क्‍यों बगावत कर रहे हैं



कैसे हो यकिं उनकी वतन-परस्‍ती पर

वे तो दहशतगर्दों की हिमायत कर रहे हैं



दीमक जैसे होते हैं ये सियासी लोग भी

बयां हम सच्‍ची हिकायत2 कर रहे हैं



हमें नहीं लगता कि शिकायत दूर होगी

हम उन्‍हीं से उनकी शिकायत कर रहे हैं



‘अनुज' हिंदुस्‍तां कर्ज़दार है उन मांओं का

जिनके लाल हमारी हिफ़ाजत कर रहे हैं





1.नेतृत्व ,सरदारी 2.कहानी

ये क्या हो रहा है

हिन्‍दुस्‍तान की आर्थिक राजधानी कहीं जाने वाली मुंबई को दहशतगर्दों से मुक्‍त करा दिया गया है। यह टिप्‍पणी मैं अपनी ओर से नहीं कर रहा हूं अपितु आला अधिकारियों ने इसकी पुष्‍टी कर दी है। ये खबर सच्‍ची है। एक सच ye भी है कि हम चंद दहशतगर्दों से मुक्‍त हुए हैं न कि पूरी तरह आतंकवाद से मुक्‍त हुए।

हर घटना हमें बहुत कुछ सीखा जाती है। हर घटना हमें आईना दिखाती है। सो ये काम मुंबई में हुए इस घटना ने भी किया। इस घटना ने हमारे खुफिया तन्‍त्र की पोल खोल दी। जिसका नतीजा हमें 59 घंटे तक चले ऑपेरशन में 175 लोगों की मौत 20 पुलिसवालों व एनएसजी के जवान शहीद और सैकड़ों की तादाद में लोग घायलों के रूप में भुगतना पड़ा। दहशतगर्द समुद्र के रस्‍ते से आए और किसी को कानों-कान खबर भी नहीं लगी। यदि ऐसा ही है हमारा खुफिया तन्‍त्र,तो सरकार करोड़ों रूपये का ख़र्च क्‍यों करते हैं इस विभाग पर।

सरकार नेताओं के ऐशो-आराम पर करोड़ों खर्च कर देती है। लेकिन इस खर्च का कुछ हिस्‍सा पुलिस की बेहतर बुलेट प्रूफ जैकेटों के लिए लगा दिया जाता तो हमें मुंबई प्रकरण में एटीएस प्रमुख हेमंत करकरे और एसीपी अशोक काम्‍ते जैसे जवानों की जान नहीं देनी पड़ती। दूसरी ओर इस घटना के जख्‍म अभी हरे ही हैं और जिसमें हुए शहीदों की चिंताओं की राख अभी ठन्‍डी भी नहीं हुई है। महाराष्‍ट्र्‌ के नेता आर.आर.पाटिल साहब ने एक प्रेस वार्ता में मुंबई की इस घटना के बारे में कहते है कि ऐसी छुटपुट घटनाएं तो बड़े शहरों में हो ही जाती हैं। कुछ तो शर्म करो पाटिल साहब इस घटना ने देश को हिलाकर रख दिया। और आप इसे छुटमुट घटना कह रहे हैं।.............शर्म करो नेता महोदय!

हिन्‍दुस्‍तान में ये नहीं कि आतंकी हमला पहली दफा हुआ है। इससे पहले लाल किले,संसद,अक्षरधाम मंदिर,आर.एस.एस.मुख्‍यालय,सीआरपीएफ के ग्रुप रेजिमेंट सेंटर पर हमला,मुंबई ट्र्‌नों में सिलसिले वार धमाके हो चुके हैं। याद हो अमेरिका पर एक बड़ा हुआ था, उसके बाद वहां ऐसे पुख्‍ता इन्‍तजाम कर दिए गए कि आज तक कोई घटना नहीं हुई। और तो और हमारे पड़ोसी राज्‍य बाग्‍लादेश जैसे देश में आतंकवाद विरोधी सख्‍त कानून लागू बनाए हुए हैं। वहां जो आतंकियों की किसी तरह की सहायता देने वाले को भी फांसी की सजा का कानून है। मगर हमारे देश में इतने हमलों के बावजूद भी एक कड़ा कानून नहीं बनाया गया है। अफजल जैसे आतंकियों के पीछे राजनीति की रोटियां तो हर राजनैतिक दल सेंकता है। मगर सरकार आने पर उनको फांसी कोई नहीं देना चाहता। चंद वोटों के लिए देश को बांटने में जुटे नेताओं से पूछना चाहते हैं क्‍या यूंही आतंकी आतंक फैलाते रहेंगे। क्‍या यूं ही आम आदमी मरते रहेंगे, क्‍या यूं हमारे जांबाज सिपाही अपनी जान पर खेलते रहेंगे। क्‍या नेता सिर्फ कुर्सी के चक्‍कर में भारत को गर्त में पहुंचाने का काम करते रहेंगे। नेताओं से प्रार्थना कभी देश के दर्द को अपना दर्द बनाकर तो देखो। देश को भाषणों की नहीं देशहित के कामों की जरूरत है।

अपने उपर के खर्चों को जरा कम करवाइए नेता जी

सेना को, खुफिया विभाग को अत्‍याधुनिक बनाइए नेता जी

देश को तोड़िए मत, देश को जोड़िए माननीय नेता जी

बस बड़ी ईमानदारी से अपना कर्तव्य निभाइए नेता जी

आतंकवाद को मिटाना क्‍या बड़ी बात है नेता जी

अपने बेटों में से एक बेटा सेना में भर्ती करवाइए नेता जी।

---

ये क्या हो रहा है

हिन्‍दुस्‍तान की आर्थिक राजधानी कहीं जाने वाली मुंबई को दहशतगर्दों से मुक्‍त करा दिया गया है। यह टिप्‍पणी मैं अपनी ओर से नहीं कर रहा हूं अपितु आला अधिकारियों ने इसकी पुष्‍टी कर दी है। ये खबर सच्‍ची है। एक सच ye भी है कि हम चंद दहशतगर्दों से मुक्‍त हुए हैं न कि पूरी तरह आतंकवाद से मुक्‍त हुए।

हर घटना हमें बहुत कुछ सीखा जाती है। हर घटना हमें आईना दिखाती है। सो ये काम मुंबई में हुए इस घटना ने भी किया। इस घटना ने हमारे खुफिया तन्‍त्र की पोल खोल दी। जिसका नतीजा हमें 59 घंटे तक चले ऑपेरशन में 175 लोगों की मौत 20 पुलिसवालों व एनएसजी के जवान शहीद और सैकड़ों की तादाद में लोग घायलों के रूप में भुगतना पड़ा। दहशतगर्द समुद्र के रस्‍ते से आए और किसी को कानों-कान खबर भी नहीं लगी। यदि ऐसा ही है हमारा खुफिया तन्‍त्र,तो सरकार करोड़ों रूपये का ख़र्च क्‍यों करते हैं इस विभाग पर।

सरकार नेताओं के ऐशो-आराम पर करोड़ों खर्च कर देती है। लेकिन इस खर्च का कुछ हिस्‍सा पुलिस की बेहतर बुलेट प्रूफ जैकेटों के लिए लगा दिया जाता तो हमें मुंबई प्रकरण में एटीएस प्रमुख हेमंत करकरे और एसीपी अशोक काम्‍ते जैसे जवानों की जान नहीं देनी पड़ती। दूसरी ओर इस घटना के जख्‍म अभी हरे ही हैं और जिसमें हुए शहीदों की चिंताओं की राख अभी ठन्‍डी भी नहीं हुई है। महाराष्‍ट्र्‌ के नेता आर.आर.पाटिल साहब ने एक प्रेस वार्ता में मुंबई की इस घटना के बारे में कहते है कि ऐसी छुटपुट घटनाएं तो बड़े शहरों में हो ही जाती हैं। कुछ तो शर्म करो पाटिल साहब इस घटना ने देश को हिलाकर रख दिया। और आप इसे छुटमुट घटना कह रहे हैं।.............शर्म करो नेता महोदय!

हिन्‍दुस्‍तान में ये नहीं कि आतंकी हमला पहली दफा हुआ है। इससे पहले लाल किले,संसद,अक्षरधाम मंदिर,आर.एस.एस.मुख्‍यालय,सीआरपीएफ के ग्रुप रेजिमेंट सेंटर पर हमला,मुंबई ट्र्‌नों में सिलसिले वार धमाके हो चुके हैं। याद हो अमेरिका पर एक बड़ा हुआ था, उसके बाद वहां ऐसे पुख्‍ता इन्‍तजाम कर दिए गए कि आज तक कोई घटना नहीं हुई। और तो और हमारे पड़ोसी राज्‍य बाग्‍लादेश जैसे देश में आतंकवाद विरोधी सख्‍त कानून लागू बनाए हुए हैं। वहां जो आतंकियों की किसी तरह की सहायता देने वाले को भी फांसी की सजा का कानून है। मगर हमारे देश में इतने हमलों के बावजूद भी एक कड़ा कानून नहीं बनाया गया है। अफजल जैसे आतंकियों के पीछे राजनीति की रोटियां तो हर राजनैतिक दल सेंकता है। मगर सरकार आने पर उनको फांसी कोई नहीं देना चाहता। चंद वोटों के लिए देश को बांटने में जुटे नेताओं से पूछना चाहते हैं क्‍या यूंही आतंकी आतंक फैलाते रहेंगे। क्‍या यूं ही आम आदमी मरते रहेंगे, क्‍या यूं हमारे जांबाज सिपाही अपनी जान पर खेलते रहेंगे। क्‍या नेता सिर्फ कुर्सी के चक्‍कर में भारत को गर्त में पहुंचाने का काम करते रहेंगे। नेताओं से प्रार्थना कभी देश के दर्द को अपना दर्द बनाकर तो देखो। देश को भाषणों की नहीं देशहित के कामों की जरूरत है।

अपने उपर के खर्चों को जरा कम करवाइए नेता जी

सेना को, खुफिया विभाग को अत्‍याधुनिक बनाइए नेता जी

देश को तोड़िए मत, देश को जोड़िए माननीय नेता जी

बस बड़ी ईमानदारी से अपना कर्तव्य निभाइए नेता जी

आतंकवाद को मिटाना क्‍या बड़ी बात है नेता जी

अपने बेटों में से एक बेटा सेना में भर्ती करवाइए नेता जी।

---

बाल कविता चाचा नहरू

बच्‍चों के प्‍यारे थे चाचा नेहरू

सबसे न्‍यारे थे चाचा नेहरू

अलाहबाद में जन्‍मे थे

और इंग्लैण्‍ड में पढ़े थे

देश की आजादी खातिर

कई दफा जेल गए थे

अपने हुनर के बलबूते वो

देश के पहले प्रधानमंत्री बने थे

बापू गांधी के प्‍यारे थे चाचा नेहरू

पंचवर्षीय योजना दी चाचा ने

नई राह नई चेतना दी चाचा ने

जब प्रथम प्रधानमंत्री बने थे चाचा नेहरू

चाचा जी का सपना था

जब वे पंचतत्‍व में लीन हो जाए

उनकी चिंता से राख उठाए

उसको भारत के खेतों में डालें

और कुछ को गंगा में बहाएं

ऐसा करने से वो

भारत की मिट्‌टी में मिल जाएं

सच में बहुत न्‍यारे थे चाचा नेहरू

बच्‍चों के प्‍यारे थे चाचा नेहरू

चाचा नेहरू

बच्‍चों के प्‍यारे थे चाचा नेहरू

सबसे न्‍यारे थे चाचा नेहरू

अलाहबाद में जन्‍मे थे

और इंग्लैण्‍ड में पढ़े थे

देश की आजादी खातिर

कई दफा जेल गए थे

अपने हुनर के बलबूते वो

देश के पहले प्रधानमंत्री बने थे

बापू गांधी के प्‍यारे थे चाचा नेहरू

पंचवर्षीय योजना दी चाचा ने

नई राह नई चेतना दी चाचा ने

जब प्रथम प्रधानमंत्री बने थे चाचा नेहरू

चाचा जी का सपना था

जब वे पंचतत्‍व में लीन हो जाए

उनकी चिंता से राख उठाए

उसको भारत के खेतों में डालें

और कुछ को गंगा में बहाएं

ऐसा करने से वो

भारत की मिट्‌टी में मिल जाएं

सच में बहुत न्‍यारे थे चाचा नेहरू

बच्‍चों के प्‍यारे थे चाचा नेहरू

हम नन्हें, नन्हें बच्चे हैं

कच्ची मिट्टी के मटके हैं
हम नन्हें, नन्हें बच्चे हैं
खेलने की उम्र में हम
ढ़ोते भारी-भारी बस्ते हैं
अध्यापक जी
डालते हैं हर-रोज
हम पर पढ़ाई का बोझ
वो हमारी व्यथा कब समझते हैं
माननीय अध्यापक जी,
आपके हम आज्ञाकारी शिष्य हैं
इस भारतवर्ष का भविष्य हैं
माननीय अध्यापक जी,
'तारे जमीं पर' फिल्म देख आओ
और उसको अमल में लाओ
उसी तर्ज पर हमको पढाओ
हमसे अच्छे-अच्छे परिणाम पाओ

राज ठाकरे सावधान

बलभ भाई पटेल जिन्होंने
सारे देश को एक सूत्र में बांधा था
वो आज
राज ठाकरे की कारगुजारियों
पर रो रहे होंगे
सत्ता के लोभ अन्धें
राज देश को बांटते राज
को सोच कर हैरान परेसान होंगे
याद उनको मुहम्द जिन्न्हा आया होगा
जिसकी एक गलती
से पकिस्तान बना
देश में खून खराबा हुआ
नफ़रत फैली
वही आज राज ठाकरे
कर रहा है
अबभी वक्त है
संभल जाओ
देश एक बार टूट चुका है
बार बार नहीं टूटने देंगें
राज जैसे सापों का
कुचल देंगें
हमारा भारत एक था
एक है एक रहेगा
ज़ोर राज जैसों का न चलेगा
सरकारें चुप रह सकती हैं
कोई भारतीय चुप न रहेगा।
जय हिंद

मुंबई पोलिस ने
एक उतर भारतीय को
मार डाला
सफाई में कहा कि
ओ पागल था
चलो यकीं कर लिया
पागलों को गोली मार
देनी चाइये माना
मगर जिस दिन राज की
सेना टूट पङी थी
बिहारी छात्रों पर
क्या वो पागल नहीं
हो गये थे
यदि ओ पागल हो गये थे
तो क्यों नहीं चलाई गोलियां
कानून सब के लिए एक है
एक आँख से देखिये
मगर
वतन को बांटता है जो
उसे मिलती है क्यों जेड सुरक्षा
वतन तोड़ने की जो करता है खिलाफत
उसको मिलतीं हैं क्यों गोलियां
जवाब दीजिये प्रधानमंत्री जी

kavita

हर किसी ने

किया है

प्रयोग मुझे

फर्क बस

इतना रहा

किसी ने

पोलोथिन की तरह

तो किसी ने कंडोम की तरह

तजुर्बा

एक छोटे से
बच्चे ने
अपनी तोतली आवाज़ में
एक बुजुर्ग से पूछा
न मुंह् में दांत हैं
न सर पे बाल हैं
न बदन पे कपड़ा है
आपके पास क्या है
बुजुर्ग मुस्कुराया
बच्चे के सर पे
हाथ फिराया
और बोला
बेटा तजुर्बा

नज़्म

हिमाचल में है शहर मनाली

घूमने आते हैं यहां सैलानी

कुदरत की गोद में पला है ये

व्यास नदी पर बसा है ये

इसपे साया-ए-अबरे बहार है

मौसम यहां का खुशगवार है

पेड़ छू रहें हैं आसामां को

भाते हैं ये खूब हर महमां को

कल-कल करता व्यास का पानी

जीवन चलता व्यास का पानी

माल रोड और हिमाचली दरीचे

हर-सू हैं यहां ,सेब के बाग-बगीचे

बेसब्री से करते हैं सब इंतजार

दशहरा है यहां का वो त्यौहार

मन्नतें पूरी होती है जहां पर

वो हिडिम्बा मंदिर है यहां पर

'अनुज' जो मनु ऋषि ने थी बसाई

उसी मनु आली से बना मनाली

नज़्म

हिमाचल में है शहर मनाली

घूमने आते हैं यहां सैलानी

कुदरत की गोद में पला है ये

व्यास नदी पर बसा है ये

इसपे साया-ए-अबरे बहार है

मौसम यहां का खुशगवार है

पेड़ छू रहें हैं आसामां को

भाते हैं ये खूब हर महमां को

कल-कल करता व्यास का पानी

जीवन चलता व्यास का पानी

माल रोड और हिमाचली दरीचे

हर-सू हैं यहां ,सेब के बाग-बगीचे

बेसब्री से करते हैं सब इंतजार

दशहरा है यहां का वो त्यौहार

मन्नतें पूरी होती है जहां पर

वो हिडिम्बा मंदिर है यहां पर

'अनुज' जो मनु ऋषि ने थी बसाई

उसी मनु आली से बना मनाली

बाल कविताएँ

बादल अंकल, बादल अंकल
तुम तो हो बड़े ही चंचल

रात हो या हो दोपहरी
घूमते हो तुम नगरी-नगरी

ज़मीन की तुम बुझाते हो प्यास
हर प्राणी की तुम हो आस

हमारी नगरी तुम जब भी बरसे
ख़ास पकवान खाने को हैं मिलते

पर जब तुम बेमौसम आते हो
किसानों की मुसीबत बन जाते हो

कृपा तुम ऐसे न आया करो
सावन रुत में ही बूंदें बरसाया करो

यानी धरा में सौंधी खुशबू उगाया करो
जब भी, जहां भी बरसा करो
पहले वहां के बारे में सोचा करो

2
गर्मी हो या हो सर्दी
पल भर के लिए भी न रूकें
रिंकी-पिंकी, गोलू-मालू
मिलके सब आगे बढ़ें
मन लगाकर खूब पढ़ें
आओ स्कूल चले
आओ स्कूल चले

नेक राह पर चलते रहें हम
अर्ज़ी मालिक से करें
स्वस्थ रहने के लिए
कसरत हर रोज़ करें
आदर करें बड़ों का हम
गुरूजनों का सम्मान करें
आओं हरेक सपने का
हकीकत रूप धरें
अपने ज्ञान की ज्योति से
प्रकाशमान जगत को करें
हिंदू बने न मुसलमान बने
बनना है तो इंसान बनें
पढ़ने और पढ़ाने का
सत्य प्रयास बन
आओ स्कूल चलें

3
होना है अगर कामयाब
तो खुद पर रखिए एतमाद
काम करने से पहले
करो तुम खुदा को याद
ऐसा अगर हो गया
मुझको है एतबार
छा जाएंगे आप
हौसलें बुलंद हों
दिल में उमंग हों
काम में लगन हो ऐसी
देख, मुश्किलें दंग हों
जीवन जीने के लिए
सबसे अलग ढ़ंग हो
बात अगर ये जम गई
फिर तो वक्त करेगा वही
जो चाहेंगे आप
मुझको है एतबार
छा जाएंगे आप
ज़िंदगी नहीं मिली अपने लिए
अपने लिए तो सब है जिए
सब हैं जिए अपने लिए
अपने लिए तुम जिए
तो फिर तुम क्या जिए
औरों की खुशी के लिए
आप अगर हैं जिए
सब के लबों पर
मुस्कुराऐंगें आप
मुझको है एतबार
छा जाएंगे आप
----

ख्वाजा मेरे ख्वाजा
एक दरश दिखाजा
खाली हाथ तेरे दर पे आया हूं
साथ अपने कुछ नहीं लाया हूं
तुमको कुछ दूं, औकात नहीं है
मुझमें तुम-सी बात नहीं है
जिंदगी की बेरुखी का
मारा हूं मैं मुफलिसी का
दुनियादारी भी देख ली है

रिश्तेदारी भी देख ली है
काबिल नहीं ये मुहब्बत के
यार हैं ये सब दौलत के
आखिरी दर तेरा बचा है
सबको यहां से खूब मिला है
खाली झोली यहां आते हैं सब
और सब कुछ ले जाते हैं सब
मेरे बिगड़े नशीब बना दो
मोजजा ये आज दिखा दो
मुझपे भी इनायत कर दे
दूर मेरी शिकायत कर दे
खाली झौली को तू भर दे
पूरी मिरी आरज़ू कर दे
मेरी न सुनेगा तो जां दे दूगां
अभी और यहां दे दूगां
क्या सोच रहे हो ख्वाजा जी
हमें दरश दिखा दो खवाजा जी
====

हम बच्चे हिन्दुस्तानी हैं
हम सच्चे हिन्दुस्तानी हैं
अर्जुन जैसे वीर हैं हम
कर्ण जैसे दानी हैं
हम बच्चे हिन्दुस्तानी हैं

बच्चा-बच्चा कलाम बनेगा
जगत गुरू और महान बनेगा
कल्पना और सुनीता हमारी
बनेगी वतन की हर नर-नारी
पटेल,बोस,अटल-सा होगा
मेरे वतन का हरइक नेता
दलीप,बिग-बी-सा होगा
मेरे वतन का हरइक अभिनेता
मेरे वतन की ये बालाएं
लता-सी फनकार बनानी हैं
हम बच्चे हिन्दुस्तानी हैं

माना खेल में पिछड़ गए हैं
हम राजनीति में पड़ गए हैं
वतन की नहीं सूझती हमको
खुद में जो पड़ गए हैं
आ गई हैं हममें जो बुराईयां
हमने ये सब मिलके मिटानी हैं
हम बच्चे हिन्दुस्तानी हैं

मजहब-ओ-जात को छोड़ना होगा
आरक्षण नीति को तोड़ना होगा
खुद की ताकत से दौड़ना होगा
अभी राहें नईं और बनानी हैं
अभी मंजिलें और भी पानी हैं
हम बच्चे हिन्दुस्तानी हैं

खुद के बारे में क्या सोचना यारों
वतन की जां है, वतन पर वारो
बातें वही पुरानी हैं
बस हमको ये दोहरानी हैं
हम बच्चे हिन्दुस्तानी हैं

हम प्रेम क्यारी बोएंगें जी
और ईमानदारी बोएंगें जी
सोच की धरती पर यारों
तकनीकें न्यारी बोएंगें जी
ये बातें मन में ठानी हैं
हम बच्चे हिन्दुस्तानी हैं

मौसमों पर राज अपना है जमाना
खुद को खुदा का हमराज है बनाना
नभ में छुपी हैं कई दुनिया यारों
सब का सब ढूंढ़ के लानी हैं
हम बच्चे हिन्दुस्तानी हैं

ऐसा करके दिखना है
जग में लोहा अपना मनवाना है
जग में डंका अपना बजाना है
हर जगह तिरंगा लहराना है
बनकर जगत गुरू हमने
फिर दुनियां को राहें दिखानी हैं
हम बच्चे हिन्दुस्तानी हैं

1 - नन्हे बच्चे
कच्ची मिटटी के मटके हैं

हम नन्हे, नन्हे बच्चे हैं

खेलने की उम्र में हम

ढ़ोते भारी-भारी बस्ते हैं

अध्यापक जी

डालते हैं हररोज

हम पर पढ़ाई का बोझ

वो हमारी व्यथा कब समझते हैं

माननीय अध्यापक जी,

आपके हम आज्ञाकारी शिष्य हैं

इस भारतवर्ष का भविष्य हैं

माननीय अध्यापक जी,

‘तारे जमीं पर’ फिल्म देख आओ

और उसको अमल में लाओ

उसी तर्ज पर हमको पढ़ाओ

हमसे अच्छे.अच्छे परिणाम पाओ



2. पेड़ लगाओ
पेड़ लगाओ, पेड़ लगाओ

शहर को हरा भरा बनाओ

शहर में हो गया है धुआं-धुआं

जीना मुहाल हो गया यहां

हवा जहां कि धूल भरी

कैसे खिले कोई फूल-पंखुरी

मैला-मैला है पानी यहां

परेशां है जिंदगानी यहां

कुछ तो जतन सुझाओ

पेड़ लगाओ, पेड़ लगाओ

शहर को हरा भरा बनाओ

पेड़ शहर को हरा भरा कर देंगे

फिजाओं में खुश्बू भर देंगे

ये धुआं गुम हो जाएगा

खुशमिजाज मौसम हो जाएगा

तो क्यूं न पेड़ लगाओ

पेड़ लगाओ, पेड़ लगाओ

शहर को हरा भरा बनाओ

इस मटमैले पानी को

कैसे साफ रखे ज़िंदगानी को

जागृति अभियान चलाओ

पेड़ लगाओ, पेड़ लगाओ

शहर को हरा भरा बनाओ



---
रक्षाबंधन
बड़ा सादा त्यौहार है रक्षाबंधन

भाई-बहन का प्यार है रक्षाबंधन

भाई पर दुआओं की बौछार है ये

बहन की रक्षा का करार है रक्षाबंधन

हर महजबो-जात का त्यौहार है ये

सच बड़ा खुशगवार है रक्षाबंधन

राखी बांधने ,बंधवाने के लिए

हर बहन -भाई बेकरार है , रक्षाबंधन

दिखने में है ये रंगीन धागा लेकिन

धागा नहीं ऐतबार है रक्षाबंधन

हर दुवा, हर करार ताजा करने को

अब के फिर तैयार है रक्षाबंधन

माथे पर तिलक, हाथों में राखियां

‘अनुज‘ जीनते-प्यार है रक्षाबंधन ।।

अगर मैं अपनी जुबान से जाउं

यार मिरे अपनी जान से जाउं

होने लगे अगर खुद पे गुमान

यार मैं अपनी पहचान से जाउं

दिल रोक लेता है परदेस जाने से

जब भी सोचूं कि हिंदुस्तान से जाउं

तमन्ना है लिपटा हो तिरंगा मुझपे

जब भी मैं इस जहान से जाउं

आखिरी सफर पे बड़ी शान से जाउं

जो यहां है वो कहां मिलेगा

घर छोड़ूं क्यूं हिंदुस्तान से जाउं

वतन के काम न आउं तो खुदा

मान से अपने सम्मान से जाउं

अनुज करूं गर दुखी किसी को

खुदा करे मैं मुस्कान से जाउं

आज अगर तुम होते बापू

आज अगर तुम होते बापू

सच कहता हूं रोते बापू

अहिंसा ज़र्रे-ज़र्रे में है

तेरा वतन खतरे में है

सबको अपनी-अपनी पड़ी है

भारत मां अकेली खड़ी है

कहीं है आतंकवाद का साया

कहीं हैं ये आरक्षण की छाया

तेरे देश पे क्या गुजर रही है

इन्सानियत घुट-घुट मर रही है

कोई है यहां नोटों के चक्कर में

कोई है यहां वोटों के चक्कर में

लगता नहीं अब कोई इंकलाब आएगा

बापू! मेरे देश को अब कौन बचाएगा?

बापू! मेरे देश को अब कौन बचाएगा?

2

तहेदिल से आपका सम्मान करता हूं

बापू मैं आपको प्रणाम करता हूं

साथ ही चाहता हूं मैं

आपसे एक बात की मुआफी

न कहूंगा तो देश के साथ

होगी बड़ी बेइंसाफी

सत्य-अहिंसा,त्याग-तपस्या

ये सब दी थी आपने शिक्षा

मगर ये भी एक कटु सत्य है

आज आप नहीं हो हमारे मध्य

फिर भी आप हो हमारे मध्य

नोटों के जरिये ही सही

रहते हो हमारे आस-पास ही

बस आप की

भूमिका है बदली-बदली

आप तो थे अहिंसा के पुजारी

आप की छपी फोटो वाले नोट

देश में फैला रहे हैं हिंसा भारी

जहां बड़े-बड़े तो बची

आते नहीं काम

वहां आपकी तस्वीर छपे नोट

आते हैं बड़े काम

बापू तुझे प्रणाम!

नोटों पर छापकर फोटो बापू वाली

हम कर नहीं रहे बापू का सम्मान

बापू का नोटों पर नहीं

बापू का मन में है स्थान

बापू की शिक्षाओं को

जिंदगी में उतारिए

अपने साथ-साथ

समाज को सुधारिए।

3

क्या था और क्या हो गया हिन्दुस्तान, बापू देखने चले आओ

कैसे -कैसे हाथों में है तेरे देश की कमान, बापू देखने चले आओ

सत्य-अहिंसा, त्याग-तपस्या की दी थी आपने हमको शिक्षा

इस पे अमल करना छोड़ गया क्यूं इन्सान, बापू देखने चले आओ

पश्चिमी हवा चल रही है बापू हर चीज यहां की बदल रही है बापू

हर दिन हो रहा है छोटा नारी का परिधान, बापू देखने चले आओ

शहीदों की तस्वीरें लगी मिलती नहीं अब किसी घर की दीवारों पर

ले लिया अब फिल्म स्टार, क्रिकेटरों ने इनका स्थान, बापू देखने चले आओ

ईमानदारी धीरे-धीरे दम तोड़ रही है बापू संस्कार धीरे-धीरे मर रहे हैं

महिलाओं की कदर है न यहां बुजुर्गों का सम्मान, बापू देखने चले आओ

अफसोस! वतन के लिए वक्त है ही नहीं आज कल के आदमी के पास

खुद तक ही महदूद हो गया क्यूं आज का इंसान, बापू देखने चले आओ

कविताएं

नज्म
सागर में गिरा रहा हूं
आंख से अपनी इक आसूं
आंसू ये जब तक न मिलेगा
मेरा दिल करता रहेगा
तुमसे ही प्यार, तुमसे ही प्यार
ये मन का सूरज मेरे यारा
करता रहेगा जब-तक उजियारा
रोशनी धड़कन में रहेगी जब-तक
करता रहूंगा यार मैं तब-तक
तुमसे ही प्यार, तुमसे ही प्यार
गुल में रहेगी जब-तक खुशबू
चमकते रहेंगे जब-तक जुगनू
तब-तक तेरा बनकर मजनू
लेकर तेरे इश्क का जुनूं
हंसता रहेगा, करता रहेगा
तुमसे ही प्यार, तुमसे ही प्यार
ये जमीं ये आस्मां है जब-तक
जमीं पर हवा रवां है जब-तक
तारों में रोशनी जब-तक है बाकी
जीवन जब-तक साथ है साथी
तेरा ये दीवाना करता रहेगा
तुमसे ही प्यार, तुमसे ही प्यार
मौसम बदलते रहेंगे जब-तक
चाँद-सूरज निकलते रहेंगे जब-तक
बादलों में बूंदों का खजाना रहेगा
जब-तक बहारों का आना-जाना रहेगा
मेरा इश्क तुमपर मरता रहेगा
और ये दिल करता रहेगा
तुमसे ही प्यार, तुमसे ही प्यार

....
जब भी तुम जन्मदिन बनाओ
याद करके उस दिन एक पेड़ लगाओ
वो पेड़ हमें ताजी हवा देगा
हमारे जीवन को बढ़ा देगा
जन्मदिन पर जो आएं मेहमान
खिलौने,चॉकलेट अगर लाएं मेहमान
उनको कहना, माफ करना श्रीमान
मुझको खिलौने या चॉकलेट नहीं चाहिए
मुझे केक या आमलेट नहीं चाहिए
तोहफा ही देना चाहते हैं आप अगर
तो पेड़ लगाना, घर के आंगन में जाकर
जब वो पेड़ बडा होगा
ताजी-ताजी हवा देगा
खाने को मीठे-मीठे फल देगा
मेरे जन्मदिन का यह तोहफा
सबको साफ सुथरा कल देगा
(नोट- यह कविता २० जनवरी २००८ के दैनिक ट्रिब्यून के रविवारीय अंक में
प्रकाशित हो चुकी है।)

-----
रक्तदान मौजू पर कुछ दोहे

१,बडे पुण्य का है काम
रक्तदान, रक्तदान, रक्तदान

२,मेरी बात पर दें आप विशेष ध्यान
तीन महीनें में एक-बार जरूर करें रक्तदान

३, हमें मालूम हैं मानी रक्तदान के
काम आता है इन्सान,इन्सान के

४,आफ रक्तदान से बच सकती है किसी की जान
फिर संकोच कैसा, जी भरकर करें रक्तदान

५, ये सच है दुनियावालों, रक्तदान महादान होता है
जो करता है रक्तदान, सही माइने में वही इन्सान होता है।

कविताएं

(1) अमन के दुश्मन

छुप-छुपकर हम पर करता है क्यूं तू वार

अपनी नामर्दानगी का क्यूं सबूत देता है हरबार

हमारे सामने आ, या जी चाहे जहां हमें वहां बुला

कसम मां भारती की, अब पानी सर से गुजर गया

युद्ध में आ, मुहब्बत में आ , अमन में आ

तेरी मर्ज़ी, तेरी रज़ा, चाहे जिस चीज में आ

हर बार मुंह की खाई है, याद है कि भूल गया

जयपुर के सीरियल बम्ब लास्ट हों फिर या

कारगिल घुसपेट हो या मुंबई बम्ब धमाके

क्या जी नहीं भरा तेरा, हमको सताके

अरे! बेवकूफ,

तूने जब भी हमको हादिसा दिया

इस बात पर क्या ग़ौर नहीं किया

हर हिंदू हर मुस्लमां

मेरे वतन का हरेक इन्सां

बुरे वक्त में एक है मिला

अ मूर्ख अब भी समझ जा

माना मैं वजह हूं तेरे दर्द की

और वजह मेरे गम की

पर ये भी सच है यार मेरे

हम मरहम हैं, इक-दूसरे के ज़ख़्म की।


2

अमन के दुश्मन

वतन के दुश्मन

ओ दहशतगर्द

ओ नामर्द

बेकसूरों को मारता है

डराता है धमकाता है

क्यूं दूध अपनी मां का लजा़ता है

तुझे हादिसा देना आता है

हमें हादिसे से उभरना आता है

मत भूल

सहन-शक्ति है हममें गांधी-सी

और हमें सुभाष भी बनना आता है


(3)

एक अक्ल का पुतला

अक्ल के घोड़े दौड़ा रहा था

कौन अपना है कौन पराया है

हिसाब ये लगा रहा था

ये सोचते-सोचते उसकी सोचनशक्ति

चरखे की तरह चक्कर काटने लगी थी

यानी उसकी अक्ल चकराने लगी थी

उसकी अक्ल पर था पत्थर पड़ा

उस अक्ल के दुश्मन को न था ये पता

कि चल पड़ा है उसका वक्त बुरा

उसको ये इल्म न था

कि आदमी का जब वक्त बुरा होता है

जैसे सोचता है वो वैसे कब होता है

यानि ऊंट पर बैठे को कुत्ता काट लेता है

और आदमी अपने थूके को चाट लेता है

आदमी का जब वक्त बुरा होता है

मैंने उससे कहा-

अ बछिया के ताऊ

दुनिया की रीत कब तेरे समझ आवेगी

इस बगुला भक्त दुनिया में

बकरे की मां कब तक खैर मनावेगी

बड़ी मछली, छोटी मछली को ही तो खावेगी

मैंने उससे कहा-

ये दुनिया

पहले तो तेरी अपनी बनकर

बात तेरे मन की पूछ जावेगी

और एक बात की फिर बात सौ बनावेगी

फिर मज़ाक तेरा उड़ावेगी

यानि जख़्मों पर तेरे नमक लगावेगी

दुनिया की ये रीत कब तेरे समझ आवेगी

मैंने फिर कहा-

इस दुनिया में अगर है रहना

पड़ेगा इस दुनिया-सा होना

यानी सीख ले पगले

बहती गंगा में हाथ धोना

करे कोई अहसान तुझपे

उस अहसान को भूल जाना

यदि किसी से काम हो निकलवाना

मीठी छुरी बनकर उसके अंदर घुस जाना

मरने के बाद ही बैद्य बुलाना

माल मुफ्त, दिल बेरहम

इस नीति को अपनाना

मेरी मान मुंह देखे की मुहब्बत

समझे है ये जमाना

यदि ऐसा करता जावेगा

भली करेंगे राम जरूर

तेरा अच्छा वक्त भी आवेगा

तेरा हर काम सरल हो जावेगा

बिल्ली के भाग्य ये

हर छीका टूट जावेगा

आने वाली पीढ़ियों को

तेरा तज़रबा काम आवेगा

ਗ਼ਜ਼ਲ

ਜੀ ਤੋ ਕਰੇ ਹੈ ਅਪਨੇ ਅਂਦਰ ਕੇ ਆਦਮੀ ਸੇ ਮਿਲੂਂ

ਛੋਡ਼ਕਰ ਸਬ ਤਕਲ੍ਲੁਫ ਫਿਰ ਬਡ਼ੀ ਸਾਦਗੀ ਸੇ ਮਿਲੂਂ




ਬੀਬੀ ਕੀ ਸਾਡ਼ੀ, ਬਚ੍ਚੋਂ ਕੀ ਫੀਸ, ਰਸੋਈ ਕੇ ਖਰ੍ਚੇ

ਇਨ ਸਬ ਸੇ ਮਿਲੇ ਅਗਰ ਫੁਰ੍ਸਤ ਤੋ ਜਿਂਦਗੀ ਸੇ ਮਿਲੂਂ




ਕਈ ਬਾਰ ਸੋਚਤਾ ਹੂਂ ਕਾਸ਼! ਵਕ੍ਤ ਉਲ੍ਟਾ ਬਹਨੇ ਲਗੇ

ਔਰ ਬੀਤੇ ਬਚਪਨ ਕੇ ਹਰ ਪਲ ਹਰ ਘਡ਼ੀ ਸੇ ਮਿਲੂਂ




ਨ ਗਾਲੋਂ ਕੋ ਚੂਮਤਾ ਹੈ ਕੋਈ ਨ ਲੋਰਿਯਾਂ ਸੁਨਾਤਾ ਹੈ

ਸੋਚ ਰਹਾ ਹੂਂ ਅਬ ਕੇ ਛੁਟ੍ਟਿਯੋਂ ਮੇਂ ਅਮ੍ਮੀ ਸੇ ਮਿਲੂਂ




ਮਜਹਬ-ਓ-ਜਾਤ ਕਾ ਯੇ ਚਕ੍ਕਰ ਖਤ੍ਮ ਹੋ ਜਾਏ ਤੋ

ਪਿਛਲੇ ਅਂਕ ਸੇ ਜਾਰੀ)

---32.

ਸਿਰ੍ਫ ਚਾਹਨੇ ਸੇ ਹੀ ਚਾਹਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਤੀ
ਜਮਾਨੇ ਮੇਂ ਸਬਕੋ ਮੁਹਬ੍ਬਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਤੀ

ਹਰ ਚੀਜ ਕੇ ਦਾਮ ਹੋਤੇ ਹੈਂ ਲੇਕਿਨ
ਮੁਝੇ ਅਪਨੀ ਵਫਾ ਕੀ ਕੀਮਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਤੀ

ਤੂਫਾਂ ਕਾ ਰੂਖ ਬਦਲਨੇ ਕੀ ਤਾਕਤ ਹੈ ਮੁਝਮੇਂ
ਲੇਕਿਨ ਆਪਕੇ ਬਿਨਾ ਹਿਮ੍ਮਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਤੀ

ਜਮੀਂ ਪਰ ਗਮ ਹੈਂ, ਜਾਲ ਹੈਂ ਰਿਸ਼੍ਤੋਂ ਕੇ
ਕਜ਼ਾ ਆਏ ਬਿਨ ਜਨ੍ਨਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਤੀ

ਇਸ਼੍ਕ ਨਹੀਂ ਕਰਤਾ 'ਅਨੁਜ' ਤੁਮਸੇ ਅਗਰ
ਜਿਨ੍ਦਗੀ ਮੇਂ ਉਸੇ ਯਹ ਕਿਲ੍ਲਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਤੀ

---33.

ਲੋਗ ਬਤਾਤੇ ਹੈਂ ਤੇਰਾ ਦੀਵਾਨਾ ਮੁਝੇ
ਅਫਸੋਸ ਤੁਮਨੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪਹਚਾਨਾ ਮੁਝੇ

ਯੇ ਬਾਤ ਬੇਸ਼ਕ ਦੁਨਿਯਾ ਸੇ ਪੂਛ ਲੋ
ਨਿਭਾਨਾ ਆਤਾ ਹੈ ਖੂਬ ਯਾਰਾਨਾ ਮੁਝੇ

ਮੇਰੀ ਜਿਨ੍ਦਗੀ ਮੇਂ ਆ ਜਾਓ ਯਾ ਫਿਰ
ਛੋੜ ਦੋ ਤੁਮ ਖ੍ਵਾਬੋਂ ਮੇਂ ਸਤਾਨਾ ਮੁਝੇ

ਯਕੀਂ ਕਰ ਨ ਕਰ 'ਅਨੁਜ' ਸਚ ਹੈ ਮਗਰ
ਤੁਮਨੇ ਹੀ ਬਨਾਯਾ ਹੈ ਦੀਵਾਨਾ ਮੁਝੇ

---34.

ਤੋਹਮਤ ਨ ਲਗਾ ਕਿ ਓਰ ਕੋ ਚਾਹਨੇ ਲਗਾ ਹੂਂ
ਜਰਾ ਦਿਲ ਸੇ ਪੂਛ, ਕ੍ਯਾ ਮੈਂ ਐਸਾ ਲਗਤਾ ਹੂਂ

ਮਾਨਾ ਆਜ ਭੀ ਤੁਮਸੇ ਬਿਛੁੜਾ ਹੁਆ ਹੂਂ
ਲੇਕਿਨ ਅਬ ਤਲਕ ਮੈਂ ਤੁਮਕੋ ਨਹੀਂ ਭੂਲਾ ਹੂਂ

ਤੁਮ ਭੀ ਮੇਰੀ ਯਾਦੋਂ ਕੋ ਰਖਤੇ ਹੋ ਤਾਜ਼ਾ
ਅਚ੍ਛੀ ਤਰਹ ਸੇ ਮੈਂ ਤੁਮਕੋ ਸਮਝਤਾ ਹੂਂ

ਹਰ ਮਂਜਰ ਭੂਲ ਗਯਾ ਮਗਰ ਤੁਮਕੋ ਨ ਭੂਲਾ
ਸਚ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਤੁਮਕੋ ਦਿਲ ਸੇ ਚਾਹਤਾ ਹੂਂ

ਭੂਲਕਰ ਸ਼ਿਕਵੇ-ਗਿਲੇ ਪਾਸ ਆ 'ਅਨੁਜ'
ਰਾਹੋਂ ਮੇਂ ਤੇਰੀ ਦਿਲ ਬਿਛਾਏ ਹੁਏ ਬੈਠਾ ਹੂਂ

---35.

ਯੇ ਜੋ ਸ਼ਰਾਬ ਹੈ
ਚੀਜ ਲਾਜਵਾਬ ਹੈ

ਕਹਤਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸੇ ਬੁਰਾ
ਵੋ ਖੁਦ ਖਰਾਬ ਹੈ

ਟੂਟੇ ਹੁਏ ਦਿਲੋਂ ਕੇ ਲਿਏ
ਯੇ ਦਵਾ ਲਾਜਵਾਬ ਹੈ

ਪੀਨੇ ਸੇ ਹੀ ਯੇ ਅਪਨਾ
ਜਿਨ੍ਦਾ ਸ਼ਬਾਬ ਹੈ

---
36.

ਵੋ ਸ਼ਖ੍ਸ ਮੇਰੇ ਸੋਚਨੇ ਕੇ ਜੈਸਾ ਨਹੀਂ ਥਾ
ਥਾ ਵੋ ਖਫਾ ਮੁਝਸੇ ਮਗਰ ਬੇਵਫਾ ਨਹੀਂ ਥਾ

ਖਰੀਦ ਲੇਤਾ ਮੈਂ ਮੁਹਬ੍ਬਤ ਸਾਰੇ ਜਹਾਂ ਕੀ
ਥਾ ਦਿਲ ਤੋ ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਮਗਰ ਪੈਸਾ ਨਹੀਂ ਥਾ

ਪ੍ਯਾਸ ਸੇ ਮਰ ਗਯਾ ਥਾ ਮੈਂ ਜਹਾਂ ਪਰ
ਥਾ ਸਮਨ੍ਦਰ ਵਹਾਂ ਪਰ ਕੋਈ ਸਹਰਾ ਨਹੀਂ ਥਾ

ਕ੍ਯੋਂ ਕਿਏ ਵਾਦੇ ਤੂਨੇ ਕ੍ਯੋਂ ਖਾਈ ਕਸਮੇਂ ਮੇਰੀ
ਪਰਦੇਸ਼ ਜਾਕਰ ਤੁਮਨੇ ਅਗਰ ਆਨਾ ਨਹੀਂ ਥਾ

ਰੌਨਕ ਥੀ ਚੇਹਰੇ ਪੇ 'ਅਨੁਜ' ਜਬ ਤਕ ਪਾਸ ਥੇ
ਜਾਨੇ ਕੇ ਬਾਦ ਰੌਨਕ ਕਾ ਪਹਰਾ ਨਹੀਂ ਥਾ

---37.

ਇਸ਼੍ਕ ਕਾ ਬਹਤਾ ਦਰਿਯਾ ਹੂਂ ਮੈਂ
ਸ਼ਹਰੇ-ਜਿਗਰ ਮੇਂ ਬਹਤਾ ਹੂਂ ਮੈਂ

ਆਸ਼ਨਾ ਹੂਂ ਮੈਂ ਪਾਕ ਦਿਲੋਂ ਕਾ
ਦੀਦ ਮੇਂ ਚਾਹੇ ਜੈਸਾ ਹੂਂ ਮੈਂ

ਮਿਲਤੇ ਰਹੇ ਸਬ ਬਿਛੁੜਤੇ ਰਹੇ
ਤਨਹਾ ਥਾ ਔਰ ਤਨਹਾ ਹੂਂ ਮੈਂ

ਕੋਈ ਮੁਝੇ ਚਾਹੇ ਨ ਚਾਹੇ
ਸਬਕੋ ਪਸਂਦ ਕਰਤਾ ਹੂਂ ਮੈਂ

'ਅਨੁਜ' ਅਪਨੇ ਸ਼ੇ'ਰੋਂ ਕੇ ਕਾਰਣ
ਆਜ ਜਹਾਂ ਮੇਂ ਜਿਨ੍ਦਾ ਹੂਂ ਮੈਂ

---38.

ਜਮੀਂ ਨਹੀਂ ਥੀ ਰਹਨੇ ਕੋ ਮਗਰ ਆਸਮਾਂ ਬਹੁਤ ਥਾ
ਨਹੀਂ ਥੀ ਜਿਨ੍ਦਗੀ ਮਗਰ ਜੀਨੇ ਕਾ ਸਾਮਾਂ ਬਹੁਤ ਥਾ

ਜਮਾਨੇ ਮੇਂ ਅਕ੍ਸਰ ਝੁਕੀ ਹੈ ਨਿਗਾਹੇਂ ਉਨ੍ਹੀਂ ਕੀ
ਖੁਦ ਹੀ ਪਰ ਜਿਨ੍ਹੋਂਨੇ ਕਿਯਾ ਗੁਮਾਂ ਬਹੁਤ ਥਾ

ਨਵਾਜ਼ਿਸ਼-ਏ-ਵਕ੍ਤ ਹੈ ਯੇ ਹਿਜ੍ਰ ਹਮਾਰੀ ਤੋ
ਪਾਸ ਰਹਨੇ ਕਾ ਤੋ ਹਮਾਰਾ ਅਰਮਾਂ ਬਹੁਤ ਥਾ

ਮਾਨਾ ਤਬਸ੍ਸੁਮ ਪੇ ਜਜ੍ਬ-ਏ-ਇਸ਼੍ਕ ਥਾ ਮਗਰ
ਜਿਗਰ ਮੇਂ ਉਸਕੇ ਭੀ ਦਰ੍ਦੇ-ਨਿਹਾਂ ਬਹੁਤ ਥਾ

ਅਸ਼੍ਕ ਨਿਕਲੇ ਤੋ ਦਰ੍ਦ ਕਾ ਗੁਬਾਰ ਨਿਕਲਾ
ਬਹੁਤ ਬਰਸੋਂ ਸੇ 'ਅਨੁਜ' ਪਰੇਸ਼ਾਂ ਬਹੁਤ ਥਾ

---39.

ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਹੈ ਕਿ ਯੂਂ ਗ਼ਾਫ਼ਿਲ ਹੋ ਗਯਾ
ਇਸਨੇ ਜੋ ਚਾਹਾ ਵੋ ਹਾਸਿਲ ਹੋ ਗਯਾ

ਡੂਬਨੇ ਲਗਾ ਤੋ ਮਿਲ ਗਯਾ ਤਿਨਕਾ
ਅਬ ਤੋ ਭਂਵਰ ਭੀ, ਸਾਹਿਲ ਹੋ ਗਯਾ

ਤਰਾਸ਼ ਦਿਯਾ ਉਸਕੋ ਭੀ ਜੁਦਾਈ ਨੇ
ਪ੍ਯਾਰ ਕੇ ਤੋ ਵੋ ਭੀ ਕਾਬਿਲ ਹੋ ਗਯਾ

ਤੀਰ ਕੀ ਤਰਹ ਚਲੀ ਉਸਕੀ ਨਜ਼ਰ
ਔਰ ਇਧਰ ਮੇਰਾ ਦਿਲ, ਬਿਸ੍ਮਿਲ ਹੋ ਗਯਾ

ਦਿਲ ਮੇਂ ਜਬਸੇ ਵੋ ਰਹਨੇ ਲਗਾ ਹੈ 'ਅਨੁਜ'
ਜੀਨਾ-ਮਰਨਾ ਅਪਨਾ ਮੁਸ਼੍ਕਿਲ ਹੋ ਗਯਾ

---40.

ਕਿਸ੍ਮਤ ਕਾ ਤਾਰਾ ਨ ਮਿਲਾ ਆਸਮਾਂ ਕੇ ਤਾਰੋਂ ਮੇਂ
ਇਕ ਭੀ ਪ੍ਯਾਰਾ ਨ ਮਿਲਾ ਲਾਖੋਂ ਮੇਂ, ਹਜਾਰੋਂ ਮੇਂ

ਏਕ ਗੁਲ-ਏ-ਮੁਹਬ੍ਬਤ ਕੀ ਹਸਰਤ ਕੋ ਲੇਕਰ
ਹਮਨੇ ਗੁਜਾਰ ਦੀ ਯੇ ਤਮਾਮ ਜਿਨ੍ਦਗੀ ਖਾਰੋਂ ਮੇਂ

ਵਫਾ ਸੇ ਮੁਲਾਕਾਤ ਹੋਤੀ ਭੀ ਤੋ ਕੈਸੇ ਹੋਤੀ
ਵਫਾ ਜੋ ਢੂਂਢਨੇ ਗਏ ਥੇ ਹਮ, ਬੇਵਫਾ ਯਾਰੋਂ ਮੇਂ

ਜ਼ਖ੍ਮ ਖਾਨੇ ਕੀ ਆਦਤ-ਸੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਅਬ ਤੋ
ਦਿਲ ਮੇਂ ਆਰਜੂ ਨਹੀਂ ਅਬ, ਜੀਨੇ ਕੀ ਗੁਲਜਾਰੋਂ ਮੇਂ

ਅਬ ਜੋ ਹੈ 'ਅਨੁਜ' ਵੋ ਇਨ ਮਾਯੂਸਿਯੋਂ ਮੇਂ ਹੈ
ਮਾਯੂਸਿਯੋੇਂ-ਸੀ ਬਾਤ ਕਹਾਂ ਹੈ ਦਿਲਕਸ਼ ਨਜਾਰੋਂ ਮੇਂ

---41.

ਆਂਖੋਂ ਸੇ ਤੀਰ ਚਲਾਤੇ ਕ੍ਯੋਂ ਹੋ
ਦਿਲ ਕੋ ਜਖ੍ਮੀ ਬਨਾਤੇ ਕ੍ਯੋਂ ਹੋ

ਕਿਤਨੀ ਹੈ ਵਫਾ, ਦਿਲ ਮੇਂ ਰਹਕਰ ਦੇਖੋ
ਅਂਦਾਜਾ ਚੇਹਰੇ ਸੇ ਲਗਾਤੇ ਕ੍ਯੋਂ ਹੋ

ਇਸ਼੍ਕ ਨਹੀਂ ਅਗਰ ਤੁਮਕੋ ਮੁਝਸੇ
ਖ੍ਵਾਬੋਂ ਮੇਂ ਫਿਰ ਆਤੇ ਕ੍ਯੋਂ ਹੋ

ਲਬੋਂ ਕੀ ਵੋ ਗੁਮ ਖਾਮੋਸ਼ ਕਹਾਨੀ
ਆਂਖੋਂ ਸੇ ਹੀ ਸੁਨਾਤੇ ਕ੍ਯੋਂ ਹੋ

ਆਤਾ ਹੈ 'ਅਨੁਜ' ਜਬ ਸਾਮਨੇ ਤੇਰੇ
ਪਲਕੋਂ ਕੀ ਚਿਲਮਨ ਗਿਰਾਤੇ ਕ੍ਯੋਂ ਹੋ

---42.

ਖ੍ਵਾਬ ਮੇਂ ਆਏ ਖੁਦਾ ਨੇ ਪੂਛਾ- 'ਕ੍ਯਾ ਚਾਹਿਏ?'
ਹਂਸਕੇ ਬੋਲਾ ਮੈਂ- 'ਵਫਾ ਕੇ ਬਦਲੇ ਵਫਾ ਚਾਹਿਏ'

ਜਿਨ੍ਦਗੀ ਕੀ ਰਾਹ ਮੇਂ ਚੌਹਰਾਏਂ ਹੀ ਚੌਹਰਾਏਂ ਹੈਂ
ਸਹੀ ਰਾਹ ਦਿਖਾਏ ਜੋ, ਐਸਾ ਰਹਨੁਮਾ ਚਾਹਿਏ

ਜੋ ਮੁਝਸੇ, ਸਿਰ੍ਫ ਮੁਝਸੇ ਹੀ ਕਰੇ ਮੁਹਬ੍ਬਤ
ਮੁਝੇ ਐਸੀ, ਬਿਲ੍ਕੁਲ ਐਸੀ ਹੀ ਦਿਲਰੂਬਾ ਚਾਹਿਏ

ਹਮ ਦੋਨੋਂ ਹੋਂ ਔਰ ਮੁਹਬ੍ਬਤ ਹੋ ਸਿਰ੍ਫ ਜਹਾਂ
ਦੂਰ ਘਨੇ ਜਂਗਲ ਮੇਂ ਇਕ ਐਸਾ ਕਮਰਾ ਚਾਹਿਏ

ਸਹਰਾ ਹੈ ਔਰ ਤੇਜ ਧੂਪ ਹੈ ਗਮ ਕੀ 'ਅਨੁਜ'
ਦੋਸ੍ਤ ਐਸੇ ਮੇਂ ਤੁਮਕੋ ਸਾਯਾ-ਏ-ਦੁਆ ਚਾਹਿਏ

---43.

ਆਤਾ ਨਹੀਂ ਅਬ ਸਤਾਨੇ ਖ੍ਯਾਲ ਉਸਕਾ ਮੁਝਕੋ
ਐਸੇ ਲਗਤਾ ਹੈਂ ਜੈਸੇ ਵੋ ਭੂਲ ਗਯਾ ਮੁਝਕੋ

ਦੁਨਿਯਾਂ ਕੀ ਬਾਤੋਂ ਮੇਂ ਆਕਰ ਬਿਛੁੜ ਗਯਾ ਹੈ ਵੋ
ਛੋੜਾ ਕਰਤਾ ਨਹੀਂ ਜੋ ਕਭੀ ਤਨਹਾ ਮੁਝਕੋ

ਖੁਦਾ ਕੇ ਬਾਦ ਏਤਬਾਰ ਥਾ ਤੋ ਉਸ ਪਰ ਥਾ
ਉਸਨੇ ਦਿਯਾ ਹੈ ਆਜ ਧੋਖੇ ਸੇ ਧੋਖਾ ਮੁਝਕੋ

ਐਸਾ ਕ੍ਯਾ ਮਿਲ ਗਯਾ ਤੁਮਕੋ ਜੋ ਇਸ਼੍ਕ ਮੇਂ ਨ ਥਾ
ਮੇਰੀ ਮੁਹਬ੍ਬਤ ਮੇਂ ਥੀ ਕ੍ਯਾ ਕਮੀ ਬਤਾ ਮੁਝਕੋ

ਵਾਦਾ ਕਰਤੀ ਹੂਂ, ਹੋ ਗਈ ਤੇਰੀ, ਸਦਾ ਕੇ ਲਿਏ
ਅਬ ਭੀ ਯਾਦ ਹੈ 'ਅਨੁਜ' ਯੇ ਕਲਾਮ ਉਸਕਾ ਮੁਝਕੋ

---44.

ਨ ਦਿਲ ਹੋਤਾ, ਨ ਫਿਰ ਪੈਦਾ ਕੋਈ ਹਸਰਤ ਹੋਤੀ
ਨ ਹਸਰਤ ਹੋਤੀ ਨ ਕਿਸੀ ਬਾਤ ਕੀ ਹੁਜ੍ਜਤ ਹੋਤੀ

ਤਾਸੀਰ-ਏ-ਆਦਮੀ ਮੇਂ ਕਾਸ਼! ਅਗਰ ਤਾਅਤ ਹੋਤੀ
ਜ਼ੀਸ੍ਤ ਕੇ ਹਰ ਆਲਮ ਮੇਂ ਫ਼ਰਹਤ ਹੀ ਫ਼ਰਹਤ ਹੋਤੀ

ਨਿਗਾਰਖਾਨੇ ਕੀ ਕੁਛ ਔਰ ਹੀ ਸੂਰਤ ਹੋਤੀ
ਨਫ਼ਰਤ ਮੇਂ ਅਗਰ ਨਿਹਾਂ ਥੋੜੀ-ਸੀ ਮੁਹਬ੍ਬਤ ਹੋਤੀ

ਕਸੂਰ ਤੋ ਸਾਰਾ ਇਨ ਆਂਖੋਂ ਕਾ ਹੀ ਹੈ 'ਅਨੁਜ'
ਨ ਯੇਂ ਦੇਖਤੀ ਉਸਕੋ ਔਰ ਨ ਮੁਹਬ੍ਬਤ ਹੋਤੀ

---45.

ਆਜਕਲ ਤੋ ਹਰ ਕਿਸੀ ਦਿਲ ਮੇਂ ਦਿਲ੍ਲਗੀ ਨਜ਼ਰ ਆਤੀ ਹੈ
ਔਰੋਂ ਕੋ ਕਹੇਂ ਕ੍ਯਾ ਖੁਦ ਮੇਂ ਹੀ ਕਮੀ ਨਜ਼ਰ ਆਤੀ ਹੈ

ਮੁਹਬ੍ਬਤ ਕੇ ਬਿਨਾ ਆਲਮ ਹੈ ਯੇ ਹਰ ਕਿਸੀ ਕਾ
ਚੇਹਰਾ ਉਤਰਾ ਹੁਆ, ਆਂਖੋਂ ਮੇਂ ਨਮੀ ਨਜ਼ਰ ਆਤੀ ਹੈ

ਪ੍ਯਾਰ ਕਾ ਤੋ ਹਰ ਕੋਈ ਕਰਤਾ ਹੈ ਬਸ ਦਿਖਾਵਾ
ਹਾਥੋਂ ਮੇਂ ਫੂਲ ਔਰ ਬਗਲ ਮੇਂ ਛੁਰੀ ਨਜ਼ਰ ਆਤੀ ਹੈ

ਪਾਗਲ ਤੋ ਪਹਲੇ ਹੀ ਥਾ, ਕੁਛ ਜੁਦਾ ਹੋਕਰ ਹੋ ਗਯਾ ਹੂਂ
ਦੇਖਿਏ ਅਬ ਤੋ ਹਰ ਨਜਾਰੇ ਮੇਂ ਵਹੀ ਨਜ਼ਰ ਆਤੀ ਹੈ

ਧਨ-ਦੌਲਤ ਸ਼ੋਹਰਤ ਸਬ ਕੁਛ ਹੈਂ ਖੁਦਾ ਕਾ ਦਿਯਾ
ਬਿਨ ਉਸਕੇ ਤੋ 'ਅਨੁਜ' ਹਰ ਚੀਜ ਮੇਂ ਕਮੀ ਨਜ਼ਰ ਆਤੀ ਹੈ

---46.

ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਹੋ ਗਯਾ ਤੇਰਾ, ਤੇਰੇ ਸ਼ਹਰ ਮੇਂ
ਤੋ ਹਰ ਸ਼ਖ੍ਸ ਜਲ-ਸਾ ਗਯਾ ਤੇਰੇ ਸ਼ਹਰ ਮੇਂ

ਮੁਝੇ ਇਸ਼੍ਕ ਕਰਤਾ ਦੇਖ ਸਬ ਕਹਨੇ ਲਗੇ
ਆ ਗਯਾ ਹੈ ਕੋਈ ਸਰਫਿਰਾ ਤੇਰੇ ਸ਼ਹਰ ਮੇਂ

ਇਸ਼੍ਕ ਕੀ ਕਦਰ ਹੈ ਨ ਕੋਈ ਖੁਦਾ ਕਾ ਡਰ
ਯੇ ਅਜੀਬ ਦਸ੍ਤੂਰ ਹੈ ਕੈਸਾ ਤੇਰੇ ਸ਼ਹਰ ਮੇਂ

ਤਰਸ ਭੀ ਨਹੀਂ ਆਯਾ ਮੁਝ ਅਜਨਬੀ ਪਰ
ਮੁਝਕੋ ਹਰ ਕਿਸੀ ਨੇ ਲੂਟਾ ਤੇਰੇ ਸ਼ਹਰ ਮੇਂ

ਇਸ਼੍ਕ ਕੀ ਜਬ ਮੈਂ ਤਾਲੀਮ ਦੇਨੇ ਲਗਾ
ਮਜਾਕੇ-ਇਸ਼੍ਕ ਉੜਾਯਾ ਗਯਾ ਤੇਰੇ ਸ਼ਹਰ ਮੇਂ

'ਅਨੁਜ' ਤੋ ਅਜਨਬੀ ਹੈ ਚਲਾ ਜਾਯੇਗਾ
ਫਿਰ ਹਾਲ ਕ੍ਯਾ ਹੋਗਾ ਤੇਰਾ ਤੇਰੇ ਸ਼ਹਰ ਮੇਂ

---47.

ਯੂਂ ਤੋ ਆਜ ਫਿਰ ਵੋ ਹਮਾਰੇ ਨਗਰ ਆਏ
ਗੈਰ ਸਂਗ ਦੇਖਾ ਤੋ ਵੋ ਜ਼ਹਰ ਨਜਰ ਆਏ

ਮੁਹਬ੍ਬਤ ਕੀ ਦੌਲਤ ਹੈ ਮੇਰੇ ਇਸ ਦਿਲ ਮੇਂ
ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰੋਂ ਸੇ ਦੇਖੋ ਤੋ ਨਜ਼ਰ ਆਏ

ਜਬ ਭੀ ਜ਼ਿਕ੍ਰ ਕਹੀਂ ਸੁਨਾ ਮੁਹਬ੍ਬਤ ਕਾ
ਰੋਨੇ ਲਗਾ ਦਿਲ ਮੇਰਾ, ਨੈਨਾ ਭਰ ਆਏ

ਫਿਰ ਭੀ ਇਲ੍ਤਜ਼ਾ ਹੈ ਖੁਦਾ ਸੇ ਬਾਰ-ਬਾਰ
ਹਰ ਨਜਾਰੇ ਮੇਂ ਮੁਝੇ ਵੋ ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਆਏ

ਅਂਧੇਰੋਂ ਮੇਂ ਖੋ ਚੁਕਾ ਥਾ ਸਬ ਕੁਛ 'ਅਨੁਜ'
ਮੇਰੇ ਪਾਸ ਜਬ ਤਕ ਵੋ ਬਨਕੇ ਸਹਰ ਆਏ

---48.

ਦਿਲ ਅਪਨਾ ਕਹੀਂ ਲੁਟਾ ਦੀਜਿਏ
ਹਾਥ ਦੋਸ੍ਤੀ ਕਾ ਬਢਾ ਦੀਜਿਏ

ਜੋ ਬਾਤ ਦਿਲ ਕੋ ਅਚ੍ਛੀ ਨ ਲਗੇ
ਉਸ ਬਾਤ ਕੋ ਹੀ ਭੁਲਾ ਦੀਜਿਏ

ਤੋੜਿਏ ਖਾਮੋਸ਼ੀ ਇਨ ਲਬੋਂ ਕੀ
ਦਿਲ ਮੇਂ ਜੋ ਹੈ ਸੁਨਾ ਦੀਜਿਏ

ਆਤਿਸ਼ੇ-ਇਸ਼੍ਕ ਫੈਲ ਜਾਏ ਜਹਾਂ ਮੇਂ
ਦਿਲ ਕੀ ਲਗੀ ਕੋ ਹਵਾ ਦੀਜਿਏ

'ਅਨੁਜ' ਤੁਮਸੇ ਔਰ ਕੁਛ ਨਹੀਂ ਮਾਂਗਤਾ
ਜਿਨ੍ਦਗੀ ਭਰ ਸਾਥ ਨਿਭਾ ਦੀਜਿਏ

---49.

ਅਸ਼੍ਕ ਬਨਕਰ ਭੀ ਮੈਂ ਬਹ ਨਹੀਂ ਸਕਤਾ
ਬਾਤ ਕੁਛ ਐਸੀ ਹੁਈ ਕਹ ਨਹੀਂ ਸਕਤਾ

ਇਤਨੀ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਹੈ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਕੋ ਤੂ
ਇਕ ਪਲ ਕੀ ਜੁਦਾਈ ਸਹ ਨਹੀਂ ਸਕਤਾ

ਇਸ਼੍ਕ ਤੋ ਕਰਤਾ ਹੈ ਵੋ ਮੁਝਸੇ ਹੀ
ਸਰੇਆਮ ਮਗਰ ਵੋ ਕਹ ਨਹੀਂ ਸਕਤਾ

ਕਿਸੀ ਨੇ ਠੀਕ ਹੀ ਕਹਾ ਹੈ- 'ਯੇ ਇਸ਼੍ਕ'
ਜਮਾਨੇ ਸੇ ਛਿਪਕਰ ਰਹ ਨਹੀਂ ਸਕਤਾ

ਐਸੀ ਕ੍ਯਾ ਬਾਤ ਦੇਖ ਲੀ ਉਸਮੇਂ 'ਅਨੁਜ'
ਜੋ ਤੂ ਉਸ ਕੇ ਬਿਨਾ ਰਹ ਨਹੀਂ ਸਕਤਾ

---50.

ਯੂਂ ਤੋ ਖ੍ਵਾਹਿਸ਼ ਸਰੇ-ਲਬ ਬਹੁਤ
ਸੋਚੋ ਤੋ ਦਿਲ ਮੇਂ ਤਲਬ ਬਹੁਤ

ਤਾਰੇ ਗਿਨਨੇ ਸੇ ਬਾਤ ਨ ਬਨੇਗੀ
ਗੁਜਾਰਨੀ ਬਾਕੀ ਹੈਂ ਸ਼ਬ ਬਹੁਤ

ਇਸ਼੍ਕ ਮੇਂ ਫਨਾਹ ਫਲਾਂ ਹੋ ਗਯਾ
ਰੋਨੇ ਕੋ ਹਮੇਂ ਯੇ ਸਬਬ ਬਹੁਤ

ਖ੍ਯਾਲੇ-ਵਰਕ,ਦਰ੍ਦੇ-ਕਲਮ
ਦਿਲੇ ਕਿਤਾਬ ਮੇਂ ਸ਼ੇ'ਰੋ ਅਦਬ ਬਹੁਤ

ਜਹਾਂ ਮਹਕਾਨੇ ਕੋ 'ਅਨੁਜ' ਜੀ
ਮੁਹਬ੍ਬਤ ਕਾ ਇਕ ਹਬ ਬਹੁਤ

---51.

ਮੁਹਬ੍ਬਤ ਮੇਂ ਤੁਮ ਕਭੀ ਧੋਖਾ ਖਾਕਰ ਦੇਖਨਾ
ਤਨ੍ਹਾਈ ਮੇਂ ਖੁਦ ਕੋ ਕਭੀ ਰੂਲਾਕਰ ਦੇਖਨਾ

ਜੁਦਾਈ ਕੀ ਕੈਸੀ ਹੋਤੀ ਹੈ ਜਾਲਿਮ ਜਲਨ
ਕਿਸੀ ਅਪਨੇ ਸੇ ਕਭੀ ਜੁਦਾ ਹੋਕਰ ਦੇਖਨਾ

ਕੋਈ ਅਪਨਾ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ ਮੁਹਬ੍ਬਤ ਕੇ ਸਿਵਾ
ਜਹਾਂ ਮੇਂ, ਜੀ ਚਾਹੇ ਉਸੇ ਆਜ਼ਮਾ ਕਰ ਦੇਖਨਾ

ਹਰ ਸ਼ੈ ਮੇਂ ਸੂਰਤ ਮੇਰੀ ਆਯੇਗੀ ਨਜ਼ਰ ਤੁਮਕੋ
ਕਭੀ ਵਕ੍ਤ ਕੇ ਆਈਨੇ ਕੋ ਉਠਾਕਰ ਦੇਖਨਾ

ਬਾਤੋਂ ਮੇਂ ਨਹੀਂ ਤੋ 'ਅਨੁਜ' ਯਾਦੋਂ ਮੇਂ ਰਹੇਗਾ
ਕਭੀ ਬੀਤਾ ਹੁਆ ਜਮਾਨਾ ਉਠਾਕਰ ਦੇਖਨਾ

---52.

ਅਪਨੇ ਦਿਲ ਮੇਂ ਕਭੀ ਕੋਈ ਬਸਾਯਾ ਹੋਤਾ
ਗਮ ਕਿਸੀ ਕਾ ਕਭੀ ਅਪਨਾ ਬਨਾਯਾ ਹੋਤਾ

ਜਾਨ ਜਾਤਾ ਕਿ ਯੇ ਇਸ਼੍ਕ ਕ੍ਯਾ ਹੈ ਬਲਾ
ਜ਼ਮਾਨੇ ਮੇਂ ਕਿਸੀ ਸੇ ਦਿਲ ਲਗਾਯਾ ਹੋਤਾ

ਨਾਮ ਮੇਰਾ ਭੀ ਹੋਤਾ ਹਰ ਲਬ ਪੇ ਅਗਰ
ਇਸ਼੍ਕ ਮੇਂ ਹਾਥ ਹਮਨੇ ਆਜ਼ਮਾਯਾ ਹੋਤਾ

ਸਰ ਆਂਖੋਂ ਪੇ ਅਪਨੀ ਬਿਠਾਤੇ ਉਸਕੋ
ਗਰ ਕਿਸੀ ਨੇ ਹਮੇਂ ਅਪਨਾਯਾ ਹੋਤਾ

ਲਿਖਤਾ ਗ਼ਜ਼ਲ ਜਰੂਰ ਉਸ ਪਰ ਤੋ
'ਅਨੁਜ' ਖ੍ਵਾਬੋਂ ਮੇਂ ਗਰ ਕੋਈ ਆਯਾ ਹੋਤਾ

---53.

ਨਹੀਂ ਥੀ ਕਿਸੀ ਚੀਜ ਕੀ ਪਰਵਾ ਹਮੇਂ
ਪਰਵਾ ਤਬ ਹੁਈ ਜਬ ਇਸ਼੍ਕ ਹੁਆ ਹਮੇਂ

ਚਾਂਦਨੀ ਕੀ ਚਾਦਰ ਓਢਕਰ ਸੋਤੇ ਥੇ
ਉਠਾਨੇ ਆਤੀ ਥੀ ਸੁਬਹ ਸਬਾ ਹਮੇਂ

ਦਿਲ ਸੇ ਬੇਫ਼ਿਕ੍ਰ, ਬੇਪਰਵਾਹ ਥੇ ਹਮ ਭੀ
ਇਸ਼੍ਕ ਨੇ ਤੋ ਬਨ੍ਦੀ ਬਨਾ ਲਿਯਾ ਹਮੇਂ

ਯਾਦ ਹੈ ਨਜ਼ਰ ਮਿਲੀ ਥੀ ਇਕ ਹਸੀਂ ਸੇ
ਪਰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਇਸ਼੍ਕ ਕਬ ਹੋ ਗਯਾ ਹਮੇਂ

ਇਸ਼੍ਕ ਕੇ ਅਸਰ ਕਾ ਕ੍ਯਾ ਕਹਨਾ 'ਅਨੁਜ'
ਕਰ ਦਿਯਾ ਇਸਨੇ ਦੁਨਿਯਾ ਸੇ ਜੁਦਾ ਹਮੇਂ

---54.

ਪ੍ਯਾਰ ਮੇਂ ਯਾਰ ਕੋ ਰੂਲਾਯਾ ਨਹੀਂ ਕਰਤੇ
ਵਾਦਾ ਕਰਕੇ ਸਨਮ ਭੂਲਾਯਾ ਨਹੀਂ ਕਰਤੇ

ਪਲਕੋਂ ਪਰ ਕਿਸੀ ਕੋ ਬਿਠਾਓ ਅਗਰ
ਫਿਰ ਨਜ਼ਰ ਸੇ ਉਸਕੋ ਗਿਰਾਯਾ ਨਹੀਂ ਕਰਤੇ

ਮੁਹਬ੍ਬਤ ਤੋ ਪਾਕ ਹੋਤੀ ਹੈ ਦੋਸ੍ਤ ਇਸਮੇਂ
ਫ਼ਕਤ ਸੂਖੀ ਹਮਦਰ੍ਦੀ ਜਤਾਯਾ ਨਹੀਂ ਕਰਤੇ

ਰਾਹੇ-ਇਸ਼੍ਕ ਮੇਂ ਕਦਮ ਰਖਨੇ ਵਾਲੇ ਸੁਨ ਜਰਾ
ਕਦਮ ਰਖਕਰ ਪੀਛੇ ਹਟਾਯਾ ਨਹੀਂ ਕਰਤੇ

ਤੇਰਾ ਥਾ ਤੇਰਾ ਹੈ ਤੇਰਾ ਹੀ ਰਹੇਗਾ 'ਅਨੁਜ'
ਬਾਰਹਾ ਕਿਸੀ ਕੋ ਆਜ਼ਮਾਯਾ ਨਹੀਂ ਕਰਤੇ

---55.

ਪ੍ਯਾਰ ਕਰਕੇ ਤੋ ਜਖ੍ਮ ਨਯਾ ਪਾਯਾ ਹੈ
ਆਂਖੇਂ ਹੈਂ ਨਮ ਮੇਰੀ, ਦਿਲ ਘਬਰਾਯਾ ਹੈ

ਨ ਹਰੇ ਹੋ ਸਕੇ ਸੂਖੇ ਫੂਲ ਮੁਹਬ੍ਬਤ ਕੇ
ਯੂਂ ਹੀ ਆਂਖੋਂ ਨੇ ਸਾਵਨ ਬਹਾਯਾ ਹੈ

ਨ ਹੋ ਸਕੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਰਾਹੇ-ਇਸ਼੍ਕ ਮੇਂ
ਜਲਾਨੇ ਕੋ ਤੋ ਹਮਨੇ ਦਿਲ ਜਲਾਯਾ ਹੈ

ਗਿਲਾ ਕ੍ਯਾ ਕਰੇਂ ਆਫਤਾਬ ਸੇ ਦੋਸ੍ਤੋਂ
ਹਮਕੋ ਤੋ ਮਾਹਤਾਬ ਨੇ ਜਲਾਯਾ ਹੈ

ਦਿਲ ਯਕੀਂ 'ਅਨੁਜ' ਕਿਸ ਪਰ ਕਰੇ
ਇਕ ਸਚ੍ਚੇ ਦੋਸ੍ਤ ਸੇ ਫਰੇਬ ਖਾਯਾ ਹੈ

---56.

ਪ੍ਯਾਰ ਕੇ ਬਦਲੇ ਹਮ ਤੋ ਪ੍ਯਾਰ ਦੇਂ
ਲੇਕੇ ਗਮ ਸਬਸੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਉਧਾਰ ਦੇਂ

ਸੂਰਤ ਗਰ ਦੇਖਨਾ ਚਾਹੋਂ ਇਸ਼੍ਕ ਕੀ
ਰੂਹ ਸੇ ਬਦਨ ਕਾ ਪਰ੍ਦਾ ਉਤਾਰ ਦੇਂ

ਦੇਖ ਲੋ ਬੇਸ਼ਕ ਆਜ਼ਮਾ ਕੇ ਹਮਕੋ
ਤੁਝ ਪਰ ਅਪਨੀ ਯੇ ਜਾਨ ਵਾਰ ਦੇਂ

ਦੁਸ਼੍ਮਨੀ ਹੈ ਤੋ ਬਤਾ ਦੇ ਹਮੇਂ ਭੀ
ਹਮ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤੇਰੀ ਤਰਹ ਕੀ ਖਾਰ ਦੇਂ

---57.

ਜੋ ਆਰਸੀ-ਏ-ਆਰ ਪਹਨੇ ਹੋਤੇ ਹੈਂ
ਵੋ ਤੋ ਦਿਲ ਕੇ ਬਹੁਤ ਅਚ੍ਛੇ ਹੋਤੇ ਹੈਂ

ਪਢਨੇ ਵਾਲੇ ਤੋ ਪਢ ਲੇਤੇ ਹੈਂ ਚੇਹਰਾ
ਸਬ ਹਾਲ ਚੇਹਰੇ ਪੇ ਲਿਕ੍ਖੇ ਹੋਤੇ ਹੈਂ

ਮਨ ਸਚ੍ਚਾ ਤਨ ਸਾਦਾ ਹੈ ਜਿਸਕਾ
ਇਸ ਜਹਾਂ ਮੇਂ ਚਰ੍ਚੇ ਹੀ ਉਸਕੇ ਹੋਤੇ ਹੈਂ

ਮਿਲਨੇ ਸੇ ਉਨ੍ਹੇਂ ਕੌਨ ਰੋਕ ਸਕਤਾ ਹੈ
ਜੋ ਏਕ ਦੂਜੇ ਕੇ ਲਿਏ ਬਨੇ ਹੋਤੇ ਹੈਂ

ਮੁਹਬ੍ਬਤ ਮੇਂ 'ਅਨੁਜ' ਦਿਖਾਵਾ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ
ਦਿਲਬਰ ਤੋ ਦਿਲ ਮੇਂ ਹੀ ਬਸੇ ਹੋਤੇ ਹੈਂ

---58.

ਖੁਦ ਕੋ ਖੁਦ ਸੇ ਛਿਪਾਤਾ ਕ੍ਯੋਂ ਹੈ
ਆਈਨੇ ਕੇ ਸਾਮਨੇ ਘਬਰਾਤਾ ਕ੍ਯੋਂ ਹੈ

ਬੇਵਫਾਈ ਬਸ ਗਈ ਹੈ ਫਿਤਰਤ ਮੇਂ ਤੇਰੀ
ਗੀਤ ਵਫਾ ਕੇ ਗੁਨਗੁਨਾਤਾ ਕ੍ਯੋਂ ਹੈ

ਆਂਖੋਂ ਕੀ ਨਮੀ ਕਾ ਸਬਬ ਹੈ ਗਮ
ਇਨ੍ਹੇਂ ਖੁਸ਼ੀ ਕੇ ਆਂਸੂ ਬਤਾਤਾ ਕ੍ਯੋਂ ਹੈ

ਖੁਦ ਨਹੀਂ ਦੇਖਾ ਕਭੀ ਆਈਨਾ ਤੁਮਨੇ
ਔਰੋਂ ਕੋ ਫਿਰ ਆਈਨਾ ਦਿਖਾਤਾ ਕ੍ਯੋਂ ਹੈ

ਕਿਸ੍ਸਾ ਆਮ ਹੋ ਗਯਾ ਹੈ ਬੇਵਫਾਈ ਕਾ
'ਅਨੁਜ' ਕਹਤੇ ਹੁਏ ਵੋ ਸ਼ਰ੍ਮਾਤਾ ਕ੍ਯੋਂ ਹੈ

---59.

ਜਖ੍ਮੀ ਜਿਗਰ ਹਰ ਆਸ਼ਿਕੀ ਕਾ ਹੈ
ਹਾਲ ਯੇ ਆਜਕਲ ਆਦਮੀ ਕਾ ਹੈ

ਪ੍ਯਾਰ ਕੀ ਬਾਤੇਂ ਹੈਂ ਸਿਰ੍ਫ ਕਿਤਾਬੀ
ਤਜ਼ਰਬਾ ਯੇ ਅਪਨੀ ਜਿਨ੍ਦਗੀ ਕਾ ਹੈ

ਕਿਸਕੋ ਕ੍ਯਾ ਲੇਨਾ ਕਿਸੀ ਕੇ ਗਮ ਸੇ
ਸਬਕੋ ਖ੍ਯਾਲ ਅਪਨੀ ਖੁਸ਼ੀ ਕਾ ਹੈ

ਕੌਨ ਚਾਹੇ 'ਅਨੁਜ' ਦਿਲ ਕੋ ਮੇਰੇ
ਦਿਲ ਪੇ ਇਖ੍ਤਿਯਾਰ ਬਸ ਉਸੀ ਕਾ ਹੈ

---60.

ਉਸਕੇ ਨੂਰ ਸੇ ਇਨ੍ਸਾਂ ਜੁਦਾ ਨਹੀਂ
ਕੋਈ ਫਿਰ ਭੀ ਕ੍ਯੋਂ ਲਗਤਾ ਖੁਦਾ ਨਹੀਂ

ਕਰਕੇ ਦੇਖਾ ਹੈ ਹਮਨੇ ਯੇ ਤਜਰਬਾ ਭੀ
ਝੂਠ ਪਰ ਦੇਰ ਤਕ ਪਰ੍ਦਾ ਰਹਤਾ ਨਹੀਂ

ਹਰਕਤੇਂ ਬਤਾ ਦੇਤੀ ਹੈਂ ਦਿਲ ਕੀ ਬਾਤ
ਬੇਸ਼ਕ ਕੋਈ ਕਿਸੀ ਸੇ ਕੁਛ ਕਹਤਾ ਨਹੀਂ

ਕੋਸ਼ਿਸ਼ੇਂ ਹੀ ਹੋਤੀ ਹੈਂ ਅਕ੍ਸਰ ਕਾਮਯਾਬ
ਕ੍ਯਾ ਮੀਰਾ ਕੋ ਸ਼੍ਯਾਮ ਮਿਲਾ ਨਹੀਂ?

'ਅਨੁਜ' ਜਿਸਕੋ ਅਪਨਾ ਦੋਸ੍ਤ ਕਹੇ
ਜਮਾਨੇ ਮੇਂ ਵੋ ਅਬ ਤਕ ਮਿਲਾ ਨਹੀਂ

---61.

---

ਆਪਕੀ ਜੁਦਾਈ ਮੈਂ ਸਹੂਂ ਕੈਸੇ
ਆਪਕੇ ਬਿਨ ਅਬ ਮੈਂ ਰਹੂਂ ਕੈਸੇ

ਖਫਾ ਹੈ ਮੁਝਸੇ ਆਜ ਜਾਂ ਮੇਰੀ
ਯੇ ਬਾਤ ਔਰੋਂ ਸੇ ਕਹੂਂ ਕੈਸੇ

ਸੂਖ ਗਯਾ ਹੈ ਆਂਖੋਂ ਕਾ ਦਰਿਯਾ
ਬਨਕੇ ਆਂਸੂ ਅਬ ਬਹੂਂ ਕੈਸੇ

ਆਪ ਕਹਤੇ ਤੋ ਸਹ ਲੇਤਾ ਪਰ
ਦੁਨਿਯਾ ਕੇ ਤਾਨੇ ਸਹੂਂ ਕੈਸੇ

ਬਾਤ ਮੇਰੀ ਆਪ ਸੁਨਤੇ ਨਹੀਂ ਫਿਰ
'ਅਨੁਜ' ਦਿਲ ਕੀ ਬਾਤ ਕਹੂਂ ਕੈਸੇ

---62.

ਦੇਖਕਰ ਭੀ ਨਹੀਂ ਦੇਖਾ ਔਰ ਨਿਕਲ ਗਏ ਕਰੀਬ ਸੇ
ਦੂਰ ਤਲਕ ਦੇਖਤੇ ਰਹੇ ਹਮ ਬਨਕਰ ਬਦਨਸੀਬ ਸੇ

ਮੁਹਬ੍ਬਤ ਕੇ ਲਿਏ ਜਰੂਰੀ ਹੈ ਦੌਲਤ ਕਾ ਹੋਨਾ ਭੀ
ਮਿਲਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਮੁਹਬ੍ਬਤ ਸਿਰ੍ਫ ਅਚ੍ਛੇ ਨਸੀਬ ਸੇ

ਦੌਲਤ, ਸ਼ੋਹਰਤ ਹੈ ਨ ਸ਼ਕ੍ਲ-ਓ-ਸੂਰਤ ਅਚ੍ਛੀ
ਐਸੇ ਮੇਂ ਕਰੇ ਕੌਨ ਭਲਾ ਮੁਹਬ੍ਬਤ ਮੁਝ ਗਰੀਬ ਸੇ

ਵੋ ਕ੍ਯਾ ਹੈ ਕ੍ਯਾ ਨਹੀਂ ਆਜ ਤਲਕ ਹਮ ਸਮਝੇ ਨਹੀਂ
ਲਗਤੇ ਹੈਂ ਵੋ ਕਭੀ ਹਬੀਬ ਸੇ, ਕਭੀ ਰਕੀਬ ਸੇ

ਤਨਹਾ ਹੂਂ ਇਸਮੇਂ ਮੇਰਾ ਕਸੂਰ ਹੈ ਨ 'ਅਨੁਜ' ਤੇਰਾ ਕਸੂਰ
ਜੋ ਭੀ ਹੋ ਰਹਾ ਹੈ, ਹੋ ਰਹਾ ਹੈ ਮੇਰੇ ਨਸੀਬ ਸੇ

ÿ ÿ ÿ64.

ਇਸ਼੍ਕ ਵਾਲੋਂ ਸੇ ਜਲ ਰਹਾ ਹੈ ਸਾਰਾ ਸ਼ਹਰ
ਕੈਸੀ ਤਾਸੀਰ ਵਾਲਾ ਹੈ ਤੁਮ੍ਹਾਰਾ ਸ਼ਹਰ

ਨਫਰਤ ਸੇ ਕਰਤਾ ਹੈ ਯਹ ਮੁਹਬ੍ਬਤ ਬਹੁਤ
ਅਜੀਬ ਮਿਜ਼ਾਜ ਵਾਲਾ ਹੈ ਤੁਮ੍ਹਾਰਾ ਸ਼ਹਰ

ਕਦ੍ਰੇ-ਇਸ਼੍ਕ ਹੈ ਨ ਮੇਹਮਾਨੋਂ ਕੀ ਮੇਹਮਾਂ-ਨਵਾਜੀ
ਕੁਛ ਤੁਮ੍ਹਾਰੀ ਤਰਹ ਹੀ ਹੈ ਤੁਮ੍ਹਾਰਾ ਸ਼ਹਰ

ਇਸ਼੍ਕ ਨਫਰਤ ਕੇ ਇਸ ਖੇਲ ਮੇਂ ਜੀਤੇਗਾ ਕੌਨ
ਇਕ ਤਰਫ ਇਸ਼੍ਕ ਹੈ ਦੂਜੀ ਤਰਫ ਸਾਰਾ ਸ਼ਹਰ

ਤੁਮਸੇ, ਤੁਮ੍ਹਾਰੇ ਸ਼ਹਰ ਸੇ ਹੋ ਗਯਾ ਹੈ ਵਾਫਿਕ
'ਅਨੁਜ' ਅਬ ਆਏਗਾ ਨ ਕਭੀ ਦੋਬਾਰਾ ਸ਼ਹਰ

---65.

ਪ੍ਯਾਰ ਕਰੋ ਹਮਸੇ ਇਤਨਾ ਕਿ ਚਰ੍ਚਾ ਹੋ ਜਮਾਨੇ ਮੇਂ
ਪ੍ਯਾਰ ਕਾ ਅਸਲੀ ਮਜਾ ਹੈ ਤੜਪਨੇ ਮੇਂ ਤੜਪਾਨੇ ਮੇਂ

ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਕੋ ਤੁਮ ਅਪਨਾ ਹੀ ਘਰ ਸਮਝ ਅ ਦੋਸ੍ਤ
ਜੀ ਚਾਹੇ ਜਬ ਤਕ ਰਹੋ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਕੇ ਘਰਾਨੇ ਮੇਂ

ਤੁਮ ਮੁਝਸੇ ਰੂਠ ਭੀ ਜਾਨਾ ਜਲ੍ਦੀ ਮਨ ਭੀ ਜਾਨਾ
ਪ੍ਯਾਰ ਬਢਤਾ ਹੈ ਅ ਦੋਸ੍ਤ ਰੂਠਨੇ ਮੇਂ ਮਨਾਨੇ ਮੇਂ

ਦਿਲ ਕੇ ਹਰ ਕੋਨੇ ਮੇਂ ਰਹਕਰ ਦੇਖ ਲੇਨਾ ਤੁਮ
ਤੇਰੇ ਸਿਵਾ ਕੁਛ ਭੀ ਨ ਮਿਲੇਗਾ ਇਸ ਦਿਲ ਦੀਵਾਨੇ ਮੇਂ

ਕਹ ਦੋ 'ਅਨੁਜ' ਸੇ ਪ੍ਯਾਰ ਹੈ ਦਿਲ ਸੇ ਤੁਮ੍ਹੇਂ
ਤੁਮ੍ਹਾਰਾ ਕ੍ਯਾ ਜਾਤਾ ਹੈ ਕਈ ਬਾਰ ਦੋਹਰਾਨੇ ਮੇਂ

---66.

ਸਿਰ੍ਫ ਹਮੇਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ ਹੈਂ ਗਮ ਕਤਾਰੋਂ ਮੇਂ
ਫੂਲੋਂ ਕੋ ਦੇਖਿਏ ਰਹਤੇ ਹੈਂ ਜੋ ਖਾਰੋਂ ਮੇਂ

ਸਂਭਲਕਰ ਆਇਏਗਾ ਜਰਾ ਕਿ ਆਈਨੇ ਲਗੇ ਹੈਂ
ਮੇਰੇ ਘਰ ਕੀ ਛਤ, ਫਰ੍ਸ਼, ਦਰ-ਓ-ਦੀਵਾਰੋਂ ਮੇਂ

ਸੋਨੇ ਕਾ ਭਾਵ ਗਿਰ ਗਯਾ ਹੈ ਤਬ ਸੇ ਜਮੀਂ ਪਰ
ਸੁਨਾ ਹੈ ਜਬ ਸੇ ਉਲਫਤ ਬਿਕੇਗੀ ਬਾਜਾਰੋਂ ਮੇਂ

ਪਰਦੇਸ਼ ਸੇ ਲੌਟ ਆਈਏ ਅਬ ਤੋ 'ਅਨੁਜ' ਜੀ
ਪੀਪਲ ਉਗਨੇ ਲਗੇ ਹੈਂ ਘਰ ਕੀ ਦੀਵਾਰੋਂ ਮੇਂ

---67.

ਹਮਕੋ ਆਪਕੀ ਯੇ ਆਸ਼ਿਕੀ ਅਚ੍ਛੀ ਲਗੀ
ਔਰ ਉਸ ਪਰ ਆਪਕੀ ਸਾਦਗੀ ਅਚ੍ਛੀ ਲਗੀ

ਦੌਰੇ-ਗਮ ਮੇਂ ਆਪ ਮੇਰੇ ਸਾਥ ਜੋ ਚਲ ਪੜੇ
ਆਜ ਹਮੇਂ ਭੀ ਧੂਪ ਗਮ ਕੀ ਅਚ੍ਛੀ ਲਗੀ

ਆਪਕੇ ਬਿਨਾ ਹਰ ਖੁਸ਼ੀ ਥੀ ਗਮ ਕੇ ਜੈਸੀ
ਆਪ ਮਿਲੇ ਹਮਸੇ ਤੋ ਖੁਸ਼ੀ ਅਚ੍ਛੀ ਲਗੀ

ਆਪਕੀ ਨਜ਼ਰੋਂ ਕਾ ਵੋ ਹਮੇਂ ਬਾਰਹਾ ਦੇਖਨਾ
ਨਜ਼ਰੋਂ ਕੀ ਕਟਾਰੀ ਜੋ ਲਗੀ ਅਚ੍ਛੀ ਲਗੀ

'ਅਨੁਜ' ਆਂਖੇਂ, ਚੇਹਰਾ, ਦਿਲ ਔਰ ਹਮਕੋ
ਆਪਕੇ ਹਸੀਂ ਲਬੋਂ ਕੀ ਹਂਸੀ ਅਚ੍ਛੀ ਲਗੀ

---68.

ਮੈਂਨੇ ਪੂਛਾ- 'ਕ੍ਯਾ ਹੁਆ, ਉਸਨੇ ਕਹਾ- 'ਆਸ਼ਿਕੀ'
ਮੈਂਨੇ ਫਿਰ ਪੂਛਾ ਉਸਸੇ, ਹੈ ਚੀਜ ਕ੍ਯਾ ਆਸ਼ਿਕੀ

ਰੋਤੇ ਹੁਏ ਕੋ ਹਂਸਾ ਦੇ ਜੋ ਹਂਸਤੇ ਹੁਏ ਕੋ ਰੂਲਾ ਦੇ
ਮੈਂਨੇ ਸੁਨਾ ਹੈ, ਕੁਛ ਐਸੀ ਹੀ, ਹੈ ਬਲਾ ਆਸ਼ਿਕੀ

ਮੈਂ ਤਨਹਾ, ਮੇਰੀ ਜਿਨ੍ਦਗੀ ਤਨਹਾ ਔਰ ਯਹਾਂ ਤਕ
ਮੇਰੇ ਤਨਹਾ ਦਿਲ ਮੇਂ ਰਹ ਗਈ ਤਨਹਾ ਆਸ਼ਿਕੀ

ਦਰ੍ਦ, ਆਂਸੂ, ਬੇਕਰਾਰੀ, ਜੁਦਾਈ ਔਰ ਯੇ ਤਨ੍ਹਾਈ
ਇਸਕੇ ਸਿਵਾ ਦਿਯਾ ਹੈ ਕ੍ਯਾ ਤੂਨੇ ਬਤਾ ਆਸ਼ਿਕੀ

ਜਿਸਕੋ ਦੇਖਾ ਵਹੀ ਮਿਲਾ ਦੀਵਾਨਾ ਬਦਨ ਕਾ
ਮਿਲਾ 'ਅਨੁਜ'-ਸਾ ਨ ਕੋਈ ਜਿਸਸੇ ਕਰਤਾ ਆਸ਼ਿਕੀ

---69.
ਮੁਝਸੇ ਬਿਛੜ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਰਹਤੇ ਹੋ
ਮੇਰੀ ਤਰਹ ਤੁਮ ਭੀ ਝੂਠੇ ਹੋ1.

ਆਂਖੋਂ ਮੇਂ ਆਂਖੇਂ ਡਾਲਕੇ ਕਹ ਦੋ
'ਪ੍ਯਾਰ ਮੁਝਸੇ ਨਹੀਂ ਕਰਤੇ ਹੋ'

ਸਖਿਯੋਂ ਸਂਗ ਤੁਮ ਬੈਠਕੇ ਅਕ੍ਸਰ
ਕ੍ਯੋਂ ਮੇਰੀ ਬਾਤੇਂ ਕਰਤੇ ਹੋ

ਖੁਦਕੋ ਕਮਰੇ ਮੇਂ ਬਂਦ ਕਰਕੇ
ਕਿਸਕੇ ਲਿਏ ਫਿਰ ਤੁਮ ਰੋਤੇ ਹੋ

ਗੈਰ ਕੇ ਸਂਗ ਦੇਖਕੇ ਮੁਝਕੋ
ਸੂਰਜ ਕੀ ਤਰਹ ਕ੍ਯੋਂ ਜਲਤੇ ਹੋ

ਮਾਲੂਮ ਨਹੀਂ ਤੁਮ੍ਹੇਂ ਪ੍ਯਾਰ ਕੇ ਮਾਨੀ
ਕ੍ਯੋਂ ਇਤਨੇ ਭੋਲੇ ਬਨਤੇ ਹੋ

ਸਚ ਕਹਤਾ ਹੂਂ ਕਿ ਤੁਮ ਮੁਝਕੋ
ਖੁਸ਼ੀ ਕੀ ਤਰਹ ਅਚ੍ਛੇ ਲਗਤੇ ਹੋ

ਦਿਲ ਸੇ ਤੁਮ੍ਹੇਂ ਚਾਹਤਾ ਹੂਂ ਫਿਰ ਭੀ
ਏਤਬਾਰ ਕ੍ਯੋਂ ਨਹੀਂ ਕਰਤੇ ਹੋ

ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਹੂਂ ਤੋ ਕੌਨ ਹੈ ਫਿਰ ਵੋ
ਜਿਸਕੇ ਲਿਏ ਸਜਤੇ ਸਂਵਰਤੇ ਹੋ
---
1. ਯਹ ਸ਼ੇ'ਰ ਡੌ. ਬਸ਼ੀਰ ਬਦ੍ਰ ਜੀ ਕਾ ਹੈ ਔਰ ਯਹ ਗ਼ਜ਼ਲ ਇਸੀ ਜਮੀਂ ਪਰ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ।

70.

ਆਈਨੇ ਮੇਂ ਦੇਖਕਰ ਸ਼ਕ੍ਲ ਅਪਨੀ ਰੋਤੇ ਹੈਂ ਹਮ
ਤਨਹਾਈ ਮੇਂ ਇਸਕਦਰ ਖੌਫਜ਼ਦਾ ਹੋਤੇ ਹੈਂ ਹਮ

ਤੇਰੀ ਚਾਹਤ ਹਮਾਰੀ ਜਰੂਰਤ ਬਨ ਗਈ ਹੈ ਸ਼ਾਯਦ
ਹੈ ਯਹੀ ਸਬਬ ਕਿ ਤੇਰੇ ਹਰ ਨਾਜ ਢੋਤੇ ਹੈਂ ਹਮ

ਦਿਨ ਕਾਮੋਂ ਮੇਂ ਗੁਜਰ ਜਾਤਾ ਹੈ ਪਰ ਸ਼ਾਮ ਹੋਤੇ ਹੀ
ਸਾਕੀ, ਸ਼ਰਾਬ, ਮਹਖਾਨੇ ਕੇ ਸਾਥ ਹੋਤੇ ਹੈਂ ਹਮ

ਬੇਬਾਤ, ਬੇਸਬਬ ਹਮਸੇ ਓ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋਨੇ ਵਾਲੇ
ਜਾ ਤੇਰੀ ਇਸੀ ਬਾਤ ਸੇ ਨਾਰਾਜ ਹੋਤੇ ਹੈ ਹਮ

ਸੋਚਤਾ ਹੂਂ ਰਿਸ਼੍ਤੋਂ ਕੋ ਮਹਫੂਜ ਰਖਨੇ ਕੇ ਲਿਏ
ਸ਼ਰ੍ਤ, ਸਮਝੌਤਾ ਯੇ ਸਬ ਵਜਨ ਕ੍ਯੋਂ ਢੋਤੇ ਹੈ ਹਮ

ਜ਼ਿਂਦਗੀ ਸੇ ਦਾਮਨ ਭੀ ਨਹੀਂ ਛੁੜਾਯਾ ਜਾਤਾ 'ਅਨੁਜ'
ਯਾਦ ਆਤੇ ਤੁਮ, ਮਰਨੇ ਕੋ ਜਬ ਹੋਤੇ ਹੈ ਹਮ

---71.

ਪਤਝੜ ਕੇ ਬਾਦ ਆਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਜਬ ਬਹਾਰ ਕਾ
ਫਿਰ ਕੈਸੇ ਨ ਕਰੂਂ ਮੈਂ ਇਂਤਜਾਰ ਅਪਨੇ ਯਾਰ ਕਾ

ਮਾਨਾ ਰੂਠ ਜਾਨੇ ਕੀ ਆਦਤ ਹੈ ਉਨਕੀ ਪੁਰਾਨੀ ਬਹੁਤ
ਹੋਤਾ ਹੈ ਰੂਠਨੇ ਵਾਲੇ ਕੋ ਮਨਾਨਾ ਫਰ੍ਜ ਯਾਰ ਕਾ

ਵੋ ਹੋਤਾ ਭਲਾ ਕ੍ਯੂਂ ਨ ਹਮਸੇ ਜੁਦਾ-ਓ-ਖਫਾ
ਯੇ ਤੋ ਦਸ੍ਤੂਰ ਪੁਰਾਨਾ ਹੈ ਇਸ ਪਾਗਲ ਸਂਸਾਰ ਕਾ

ਮੁਂਹ-ਦਰ-ਮੁਂਹ ਰਹਤਾ ਥਾ ਜੋ ਕਭੀ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰੋਂ ਕੇ
ਈਦ ਕਾ ਚਾਂਦ ਹੋ ਗਯਾ ਹੈ ਆਜ ਦੀਦਾਰ ਯਾਰ ਕਾ

ਇਸੀ ਹਸਰਤ ਮੇਂ ਜਿਂਦਾ ਹੈ ਯੇ ਗਰੀਬ 'ਅਨੁਜ'
ਕਭੀ ਤੋ ਪੂਛਨੇ ਆਏਂਗੇ ਵੋ ਹਾਲ ਬੀਮਾਰ ਕਾ

---72.

ਹਿਜ੍ਰ ਮੇਂ ਦਰਮਿਯਾਂ ਦਿਲੋਂ ਕੇ ਕਭੀ ਫਾਸਿਲਾ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ
ਮਜਬੂਰੀ ਮੇਂ ਹਰ ਕੋਈ ਸ਼ਖ੍ਸ ਬੇਵਫਾ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ

ਤੇਰੇ ਸ਼ਹਰ ਮੇਂ ਆਨਾ ਜਾਨਾ ਹੈ ਹਰ ਰੋਜ ਕਾ ਮਗਰ
ਫਿਰ ਭੀ ਤੁਮਸੇ ਮਿਲਨੇ ਕਾ ਕ੍ਯੋਂ ਹੌਸਲਾ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ

ਤਰਸ ਗਈ ਹੈਂ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਤੇਰੇ ਦੀਦਾਰ ਕੇ ਲਿਏ
ਅਬ ਕ੍ਯੋਂ ਪਹਲੀ ਮੁਲਾਕਾਤ-ਸਾ ਹਾਦਿਸਾ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ

ਮੈਂ ਭੀ ਹੋਤਾ ਅਗਰ ਸਂਗਦਿਲ ਜਗਹ ਪਰ ਆਪਕੀ
ਨਾਰਾਜ ਹੋਤਾ ਆਪਸੇ ਮਗਰ ਆਪ-ਸਾ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ

ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹਜਾਰ ਕੀ ਆਪਕੋ ਭੂਲ ਜਾਨੇ ਕੀ ਮਗਰ
'ਅਨੁਜ' ਕੇ ਦਿਲ ਸੇ ਦੂਰ ਖ੍ਯਾਲ ਆਪਕਾ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ

--- 73
ਕੌਨ ਦੇਗਾ ਤੁਮਕੋ ਧੋਖਾ ਜਿਨ੍ਦਗੀ
ਤੁਮ ਤੋ ਹੋ ਖੁਦ ਇਕ ਛਲਾਵਾ ਜਿਨ੍ਦਗੀ

ਕਹਨਾ ਹੈ ਜੋ ਆਜ ਹੀ ਕਹ ਲੂਂ ਮੈਂ
ਕਲ ਨ ਮਿਲੇਗਾ ਮੌਕਾ ਜਿਨ੍ਦਗੀ

ਵਫਾ ਹਮਨੇ ਕੀ ਹੈ ਕਿਤਨੀ ਤੁਮਸੇ
ਬੈਠਕਰ ਕਭੀ ਕ੍ਯਾ ਸੋਚਾ ਜਿਨ੍ਦਗੀ

ਬਹਾਰੋਂ ਕੀ ਕੈਸੇ ਉਮ੍ਮੀਦ ਲਗਾ ਲੂਂ
ਕਜ਼ਾ ਕਾ ਹੈ ਤੂ ਇਕ ਝੋਂਕਾ ਜਿਨ੍ਦਗੀ

ਇਕ ਪਲ ਮੇਂ ਹੀ ਕਹ ਦੂਂਗਾ ਸਾਰੀ ਬਾਤੇਂ
'ਅਨੁਜ' ਕੋ ਕਭੀ ਦੇ ਮੌਕਾ ਜਿਨ੍ਦਗੀ

74
ਜਿਸ੍ਮ ਜੁਦਾ ਹੋਨੇ ਸੇ ਦਿਲ ਜੁਦਾ ਤੋ ਨਹੀਂ ਹੋਤੇ
ਜਰਾ-ਜਰਾ ਸੀ ਬਾਤੋਂ ਪਰ ਦੋਸ੍ਤ ਖਫਾ ਤੋ ਨਹੀਂ ਹੋਤੇ

ਗਮ ਕੇ ਤੂਫਾਂ ਭੀ ਹੋਂਗੇ ਆਂਸੁਓਂ ਕੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਭੀ
ਖੁਸ਼ਿਯੋਂ ਕੇ ਮੌਸਮ ਦੋਸ੍ਤ ਸਦਾ ਤੋ ਨਹੀਂ ਹੋਤੇ

ਮਰਨੇ ਕੇ ਬਾਦ ਹੋਤੀ ਹੈ ਖੁਦਾ-ਸੀ ਪਰਸ੍ਤਿਸ਼
ਜੀਤੇ ਜੀ ਸਭੀ ਇਨ੍ਸਾਂ ਖੁਦਾ ਤੋ ਨਹੀਂ ਹੋਤੇ

ਮਜਬੂਰ ਕਰੇ ਬੇਸ਼ਕ ਕੋਈ ਅਜ਼ੀਜ਼ ਕੀ ਕਸਮ ਦੇਕੇ
ਆਪਕੀ ਤਰਹ ਦੋਸ੍ਤ ਬੇਵਫਾ ਤੋ ਨਹੀਂ ਹੋਤੇ

ਲਗ ਜਾਤੀ ਭਨਕ ਹਮੇਂ ਯਦਿ ਦਗਾ ਦੇਂਗੇ ਵਹ ਭੀ
ਇਸ ਤਰਹ ਉਨ ਪਰ 'ਅਨੁਜ' ਫਿਦਾ ਤੋ ਨਹੀਂ ਹੋਤੇ

75
ਸਿਲਸਿਲਾ ਦਰ੍ਦ ਕਾ ਚਲਾ ਹੈ ਸ਼ਾਯਦ
ਦਿਲ ਕਾ ਕੋਈ ਜਖ੍ਮ ਹਰਾ ਹੈ ਸ਼ਾਯਦ

ਹਿਚਕਿਯਾਂ ਮੁਝਕੋ ਜੋ ਆਨੇ ਲਗੀ ਹੈਂ
ਯਾਦ ਉਸਨੇ ਮੁਝਕੋ ਕਿਯਾ ਹੈ ਸ਼ਾਯਦ

ਧੜਕਨੋਂ ਕਾ ਨਾਮੋ-ਨਿਸ਼ਾਂ ਨਹੀਂ ਦਿਲ ਮੇਂ
ਅਬ ਤੋ ਬਸ ਵਹੀ ਰਹਤਾ ਹੈ ਸ਼ਾਯਦ

ਦੇਖਕਰ ਮੁਝੇ ਕਰ ਲਿਯਾ ਪਰ੍ਦਾ ਉਸਨੇ
'ਅਨੁਜ' ਅਜਨਬੀ ਹੋ ਗਯਾ ਹੈ ਸ਼ਾਯਦ

76

ਮੇਰੇ ਇਸ ਜਿਗਰ ਮੇਂ
ਫੂਲੋਂ ਕੇ ਨਗਰ ਮੇਂ

ਕਹੀਂ ਭੀ ਰਹੋ ਤੁਮ
ਹੋ ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਮੇਂ

ਡੂਬਨੇ ਮੇਂ ਮਜਾ ਹੈ
ਇਸ਼੍ਕ ਕੇ ਸਾਗਰ ਮੇਂ

ਦੇਰ ਹੈ ਅਂਧੇਰ ਨਹੀਂ
ਉਸ ਖੁਦਾ ਕੇ ਘਰ ਮੇਂ

ਪਾ ਲਿਯਾ 'ਅਨੁਜ' ਨੇ ਤੋ
ਖੁਦਾ ਕੋ ਪਤ੍ਥਰ ਮੇਂ
77
ਜਿਸ ਜਿਸਕੋ ਪਰਖਾ ਹਮਨੇ ਉਸ ਉਸਕੋ ਬੇਗਾਨਾ ਪਾਯਾ
ਖੁਸ਼ਿਯੋਂ ਕੀ ਬਸ੍ਤੀ ਮੇਂ ਹਮਨੇ ਗਮ ਕਾ ਇਕ ਖਜਾਨਾ ਪਾਯਾ

ਰਿਸ਼੍ਤੇ, ਨਾਤੇ, ਇਸ਼੍ਕ, ਵਫਾ ਸਬ ਬਾਤੇਂ ਹੀ ਬਾਤੇਂ ਤੋ ਹੈਂ
ਇਨ ਸਬਮੇਂ ਬਸ ਗਰਜ ਕਾ ਹਮਨੇ ਝੂਠਾ ਅਫਸਾਨਾ ਪਾਯਾ

ਪ੍ਯਾਰ ਸੇ ਪ੍ਯਾਰ ਹੀ ਕਰਨੇ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨ ਮਿਲਾ ਹਮਕੋ
ਜਿਸਕੋ ਦੇਖਾ ਹਮਨੇ ਉਸਕੋ ਜ਼ਿਸ੍ਮ ਕਾ ਦੀਵਾਨਾ ਪਾਯਾ

ਰਾਂਝੇ-ਹੀਰ ਕਾ ਕਿਸ੍ਸਾ ਹੋ ਯਾ ਲੈਲਾ-ਮਜਨੂਂ ਕਾ ਕਿਸ੍ਸਾ
ਹਰ ਸੂਰਤ ਮੇਂ ਉਲ੍ਫ਼ਤ ਕਾ ਦੁਸ਼੍ਮਨ ਯੇ ਜਮਾਨਾ ਪਾਯਾ

'ਅਨੁਜ' ਲਾਖ ਫਰੇਬੋਂ ਕੇ ਬਾਵਜੂਦ ਯਹ ਦਿਲ ਤੇਰਾ
ਦਿਲ ਪਸਂਦ, ਦਿਲ ਫ਼ਰੇਬ, ਦਿਲਬਰ ਕਾ ਦੀਵਾਨਾ ਪਾਯਾ

78
ਅਪਨੇ ਦਿਲ ਕੋ ਇਸ਼੍ਕ ਕਾ ਰੋਗ ਨ ਲਗਾਨਾ ਥਾ
ਲਗਾ ਕੇ ਰੋਗ, ਜਾਨ ਸੇ ਹੀ ਤੋ ਜਾਨਾ ਥਾ

ਮੈਂ ਹੀ ਤਨਹਾ ਨਹੀਂ ਥਾ ਇਕ ਆਸ਼ਿਕ ਉਸਕਾ
ਉਸਕਾ ਆਸ਼ਿਕ ਤੋ ਯੇ ਸਾਰਾ ਜਮਾਨਾ ਥਾ

ਰੂਤਬਾ-ਏ-ਮੁਹਬ੍ਬਤ ਨਹੀਂ ਥਾ ਉਸਮੇਂ ਦਿਖਾਨੇ ਕੋ
ਥਾ ਤੋ ਬਸ ਜ਼ਿਸ੍ਮ ਔਰ ਕਦ ਦਰਮਿਯਾਨਾ ਥਾ

ਕਬ ਤਕ ਰਖਤਾ ਵੋ ਪਰ੍ਦੇ ਮੇਂ ਬੁਰਾਈ ਕੋ
ਬੁਰਾਈ ਕੋ ਇਕ ਦਿਨ ਸਾਮਨੇ ਆਨਾ ਥਾ

'ਅਨੁਜ' ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਲਾ ਔਰ ਭੀ ਤੋ ਜਲੇ ਹੈਂ
ਇਤਨਾ ਸਮਝ ਲੇ ਤੂ ਭੀ ਇਕ ਪਰਵਾਨਾ ਥਾ

79
ਕਭੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮੇਂ ਇਜਾਫੇ ਕੇ ਲਿਏ ਪੀਜਿਏ
ਔਰ ਕਭੀ ਗਮੋਂ ਕੋ ਛੁਪਾਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਲੀਜਿਏ

ਪ੍ਯਾਰ ਸੇ ਪਿਲਾਏ ਕੋਈ ਸ਼ਰਾਬ ਨ ਮਨਾ ਕੀਜਿਏ
ਮਗਰ ਇਲ੍ਤਜ਼ਾ ਹੈ ਮੇਰੀ ਨ ਬੇਹਿਸਾਬ ਪੀਜਿਏ

ਬੇਹਿਸਾਬ ਤੋ ਹਰ ਚੀਜ ਬੁਰੀ ਹੋਤੀ ਹੈ ਦੋਸ੍ਤੋਂ
ਇਸਲਿਏ ਕਹਤਾ ਹੂਂ ਜਬ ਭੀ ਲੋ ਜਰਾ-ਸੀ ਲੀਜਿਏ
'ਅਨੁਜ' ਦਿਲ ਅਬ ਦਰ੍ਦ ਸੇ ਤਂਗ ਆ ਗਯਾ ਬਹੁਤ
ਅਬ ਤੋ ਹਾਥੋਂ ਮੇਂ ਮੇਰੇ ਜਾਮ ਠਹਰਾ ਦੀਜਿਏ
ਸਬ ਕੁਛ ਫੈਲਾ-ਫੈਲਾ ਹੈ ਕਮਰੇ ਮੇਂ
ਕੁਛ ਅਚ੍ਛਾ-ਬੁਰਾ ਹੁਆ ਹੈ ਕਮਰੇ ਮੇਂ

ਜਬ ਸੇ ਹੁਆ ਹੈ ਵੋ ਜੁਦਾ ਯਾਰ ਸੇ
ਖੁਦਕੋ ਬਂਦ ਰਖਤਾ ਹੈ ਕਮਰੇ ਮੇਂ

ਚਸ਼੍ਮਦੀਦ ਦੀਵਾਰੇਂ ਖਾਮੋਸ਼ ਹੈਂ
ਸਨ੍ਨਾਟਾ ਪਸਰਾ ਹੁਆ ਹੈ ਕਮਰੇ ਮੇਂ

ਰਹਬਰ ਜਗ ਕਾ ਖੁਦਕੋ ਬਤਾਨੇ ਵਾਲਾ
ਜਾਨੇ ਕ੍ਯਾ-ਕ੍ਯਾ ਕਰਤਾ ਹੈ ਕਮਰੇ ਮੇਂ

ਮਕੀਂ ਸ਼ਹਰ ਸੇ ਲੌਟਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸ਼ਾਯਦ
ਪਰਿਂਦਾ ਘੋਸਲਾ ਬਨਾ ਰਹਾ ਹੈ ਕਮਰੇ ਮੇਂ

ਤਸ੍ਵੀਰੇਂ ਔਰ ਖਾਮੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ ਹੈਂ
ਹਰ-ਸੂ ਜਾਲਾ ਲਗਾ ਹੈ ਕਮਰੇ ਮੇਂ

ਕੁਛ ਕਿਤਾਬੇ ਕਾਗਜੋ-ਕਲਮ ਰਕ੍ਖੇ ਹੈਂ
ਜਰੂਰ ਕੋਈ ਸ਼ਾਯਰ ਰਹਤਾ ਹੈ ਕਮਰੇ ਮੇਂ

ਕ੍ਯਾ ਹੋ ਰਹਾ ਹੈ ਭਲਾ ਕੌਨ ਪੂਛੈ ਕਿਸੇ
ਤਮਾਸ਼ਾ ਸਬ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹੈਂ ਖੜੇ-ਖੜੇ

ਦਂਗਾ ਕਰਵਾਨੇ ਵਾਲਾ ਕ੍ਯਾ ਮਰਾ ਦਂਗੋਂ ਮੇਂ
ਦਰ੍ਜ਼ਾ ਸ਼ਹੀਦ ਕਾ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ ਸਰਕਾਰ ਉਸੇ

ਕੁਰ੍ਸੀ ਪ੍ਯਾਰੀ ਹੈ ਇਨਕੋ ਦੇਸ਼ ਪ੍ਯਾਰਾ ਨਹੀਂ
ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਭੂਖਾ ਮਰੇ ਯਾ ਲੜ ਕਰ ਮਰੇ

ਗਰੀਬ ਦਿਨ-ਬ-ਦਿਨ ਗਰੀਬ ਹੋ ਰਹੇ ਹੈਂ
ਗੁਂਡੇ,ਨੇਤਾ ਔਰ ਬਾਬਾ , ਹੈਂ ਸੇਠ ਬਨ ਰਹੇ

ਨ੍ਯਾਯ ਕੀ ਕਰੇਂ ਕ੍ਯਾ ਦਰਕਾਰ ਮੁਨਸੀਬੋਂ ਸੇ
ਰਿਸ਼੍ਵਤ ਲੇ ਰਹੇ ਹੈ, ਰਿਸ਼੍ਵਤ ਲੇਕਰ ਲਗੇ ਥੇ

1.

ਮੁਹਬ੍ਬਤ ਕੀ ਥੀ ਤੋ ਨਿਭਾਈ ਤੋ ਹੋਤੀ
ਕੋਈ ਪ੍ਯਾਰ ਕੀ ਜ੍ਯੋਤਿ ਜਲਾਈ ਤੋ ਹੋਤੀ

ਭੂਲੇ ਸੇ ਗਰ ਖਤਾ ਹੋ ਗਈ ਥੀ ਹਮਸੇ
ਕਭੀ ਆਕਰ ਤੁਮਨੇ ਬਤਾਈ ਤੋ ਹੋਤੀ

ਔਰੋਂ ਕੋ ਵਫਾ ਕੀ ਸੀਖ ਦੇਨੇ ਵਾਲੇ
ਯੇ ਸੀਖ ਖੁਦ ਤੂਨੇ ਅਪਨਾਈ ਤੋ ਹੋਤੀ

ਵਫਾ ਕਾ ਬੇਵਫਾਈ ਸੇ ਕ੍ਯੂਂ ਦਿਯਾ ਸਿਲਾ
ਕਮਿਯਾਂ ਕ੍ਯਾ ਥੀ ਗਿਨਵਾਈ ਤੋ ਹੋਤੀ

'ਅਨੁਜ' ਮੁਝਪੇ ਲਿਖ ਡਾਲੀ ਕਿਤਾਬ ਤੂਨੇ
ਕੋਈ ਗ਼ਜ਼ਲ ਖੁਦ ਪੇ ਬਨਾਈ ਤੋ ਹੋਤੀ

---
2.

ਆਦਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਸਬਕੀ, ਜੁਬਾਨ ਸੇ ਫਿਰਨਾ ਆਜਕਲ
ਹੋ ਗਯਾ ਹੈ ਇਕ ਸ਼ੌਕ, ਮੁਹਬ੍ਬਤ ਕਰਨਾ ਆਜਕਲ

ਦਿਲ ਹਰ ਰੋਜ ਜਾਨੇ ਕਿਤਨੇ ਚੇਹਰੋਂ ਪੇ ਮਰਤਾ ਹੈ
ਹੋ ਗਯਾ ਹੈ ਕਿਸ ਕਦਰ ਆਸਾਨ ਮਰਨਾ ਆਜਕਲ

ਜ਼ਿਸ੍ਮ ਤਕ ਹੀ ਮਹਦੂਦ ਕ੍ਯੋਂ ਹੋ ਗਈ ਹਰ ਨਜ਼ਰ
ਕ੍ਯੋਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹਤਾ ਕੋਈ ਦਿਲ ਮੇਂ ਉਤਰਨਾ ਆਜਕਲ

ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਯੇ ਕੈਸਾ ਦੀਵਾਨਾਪਨ ਹੈ
ਕਰਤੇ ਹੈਂ ਪਸਨ੍ਦ ਨਜ਼ਰੋਂ ਸੇ ਭੀ ਗਿਰਨਾ ਆਜਕਲ

ਆਂਖ ਬਂਦ ਕਰਕੇ ਯਕੀਂ ਕਰ ਲੇਤੇ ਹੋ ਸਬ ਪਰ ਤੁਮ
ਹੈ ਬੇਵਕੂਫੀ 'ਅਨੁਜ' ਐਸਾ ਕੁਛ ਕਰਨਾ ਆਜਕਲ

---3.

ਕਿਤਾਬ-ਏ ਇਸ਼੍ਕ ਪਢਤੇ ਰਹਨਾ, ਸ਼ਰਹੇਂ1, ਲਿਖਤੇ ਰਹਨਾ
ਕਾਗਜ-ਏ-ਦਿਲ ਪੇ ਅਪਨੀ ਸਾਰੀ ਬਾਤੇਂ ਲਿਖਤੇ ਰਹਨਾ

ਕਿਸਨੇ ਤੇਰਾ ਗਮ ਬਾਂਟਾ ਔਰ ਕਿਸਨੇ ਤਾਨੇ ਦਿਏ
ਤੁਮਨੇ ਜੁਦਾਈ ਮੇਂ ਕੈਸੇ ਕਾਟੀ ਰਾਤੇਂ ਲਿਖਤੇ ਰਹਨਾ

ਯਾਦੋਂ ਕੇ ਤੂਫਾਂ ਉਠੇ ਕਬ-ਕਬ ਦਿਲ ਕੇ ਸਮਨ੍ਦਰ ਮੇਂ
ਕਬ-ਕਬ ਬੇਤਾਬ ਹੁਈ ਮਿਲਨੇ ਕੋ ਧੜਕਨੇਂ ਲਿਖਤੇ ਰਹਨਾ

ਜਹਨ ਮੇਂ ਕ੍ਯਾ-ਕ੍ਯਾ ਚਲੀ ਹੈਂ ਬਾਤੇਂ ਮੁਝਕੋ ਲੇ ਲੇਕਰ
ਤੇਰੀ ਆਂਖੋਂ ਨੇ ਕ੍ਯਾ ਦੇਖੇਂ, ਸਪਨੇਂ ਲਿਖਤੇ ਰਹਨਾ

ਖੋਏ ਹੁਏ ਮੇਰੇ ਚੇਹਰੇ ਕੋ ਢੂਂਢਾ ਤੁਮਨੇ ਕਬ ਤਕ ਆਖਿਰ
ਢੂਂਢ ਰਹੀ ਥੀ ਕਹਾਂ-ਕਹਾਂ ਮੁਝਕੋ ਆਂਖੇਂ ਲਿਖਤੇ ਰਹਨਾ

'ਗਾਲਿਬ' 'ਮੀਰ' 'ਜ਼ੋਕ' ਕੀ ਤਰਹ ਜਾਨੇਂਗੇ ਲੋਗ ਤੁਮ੍ਹੇਂ ਭੀ
ਜੀਵਨ ਕੇ ਹਰ ਪਹਲੂ ਪੇ 'ਅਨੁਜ' ਗ਼ਜ਼ਲੇਂ ਲਿਖਤੇ ਰਹਨਾ।

---
1. ਸ਼ਰਹੇਂ - ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ
4.

ਚੋਰੀ-ਚੋਰੀ ਮੁਝਕੋ ਯੂਂ ਨ ਦੇਖਾ ਕਰ
ਕ੍ਯਾ-ਕ੍ਯਾ ਕਹੇਂਗੇ ਲੋਗ ਜਰਾ-ਸਮਝਾ ਕਰ

ਨੀਂਦ ਸੇ ਬੋਝਲ ਹੈਂ ਪਲਕੇਂ ਅਬ ਤਲਕ ਤੇਰੀ
ਮੇਰੀ ਖਾਤਿਰ ਤੂ ਇਤਨਾ ਭੀ ਨ ਜਾਗਾ ਕਰ

ਮੁਝੇ ਸੋਚਨੇ ਮੇਂ ਕਹੀਂ ਭੂਲ ਨ ਜਾਓ ਖੁਦ ਕੋ ਹੀ
ਸੋਚਾਕਰ ਮੁਝੇ ਮਗਰ ਇਤਨਾ ਭੀ ਨ ਸੋਚਾ ਕਰ

ਆਨਾ ਹੈ ਤੋ ਆ ਜਾਓ ਜਿਨ੍ਦਗੀ ਮੇਂ ਮੇਰੀ
ਯਾ ਫਿਰ ਤੂ ਸਪਨੋਂ ਮੇਂ ਭੀ ਨ ਆਯਾ ਕਰ

ਇਸ਼੍ਕੇ-'ਅਨੁਜ' ਮੇਂ ਰਂਗੇ-ਹਕੀਕਤ ਨਜ਼ਰ ਆਏਗਾ
ਦਿਲ ਕੋ ਦੇਖਾਕਰ, ਸੂਰਤ ਪੇ ਨ ਜਾਯਾ ਕਰ

---5.

ਆਂਖੋਂ ਮੇਂ ਬਸਾ ਲੀਜੇ
ਪਲਕੋਂ ਪੇ ਬਿਠਾ ਲੀਜੇ

ਸੁਰ੍ਖੀ ਬਨਾਕਰ ਮੁਝਕੋ
ਹੋਠੋਂ ਪੇ ਲਗਾ ਲੀਜੇ

ਫੂਲ ਬਨਾਕਰ ਮੁਝਕੋ
ਬਾਲੋਂ ਮੇਂ ਸਜਾ ਲੀਜੇ

ਚੁਨਰੀ ਬਨਾਕਰ ਮੁਝਕੋ
ਸੀਨੇ ਸੇ ਲਗਾ ਲੀਜੇ

ਕਂਗਨਾ ਬਨਾਕਰ ਮੁਝਕੋ
ਹਾਥੋਂ ਮੇਂ ਸਜਾ ਲੀਜੇ

ਬਿਂਦਿਯਾ ਬਨਾਕਰ ਮੁਝਕੋ
ਮਾਥੇ ਪਰ ਲਗਾ ਲੀਜੇ

ਸਿਂਦੁਰ ਬਨਾਕਰ ਮੁਝਕੋ
ਮਾਂਗ ਮੇਂ ਸਜਾ ਲੀਜੇ

ਕੁਛ ਭੀ ਬਨਾ ਲੀਜੇ ਪਰ
ਮੁਝਕੋ ਅਪਨਾ ਬਨਾ ਲੀਜੇ।

---6.

ਅਪਨਾ ਲੀਜਿਏ ਯਾ ਠੁਕਰਾ ਦੀਜਿਏ
ਫੈਸਲਾ ਆਜ ਮਗਰ ਸੁਨਾ ਦੀਜਿਏ

ਅਪਨਾ ਕਹਨੇ ਮੇਂ ਮੁਝੇ, ਆਏ ਗਰ ਹਯਾ ਤੁਝੇ
ਸਮਝ ਜਾਊਂਗਾ ਬਸ ਮੁਸ੍ਕੁਰਾ ਦੀਜਿਏ

ਤੁਮਕੋ ਚਾਹਤਾ ਹੋ ਗਰ ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਸਿਵਾ
ਮੁਕਾਬਲਾ ਉਸਕਾ ਮੁਝਸੇ ਕਰਾ ਦੀਜਿਏ

ਤੇਰੀ ਗੋਦ ਮੇਂ ਰਖਕਰ ਸਿਰ ਸੋ ਜਾਊਂਗਾ
ਮੇਰੇ ਬਾਲੋਂ ਮੇਂ ਹਾਥ ਫਿਰਾ ਦੀਜਿਏ

ਜਿਂਦਗੀ ਜੀਨੇ ਮੇਂ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਯੇਗੀ
ਮਯੇ-ਮੁਹਬ੍ਬਤ ਮੁਝਕੋ ਪਿਲਾ ਦੀਜਿਏ

ਸਬ ਕੁਛ ਅਪਨਾ ਬਨਾ ਲੀਜੇ ਇਸ਼੍ਕ ਕੋ
ਫਰ੍ਕ, ਧਰ੍ਮ, ਜਾਤ ਕਾ ਯੇ ਮਿਟਾ ਦੀਜਿਏ

ਸ਼ੇਖ ਜੀ ਖੁਦ ਕੋ ਜੋ ਭੀ ਕਹੇ ਪਾਰਸਾ
ਆਈਨਾ ਆਜ ਉਸਕੋ ਦਿਖਾ ਦੀਜਿਏ

ਆਨੇ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਬ ਮਹਫਿਲ ਮੇਂ 'ਅਨੁਜ'
ਕਹੀਂ ਦਿਲ, ਕਹੀਂ ਪਲਕੇਂ ਬਿਛਾ ਦੀਜਿਏ।

---7.

ਦਿਲ ਬਨਾ ਹੈ ਮੇਰਾ ਸ਼ਾਯਦ ਗਮ ਛਿਪਾਨੇ ਕੋ
ਆਂਖੇਂ ਦੀ ਹੈਂ ਖੁਦਾ ਨੇ ਆਂਸੂ ਬਹਾਨੇ ਕੋ

ਜਬ ਸੇ ਛੋੜਾ ਹੈ ਉਸਨੇ ਮੁਝ ਦੀਵਾਨੇ ਕੋ
ਪ੍ਯਾਰਾ ਲਗਨੇ ਲਗਾ ਹੂਂ ਮੈਂ ਭੀ ਜਮਾਨੇ ਕੋ

ਉਸਕੀ ਜਰੂਰਤ ਹੈ ਨ ਉਸਕਾ ਪ੍ਯਾਰ ਲਾਜ਼ਮੀ
ਹੈ ਉਸਕੀ ਯਾਦ ਬਹੁਤ ਦਿਲ ਬਹਲਾਨੇ ਕੋ

ਵੋ ਨਜ਼ਰ ਨ ਆਈ ਨਜ਼ਰ ਜੋ ਪਹਚਾਨੇ ਮੁਝੇ
ਯੂਂ ਤੋ ਆਂਖੇਂ ਦੀ ਹੈਂ ਖੁਦਾ ਨੇ ਜਮਾਨੇ ਕੋ

ਜਹਾਂ ਮੇਂ ਔਰ ਭੀ ਰਹਤੇ ਹੈਂ ਮੇਰੇ ਸਿਵਾ
ਸਬਕੋ ਮਿਲਤਾ ਹੈ ਕ੍ਯੂਂ 'ਅਨੁਜ' ਹੀ ਸਤਾਨੇ ਕੋ

---8.
ਖੁਦ ਕੋ ਮੇਰਾ ਦੋਸ੍ਤ ਬਤਾਨੇ ਵਾਲੇ
ਤੁਮ ਭੀ ਨਿਕਲੇ ਮੁਝੇ ਸਤਾਨੇ ਵਾਲੇ

ਝੂਠੇ ਭੀ ਹੋ ਤੁਮ ਫਰੇਬੀ ਭੀ ਹੋ
ਸਬ ਹੁਨਰ ਹੈਂ ਤੁਝਮੇਂ ਜਮਾਨੇ ਵਾਲੇ

ਪਾਂਚੋਂ ਉਂਗਲਿਯਾਂ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੋਤੀ
ਬੇਵਜਹ ਮੁਝਕੋ ਬੁਰਾ ਬਤਾਨੇ ਵਾਲੇ

ਮੇਰੇ ਦੀਦਾਰ ਕੋ ਤਰਸਤੇ ਥੇ ਕਭੀ
ਆਜ ਹਮਸੇ ਯੂਂ ਨਜ਼ਰ ਚੁਰਾਨੇ ਵਾਲੇ

ਦਿਲ ਆਸੂਦਾ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਦਰ੍ਦ ਪਾਕਰ ਭੀ
ਓ ਬਨ੍ਦਾ-ਨਵਾਜ ਮੁਝੇ ਭੁਲਾਨੇ ਵਾਲੇ

ਦਿਲ ਮੁਸ਼੍ਤਾਕੇ ਦੀਦ ਹੈ 'ਅਨੁਜ' ਕਾ
ਮੁਝਕੋ ਯਾਦੋਂ ਸੇ ਮਿਟਾਨੇ ਵਾਲੇ

---9.

ਕਰੂਂ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਇਂਤਜਾਰ ਕਬ ਤਕ ਆਖਿਰ ਕਬ ਤਕ
ਚਲੇਂਗੀ ਯੇ ਸਾਂਸੇ ਚਾਰ ਕਬ ਤਕ ਆਖਿਰ ਕਬ ਤਕ

ਮੁਝਸੇ ਮਿਲਨੇ ਕਾ ਇਰਾਦਾ ਤੋ ਬਨਾ, ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤੋ ਕਰ
ਸੋਏਂਗੇ ਯੇ ਪਹਰੇਦਾਰ ਕਬ ਤਕ ਆਖਿਰ ਕਬ ਤਕ

ਮੁਝੇ ਅਬ ਓਰ ਕੋਈ ਕਾਮ ਨਹੀਂ ਇਸ ਜਿਦ੍ਦ ਕੇ ਸਿਵਾ
ਹੋਗਾ ਨ ਤੇਰਾ ਦੀਦਾਰ ਕਬ ਤਕ ਆਖਿਰ ਕਬ ਤਕ

ਕਭੀ ਨ ਕਭੀ ਤੋ ਆਏਗਾ ਦੌਰ ਉਲ੍ਫ਼ਤੇ-ਰੂਹਾਨੀ ਕਾ
ਜ਼ਿਸ੍ਮ ਬਿਕੇਗਾ ਸਰੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਕਬ ਤਕ ਆਖਿਰ ਕਬ ਤਕ

ਸ਼ਬੇ-ਤਾਰ ਭੀ ਹੋ ਜਾਤੀ ਹੈ ਤਬਦੀਲ ਸੁਬਹ ਮੇਂ 'ਅਨੁਜ'
ਫਿਰ ਮੁਝੇ ਨ ਮਿਲੇਗਾ ਪ੍ਯਾਰ ਕਬ ਤਕ ਆਖਿਰ ਕਬ ਤਕ

---9.

ਕਰੂਂ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਇਂਤਜਾਰ ਕਬ ਤਕ ਆਖਿਰ ਕਬ ਤਕ
ਚਲੇਂਗੀ ਯੇ ਸਾਂਸੇ ਚਾਰ ਕਬ ਤਕ ਆਖਿਰ ਕਬ ਤਕ

ਮੁਝਸੇ ਮਿਲਨੇ ਕਾ ਇਰਾਦਾ ਤੋ ਬਨਾ, ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤੋ ਕਰ
ਸੋਏਂਗੇ ਯੇ ਪਹਰੇਦਾਰ ਕਬ ਤਕ ਆਖਿਰ ਕਬ ਤਕ

ਮੁਝੇ ਅਬ ਓਰ ਕੋਈ ਕਾਮ ਨਹੀਂ ਇਸ ਜਿਦ੍ਦ ਕੇ ਸਿਵਾ
ਹੋਗਾ ਨ ਤੇਰਾ ਦੀਦਾਰ ਕਬ ਤਕ ਆਖਿਰ ਕਬ ਤਕ

ਕਭੀ ਨ ਕਭੀ ਤੋ ਆਏਗਾ ਦੌਰ ਉਲ੍ਫ਼ਤੇ-ਰੂਹਾਨੀ ਕਾ
ਜ਼ਿਸ੍ਮ ਬਿਕੇਗਾ ਸਰੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਕਬ ਤਕ ਆਖਿਰ ਕਬ ਤਕ

ਸ਼ਬੇ-ਤਾਰ ਭੀ ਹੋ ਜਾਤੀ ਹੈ ਤਬਦੀਲ ਸੁਬਹ ਮੇਂ 'ਅਨੁਜ'
ਫਿਰ ਮੁਝੇ ਨ ਮਿਲੇਗਾ ਪ੍ਯਾਰ ਕਬ ਤਕ ਆਖਿਰ ਕਬ ਤਕ

---10.

ਮੇਰੇ ਖਤ ਕਾ ਕੁਛ ਯੂਂ ਜਵਾਬ ਭੇਜਾ ਹੈ
ਬਂਦ ਲਿਫਾਫੇ ਮੇਂ ਲਾਲ ਗੁਲਾਬ ਭੇਜਾ ਹੈ

ਬੂ-ਏ-ਵਫਾ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਇਸ ਗੁਲ ਸੇ
ਨਏ ਤੌਰ ਸੇ ਇਸ਼੍ਕ ਕਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਭੇਜਾ ਹੈ

ਜਸ਼੍ਨ ਕਾ ਮਾਹੌਲ ਹੈ ਆਜ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਮੇਂ
ਮੇਰੇ ਸਵਾਲ ਕਾ ਸਹੀ ਜਵਾਬ ਭੇਜਾ ਹੈ

ਮੁਰਝਾਯਾ ਹੁਆ ਚੇਹਰਾ ਫਿਰ ਖਿਲ ਗਯਾ
ਮੇਰੇ ਲਿਏ ਈਲਾਜ-ਏ-ਇਜ੍ਤਿਰਾਬ ਭੇਜਾ ਹੈ

'ਅਨੁਜ' ਖੋਲ ਦੀ ਹੈ ਤੇਰੀ ਕਿਸ੍ਮਤ ਉਸਨੇ
ਬਨਾਕੇ ਹਕੀਕਤ ਹਰ ਖ੍ਵਾਬ ਭੇਜਾ ਹੈ

---11.

ਨੀਂਵ ਪੜੀ ਥੀ ਅਪਨੇ ਰਿਸ਼੍ਤੋਂ ਕੀ
ਬਾਤ ਹੋ ਜੈਸੇ ਕਈ ਬਰਸੋਂ ਕੀ

ਮਿਲਤੇ ਥੇ ਜਹਾਂ ਪੇ ਛੁਪ-ਛੁਪ ਕੇ
ਯਾਦ ਹੈ, ਬਾੜ ਥੀ ਵਹ ਸਰਸੋਂ ਕੀ

ਬਿਛੁੜੇ ਮੁਦ੍ਦਤ ਹੁਈ ਹਮੇਂ ਫਿਰ ਭੀ
ਬਾਤ ਲਗਤੀ ਹੈ ਕਲ-ਪਰਸੋਂ ਕੀ

ਤੁਮ ਤੋ ਇਕ ਸਾਲ ਭੀ ਨ ਸਾਥ ਚਲੇ
ਬਾਤ ਕਰਤੇ ਥੇ ਸਾਤ-ਜਨ੍ਮੋਂ ਕੀ

ਬਾਰਹਾ ਉਸਕੀ ਯਾਦ ਜੋ ਲਾਏਂ
ਛੋੜਿਯੇ ਬਾਤ ਐਸੇ ਸਪਨੋਂ ਕੀ

ਜਬ ਭੀ ਦਿਯਾ ਹਮਕੋ ਗਮ ਹੀ ਦਿਯਾ
ਕ੍ਯਾ ਕਹੇਂ 'ਅਨੁਜ' ਐਸੇ ਅਪਨੋਂ ਕੀ

---12.

ਜਿਗਰ ਮੇਂ ਰਹਕਰ ਭੀ ਵੋ ਜੁਦਾ ਹੋ ਜੈਸੇ
ਮਗਰ ਫਿਰ ਭੀ ਲਗੇ ਹੈ ਅਪਨਾ ਹੋ ਜੈਸੇ

ਮਿਲਤਾ ਭੀ ਹੈ ਤੋ ਐਸੇ ਮਿਲਤਾ ਹੈ ਵੋ
ਦਰਮਿਯਾਂ ਜਨ੍ਮੋਂ ਕਾ ਫਾਸਿਲਾ ਹੋ ਜੈਸੇ

ਉਸਕੇ ਲਿਏ ਸਬਸੇ ਲੜਨੇ ਚਲਾ, ਤੋ ਲਗਾ
ਉਸਕਾ ਇਸ਼੍ਕ ਮੇਰਾ ਹੌਸਲਾ ਹੋ ਜੈਸੇ

ਖ੍ਵਾਬੋਂ ਮੇਂ ਭੀ ਨਹੀਂ ਆਤਾ ਵੋ ਆਜਕਲ
ਐਸੇ ਲਗਤਾ ਹੈ ਭੂਲ ਗਯਾ ਹੋ ਜੈਸੇ

ਕਿਸੀ ਪੇ ਕਭੀ ਏਤਬਾਰ ਕਰਕੇ ਤੋ ਦੇਖ
ਲਗੇਗਾ ਪਤ੍ਥਰ ਮੇਂ ਭੀ, ਖੁਦਾ ਹੋ ਜੈਸੇ

ਤੇਰੀ ਬਾਤੋਂ ਸੇ ਸਾਫ ਪਤਾ ਚਲਤਾ ਹੈ
'ਅਨੁਜ' ਤੁਮਨੇ ਭੀ ਪ੍ਯਾਰ ਕਿਯਾ ਹੋ ਜੈਸ

---13.

ਤੁਮ ਇਕ ਮੁਦ੍ਦਤ ਬਾਦ ਮਿਲੇ ਹੋ
ਸੁਨਾਓ ਹਮੇਂ ਤੁਮ ਕੈਸੇ ਹੋ

ਦਿਲ ਮੇਂ ਰਹਨਾ ਛੋੜਾ ਤੂਨੇ
ਫਿਰ ਆਜਕਲ ਕਹਾਂ ਰਹਤੇ ਹੋ

ਆਜ ਭੀ ਹਮਸੇ ਰੂਠੇ ਹੁਏ ਹੋ
ਤੁਮ ਬਿਲ੍ਕੁਲ ਭੀ ਨਹੀਂ ਬਦਲੇ ਹੋ

ਕਹ ਦੋ ਜੋ ਕੁਛ ਭੀ ਹੈ ਕਹਨਾ
ਚੁਪਚਾਪ ਹੋਕਰ ਕ੍ਯੋਂ ਖੜੇ ਹੋ

ਲਗਤੇ ਹੋ 'ਅਨੁਜ' ਤੁਮ ਭੀ ਪਾਗਲ
ਜਹਾਂ ਛੋੜਾ ਥਾ ਵਹੀਂ ਖੜੇ ਹੋ

---14.

ਬੇਸ਼ਕ ਮੁਝਸੇ ਆਜ ਖਫਾ ਹੈ
ਵੋ ਜੈਸਾ ਭੀ ਹੈ ਮੇਰਾ ਹੈ

ਕਹਨੇ ਸੇ ਨਹੀਂ ਟੂਟਤੇ ਰਿਸ਼੍ਤੇ
ਅਪਨਾ ਤੋ ਅਪਨਾ ਹੋਤਾ ਹੈ

ਜੀਵਨ ਮੇਂ ਰੂਠਨੇ ਮਨਾਨੇ ਕਾ
ਅਪਨਾ ਇਕ ਅਲਗ ਮਜਾ ਹੈ

ਵਹ ਰੂਠੇ ਹੈਂ ਤੋ ਮਨ ਜਾਏਂਗੇ
ਨ ਮੈਂ ਬੁਰਾ ਹੂਂ ਨ ਵੋ ਬੁਰਾ ਹੈ

ਕਹਤੀ ਹੈਂ ਯੇ ਹਿਚਕਿਯਾਂ ਮੁਝਕੋ
ਯਾਦ ਮੁਝੇ ਵੋ ਭੀ ਕਰਤਾ ਹੈ

ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਮੁਝਕੋ ਭੀ ਆਤੀ
ਵੋ ਭੀ ਤੋ ਤਾਰੇ ਗਿਨਤਾ ਹੈ

ਮਾਂਗੀ ਦੁਆ ਤੁਮ੍ਹੇਂ ਪਾਨੇ ਕੀ
ਟੂਟਾ ਜਬ ਕੋਈ ਤਾਰਾ ਹੈ

ਤੂ ਮਿਲੇ ਤੋ ਸਬ ਮਿਲਾ ਸਮਝੂਂ
'ਅਨੁਜ' ਮੁਝੇ ਜਗ ਸੇ ਕ੍ਯਾ ਲੇਨਾ ਹੈ

---15.

ਜਬ ਕਭੀ ਤੁਮ ਤਨਹਾ ਬੈਠੋਗੇ
ਖੁਦ ਸੇ ਹੋਕਰ ਖਫਾ ਬੈਠੋਗੇ

ਯਾਦੇਂ ਮੇਰੀ ਘੇਰੇਂਗੀ ਤੁਮਕੋ
ਦਿਲ ਕਰ ਜਬ ਯਕਜਾ ਬੈਠੋਗੇ

ਹੋਂਗੀ ਤਭੀ ਦੂਰ ਸਬ ਕਮਿਯਾਂ
ਲੇਕਰ ਅਗਰ ਆਈਨਾ ਬੈਠੋਗੇ

ਸਬਕੀ ਨਜ਼ਰ ਸੇ ਗਿਰ ਜਾਓਗੇ
ਹੋਕਰ ਅਗਰ ਬੇਵਫਾ ਬੈਠੋਗੇ

ਖੁਦਾ ਭੀ ਨ ਕਰੇਗਾ ਮਾਫ ਤੁਮ੍ਹੇਂ
'ਅਨੁਜ' ਸੇ ਅਗਰ ਜੁਦਾ ਬੈਠੋਗੇ

---16.

ਮੁਝਕੋ ਕਲੇਜੇ ਸੇ ਲਗਾਏ ਕੋਈ
ਜਿਨ੍ਦਗੀ ਮੇਂ ਆਪ-ਸਾ ਆਏ ਕੋਈ

ਬੁਝ ਸਕੇ ਨ ਜੋ ਉਮਰ ਭਰ ਕੇ ਲਿਏ
ਸ਼ਮ੍ਮਾ-ਏ-ਇਸ਼੍ਕ ਐਸੀ ਜਲਾਏ ਕੋਈ

ਵਾਦਾ ਕਰਤਾ ਹੂਂ ਹਰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੂਂਗਾ
ਮਗਰ ਸ਼ਰ੍ਤ ਹੈ ਵਫਾ ਨਿਭਾਏ ਕੋਈ

ਦਿਲ ਮੇਂ ਹੈ ਜੋ ਵਹੀ ਚੇਹਰੇ ਪੇ ਹੋ
ਹਕੀਕਤ ਸੇ ਰੂ-ਬ-ਰੂ ਕਰਾਏ ਕੋਈ

ਮੇਰੀ ਤਮਨ੍ਨਾ ਤੋ ਹੈ 'ਅਨੁਜ' ਯਹੀ
ਅਪਨੇ ਦਿਲ ਮੇਂ ਮੁਝੇ ਬਸਾਏ ਕੋਈ

---17.

ਸ਼ਾਖ਼ ਸੇ ਟੂਟਕਰ ਪਤ੍ਤੇ ਦੋਬਾਰਾ ਨਹੀਂ ਚਿਪਕਾ ਕਰਤੇ
ਦਿਲ ਸੇ ਬਨਾਏ ਹੁਏ ਰਿਸ਼੍ਤੇ ਕਭੀ ਨਹੀਂ ਟੂਟਾ ਕਰਤੇ

ਪਹਲਾ-ਪਹਲਾ ਯੇ ਪ੍ਯਾਰ ਹੀ ਕੁਛ ਹੋਤਾ ਹੈ ਐਸਾ
ਦਿਲੇ ਆਸ਼ਿਕ ਜਿਸਕੋ ਭੂਲਕਰ ਭੀ ਨਹੀਂ ਭੂਲਾ ਕਰਤੇ

ਪ੍ਯਾਰ ਕਰਕੇ ਵੋ ਮੁਝੇ ਭੂਲ ਗਏ ਹੋ, ਕੈਸੇ ਮਾਨੂਂ
ਜੋ ਦਿਲ ਮੇਂ ਰਹਤੇ ਹੈਂ ਵੋ ਦਿਲ ਸੇ ਨਹੀਂ ਜਾਯਾ ਕਰਤੇ

ਮੌਤ ਤੋ ਆਤੀ ਹੈ ਹਮਾਰੇ ਤੁਮ੍ਹਾਰੇ ਜਿਸ੍ਮੋਂ ਕੋ ਹੀ
ਪ੍ਯਾਰ ਕੇ ਰਿਸ਼੍ਤੇ ਅਮਰ ਹੈਂ, ਯੇ ਨਹੀਂ ਟੂਟਾ ਕਰਤੇ

ਜੋ ਕਹਤੇ ਹੋ 'ਅਨੁਜ' ਸਚ ਕਹਤੇ ਹੋ ਇਸਲਿਏ ਹਮ
ਮੁਸ੍ਤਹਿਕੇ-ਰਬ੍ਤ ਤੇਰੇ ਸਿਵਾ ਓਰ ਕੋ ਨਹੀਂ ਸਮਝਾ ਕਰਤੇ

---18.

ਪ੍ਯਾਰ ਕਾ ਯੇ ਪਹਲਾ ਹੀ ਖਤ ਹੈ ਕੋਈ ਬਤਾਏ ਕ੍ਯਾ-ਕ੍ਯਾ ਲਿਖੂਂ
ਬਾਤੇਂ ਦਿਲ ਮੇਂ ਆਜ ਬਹੁਤ ਹੈਂ ਸਮਝ ਨ ਆਏ ਕ੍ਯਾ-ਕ੍ਯਾ ਲਿਖੂਂ

ਖਤ ਮੇਂ ਪਹਲੇ ਕ੍ਯਾ ਲਿਖਤੇ ਹੈਂ ਮੁਝਕੋ ਕੁਛ ਮਾਲੂਮ ਨਹੀਂ
ਤਜ਼ਰਬਾ ਨਹੀਂ ਖਤ ਲਿਖਨੇ ਕਾ ਕੋਈ ਬਤਾਏ ਕ੍ਯਾ-ਕ੍ਯਾ ਲਿਖੂਂ

ਲਿਖਕਰ ਉਸਕਾ ਹਾਲ ਮੈਂ ਪੂਂਛੂਂ ਯਾ ਅਪਨਾ ਹੀ ਹਾਲ ਕਹੂਂ
ਕਸ਼ਮਕਸ਼ ਮੇਂ ਹੂਂ ਬੜੀ ਦੇਰ ਸੇ ਸਮਝ ਨ ਆਏ ਕ੍ਯਾ-ਕ੍ਯਾ ਲਿਖੂਂ

ਨਾਵਾਕਿਫ ਹੈ ਜੋ ਉਲ੍ਫਤ ਸੇ ਮੇਰੀ ਅਬ ਤਕ 'ਅਨੁਜ' ਉਸੇ
ਰਾਜੇ ਦਿਲ ਮੈਂ ਕੈਸੇ ਲਿਖੂਂ ਕੋਈ ਬਤਾਏ ਕ੍ਯਾ-ਕ੍ਯਾ ਲਿਖੂਂ

---
19.

ਹੁਸ੍ਨ ਤੇਰਾ ਇਕ ਜਲਤਾ ਦਰਿਯਾ
ਇਸ਼੍ਕ ਮੇਰਾ ਹੈ ਪਿਘਲਤਾ ਦਰਿਯਾ

ਰੂਹ-ਬਦਨ ਗਰ ਮਿਲ ਜਾਏਂ ਦੋਨੋਂ ਕੇ
ਦਿਲ ਬਨ ਜਾਏਗਾ ਮਚਲਤਾ ਦਰਿਯਾ

ਟੂਟੇਂਗੀ ਅਗਰ ਯੇ ਰਸ੍ਮੋਂ ਕੀ ਦੀਵਾਰੇਂ
ਇਸ਼੍ਕ ਬਨ ਜਾਏਗਾ ਚਲਤਾ ਦਰਿਯਾ

ਮਤ ਹੋ ਖਫਾ ਤੂ ਮੇਰੀ ਵਫਾ ਸੇ
ਹਿਲਨੇ ਦੇ ਵਫਾ ਕਾ ਹਿਲਤਾ ਦਰਿਯਾ

ਬਿਨ ਹਰ੍ਫੋਂ ਕੇ 'ਅਨੁਜ' ਕੈਸੇ ਲਿਕ੍ਖੇਂ
ਰੂਕਾ ਹੈ ਗ਼ਜ਼ਲ ਕਾ ਚਲਤਾ ਦਰਿਯਾ

---20.

ਹਮਸੇ ਹਰ ਕਿਸੀ ਨੇ ਬਸ ਇਤਨਾ ਹੀ ਵਾਸ੍ਤਾ ਰਕ੍ਖਾ
ਸਿਰ੍ਫ ਗਰਜ ਕੇ ਲਿਏ ਹੀ ਹਮਕੋ ਅਪਨਾ ਆਸ਼ਨਾ ਰਕ੍ਖਾ

ਹਮਨੇ ਜਿਸਕੋ ਭੀ ਚਾਹਾ, ਤਹੇ ਦਿਲ ਸੇ ਚਾਹਾ ਮਗਰ
ਸਭੀ ਨੇ ਦਿਲੋਂ ਕੇ ਦਰਮਿਯਾਂ ਸਦਾ ਫਾਸਿਲਾ ਰਕ੍ਖਾ

ਜਹਾਂ ਤਕ ਯਾਦ ਹੈ, ਮੈਂਨੇ ਸਬਸੇ ਵਫਾ ਨਿਭਾਈਂ ਹੈ
ਫਿਰ ਭੀ ਹਰ ਕਿਸੀ ਨੇ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਬੇਵਫਾ ਰਕ੍ਖਾ

ਅਸਲਿਯਤ ਜਾਨ ਜਾਏਂਗੇ ਤੋ ਲੌਟ ਆਏਂਗੇ ਵੋ ਭੀ
ਇਸੀ ਆਸ ਮੇਂ ਹਮਨੇ ਦਰਵਾਜਾ-ਏ-ਦਿਲ ਖੁਲਾ ਰਕ੍ਖਾ

ਅਪਨੋਂ ਕੇ ਚੇਹਰੇ ਭੀ ਆਏ ਨਜ਼ਰ ਬੇਗਾਨੇ ਹਮੇਂ
ਜਬ ਭੀ ਹਮਨੇ ਉਨਕੇ ਆਗੇ 'ਅਨੁਜ' ਆਈਨਾ ਰਕ੍ਖਾ

---21.

ਤੁਮਸੇ ਪਹਲੇ ਮੈਂਨੇ ਕਿਸੀ ਪੇ ਯਕੀਂ ਕਿਯਾ ਨ ਥਾ
ਇਸ ਧੋਖੇ ਸੇ ਪਹਲੇ ਕੋਈ ਧੋਖਾ ਹੁਆ ਨ ਥਾ

ਤੇਰੀ ਨਜਰੋਂ ਕਾ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ ਦਿਲ ਮੇਂ ਘਰ ਕਰ ਗਯਾ
ਤੁਮਸੇ ਪਹਲੇ ਤੋ ਕਿਸੀ ਨੇ ਇਸ ਤਰਹ ਦੇਖਾ ਨ ਥਾ

ਕ੍ਯਾ ਪਤਾ ਕੈਸੀ ਹੋਤੀ ਹੈਂ ਬਿਯਾਬਾਨ ਕੀ ਰਾਤੇਂ
ਸ਼ਾਮ ਕੇ ਬਾਦ ਘਰ ਸੇ ਮੈਂ ਕਭੀ ਨਿਕਲਾ ਨ ਥਾ

ਅਬ ਮੈਂ ਸਮਝਾ ਉਸਕੀ ਇਸ ਨਾਕਾਮਯਾਬੀ ਕਾ ਸਬਬ
ਹੌਸਲਾ ਕਰਕੇ ਵੋ ਪੂਰਾ ਰਾਹ ਪੇ ਚਲਾ ਨ ਥਾ

ਇਨ ਹੁਸ੍ਨ ਵਾਲੋਂ ਸੇ ਨ ਰਖਿਏ ਵਫਾ ਕੀ ਉਮ੍ਮੀਦ
ਵਕ੍ਤ ਪੇ ਦੇਂਗੇ ਯੇ ਧੋਖਾ 'ਅਨੁਜ' ਯਹ ਕਹਤਾ ਨ ਥਾ

---22.

ਪਤ੍ਥਰੋਂ ਪੇ ਕਰ ਲੇਨਾ ਤੁਮ ਯਕੀਂ
ਲੇਕਿਨ ਇਨ੍ਸਾਨੋਂ ਪਰ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ

ਇਨ੍ਸਾਂ ਕੋ ਮੁਹਬ੍ਬਤ ਮਿਲੇ ਜਹਾਂ ਸੇ
ਕਰਤਾ ਹੈ ਯੇ ਦਗਾ, ਆਖਿਰ ਵਹੀਂ

ਖੁਦਾ-ਏ-ਇਸ਼੍ਕ ਤੁਮ ਕਹਤੇ ਹੋ ਜਿਸੇ
ਮਤਲਬੇ-ਇਸ਼੍ਕ ਤਕ ਉਸੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ

ਉਜਲੇ ਜਿਸ੍ਮ ਕੀ ਚਾਹ ਰਖਨੇ ਵਾਲੋਂ
ਕੀਮਤੇ-ਸਾਫਦਿਲ ਤੁਮ੍ਹੇਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ

ਆਸ ਨ ਛੋੜ ਉਸਸੇ ਇਂਸਾਫ ਕੀ
ਖੁਦਾ ਕੇ ਘਰ ਦੇਰ ਹੈ ਅਂਧੇਰ ਨਹੀਂ

---23.

ਅਬ ਤੋ ਵਕ੍ਤ ਕੁਛ ਯੂਂ ਗੁਜਾਰਨਾ ਹੋਗਾ
ਅਹਸਾਂ ਜਿਨ੍ਦਗੀ ਕਾ ਉਤਾਰਨਾ ਹੋਗਾ

ਸਾਥ ਮੇਰੇ ਕੋਈ ਚਲੇ ਨ ਚਲੇ
ਖੁਦ ਕੋ ਤੂਫਾਂ ਮੇਂ ਉਤਾਰਨਾ ਹੋਗਾ

ਕਿਸੀ ਮੇਂ ਬੁਰਾਈ ਦੇਖਨੇ ਸੇ ਪਹਲੇ
ਹਮੇਂ ਖੁਦ ਕੋ ਭੀ ਤੋ ਸਂਵਾਰਨਾ ਹੋਗਾ

ਯਕੀਨਨ ਦੌਰੇ-ਇਸ਼੍ਕ ਆਏਗਾ ਮਗਰ
ਦਿਲ ਸੇ ਇਸ ਨਫਰਤ ਕੋ ਮਾਰਨਾ ਹੋਗਾ

'ਅਨੁਜ' ਤਨਹਾ ਸਫਰ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ
ਅਬ ਹਮਸਫਰ ਕੋ ਪੁਕਾਰਨਾ ਹੋਗਾ

---24.

ਮੈਂ ਖ੍ਵਾਬੋਂ ਸੇ ਨਿਕਲਨਾ ਚਾਹਤਾ ਹੂਂ
ਤੁਮ੍ਹਾਰੇ ਸਾਥ-ਸਾਥ ਚਲਨਾ ਚਾਹਤਾ ਹੂਂ

ਦਰ੍ਦ ਹੈ ਕ੍ਯਾ, ਸਮਝਾਨੇ ਕੀ ਖਾਤਿਰ
ਮੈਂ ਤੁਮਸੇ ਦਿਲ ਬਦਲਨਾ ਚਾਹਤਾ ਹੂਂ

ਜਿਯਾ ਹੂਂ ਮੈਂ ਇਕ ਪਤ੍ਥਰ ਕੀ ਤਰਹ
ਅਬ ਬਨਕੇ ਮੋਮ ਜਲਨਾ ਚਾਹਤਾ ਹੂਂ

ਵਫਾ ਕਰਨੇ ਸੇ ਕੁਛ ਹਾਸਿਲ ਨਹੀਂ ਹੈ
ਜਫਾ ਮੇਂ ਅਬ, ਮੈਂ ਪਲਨਾ ਚਾਹਤਾ ਹਂ

ਗਮੋਂ ਮੇਂ ਤੋ ਜਲਾ ਹੂਂ ਮੈਂ 'ਅਨੁਜ' ਅਬ
ਤੇਰੀ ਖੁਸ਼ਿਯੋਂ ਮੇਂ ਢਲਨਾ ਚਾਹਤਾ ਹੂਂ

---25.

ਮੁਝਕੋ ਤੁਮ ਅਪਨਾ ਕਹਤੇ ਹੋ
ਇਸੀਲਿਏ ਅਚ੍ਛੇ ਲਗਤੇ ਹੋ

ਜਿਸਸੇ ਮੈਂਨੇ ਧੋਖਾ ਖਾਯਾ
ਤੁਮ ਭੀ ਬਿਲ੍ਕੁਲ ਉਨ ਜੈਸੇ ਹੋ

ਕੈਸੇ ਮਾਨੂਂ ਬਾਤ ਮੈਂ ਤੇਰੀ
ਤੁਮ ਤੋ ਦੁਨਿਯਾ ਕੇ ਝੂਠੇ ਹੋ

ਤੁਮ ਤੋ ਚਾਹੋ ਦੌਲਤ-ਸ਼ੋਹਰਤ
ਕਦਰ ਵਫਾ ਕੀ ਕਬ ਕਰਤੇ ਹੋ

ਤੁਮਕੋ ਪ੍ਯਾਰ ਪੇ ਯਕੀਂ ਨਹੀਂ ਹੈ
ਕਲ ਉਸਕੇ ਥੇ, ਅਬ ਇਸਕੇ ਹੋ

ਸਚ ਕੋ ਸਚ ਕਹਤੇ ਹੋ 'ਅਨੁਜ'
ਸਬਕੋ ਤੁਮ ਕੜਵੇ ਲਗਤੇ ਹੋ

---26.

ਤੁਮ ਕ੍ਯੋਂ ਐਸੇ ਖਫਾ ਹੋ ਗਏ
ਬੇਵਜਹ ਬੇਵਫਾ ਹੋ ਗਏ

ਕ੍ਯਾ ਖਤਾ ਥੀ ਹਮਾਰੀ ਭਲਾ
ਬਿਨ ਬਤਾਏ ਜੁਦਾ ਹੋ ਗਏ

ਖ੍ਵਾਬੋਂ ਮੇਂ ਭੀ ਨਹੀਂ ਆਤੇ ਅਬ
ਐਸੇ ਕ੍ਯੂਂ ਤੁਮ ਜੁਦਾ ਹੋ ਗਏ

ਏਕ ਭੀ ਨ ਸੁਨੀ ਔਰ 'ਅਨੁਜ'
ਦੇਖਤੇ ਹੀ ਹਵਾ ਹੋ ਗਏ

---27.

ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ ਚਲਨਾ ਹੋਗਾ
ਗਿਰਕਰ ਭੀ ਸਂਭਲਨਾ ਹੋਗਾ

ਜੀਵਨ ਕੇ ਇਸ ਰਾਹ ਮੇਂ ਯਾਰੋਂ
ਗਮੋਂ ਸੇ ਭੀ ਮਿਲਨਾ ਹੋਗਾ

ਬਿਛੜੇ ਹੈਂ ਜੋ ਆਜ ਭੀ ਹਮਸੇ
ਕਲ ਉਨਸੇ ਭੀ ਮਿਲਨਾ ਹੋਗਾ

ਗਮ ਮਿਲੇ ਯਾ ਖੁਸ਼ਿਯਾਂ ਹਮਕੋ
ਫੂਲੋਂ ਜੈਸਾ ਹਂਸਨਾ ਹੋਗਾ

ਜਬ ਤਕ ਸਾਂਸ 'ਅਨੁਜ' ਹੈ ਬਾਕੀ
ਯਾਦੋਂ ਮੇਂ ਹੀ ਜਲਨਾ ਹੋਗਾ

---28.

ਵੋ ਜਬ ਭੀ ਮੁਝਸੇ ਮਿਲਾ ਕਰਤਾ ਥਾ
ਹਂਸ-ਹਂਸ ਕਰ ਬਾਤੇਂ ਕਿਯਾ ਕਰਤਾ ਥਾ

ਸਾਥ ਨ ਛੋਡੂਂਗਾ ਕਿਸੀ ਕੀਮਤ ਪਰ
ਹਰਦਮ ਮੁਝੇ ਯਹੀ ਕਹਾ ਕਰਤਾ ਥਾ

ਹਰ ਗਮ, ਹਰ ਖੁਸ਼ੀ ਯੂਂ ਬਾਂਟਾ ਕਰਤੇ ਥੇ
ਮੈਂ ਉਸਕੋ ਵੋ ਮੁਝੇ ਸੁਨਾ ਕਰਤਾ ਥਾ

ਖਰਾ ਨਹੀਂ ਉਤਰਾ ਵੋ ਅਪਨੀ ਬਾਤੋਂ ਪਰ
ਵਾਦੇ ਤੋ ਬਹੁਤ ਕਿਯਾ ਕਰਤਾ ਥਾ

ਭੂਲ ਗਯਾ ਵੋ ਇਸ ਤਰਹ ਸੇ ਮੁਝੇ
ਜਿਸ ਤਰਹ 'ਅਨੁਜ' ਯਾਦ ਕਿਯਾ ਕਰਤਾ ਥਾ

---29.

ਦਰ੍ਦੇ ਦਿਲ ਹੈ ਔਰ ਆਂਖੋਂ ਮੇਂ ਪਾਨੀ ਹੈ
ਹਾਂ ਯਹੀ, ਬਸ ਯਹੀ, ਮੇਰੀ ਕਹਾਨੀ ਹੈ

ਐ ਖੁਦਾ ਰਖਨਾ ਹਰਾ ਇਸਕੋ ਸਦਾ
ਯਹ ਜਖ੍ਮ ਦੋਸ੍ਤ ਕੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ

ਜਾਨੀ ਹੈ ਜਬਸੇ ਹਕੀਕਤ ਉਸਕੀ
ਯੇ ਦੁਨਿਯਾ ਲਗਨੇ ਲਗੀ ਬੇਗਾਨੀ ਹੈ

ਮੇਰਾ ਤਜ਼ਰਬਾ ਤੋ ਕਹਤਾ ਹੈ ਯਹੀ
ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਮੇਂ ਇਸ਼੍ਕ ਕਰਨਾ ਨਾਦਾਨੀ ਹੈ

ਸਬਕੇ ਇਸ਼੍ਕ ਮੇਂ ਮਿਲੇਗੀ-ਬੂ-ਏ-ਹਵਸ
'ਅਨੁਜ' ਕਾ ਇਸ਼੍ਕ ਉਲ੍ਫਤੇ-ਰੂਹਾਨੀ ਹੈ

---30.

ਮਰਤਾ ਨਹੀਂ ਕੋਈ ਕਿਸੀ ਸੇ ਜੁਦਾ ਹੋਨੇ ਪਰ
ਅਫਸੋਸ ਜਰੂਰ ਹੋਤਾ ਹੈ ਕਿਸੀ ਕੋ ਖੋਨੇ ਪਰ

ਲਮ੍ਹਾਤ ਜੋ ਹੋਤੇ ਹੈਂ ਬੀਤੇ ਹੁਏ ਜਮਾਨੋਂ ਕੇ
ਘੇਰ ਲੇਤੇ ਹੈਂ ਅਕ੍ਸਰ ਤਨਹਾ ਹੋਨੇ ਪਰ

ਹੋਨੇ ਲਗਤਾ ਹੈ ਅਹਸਾਸ ਗਮੋਂ ਮੇਂ ਖੁਸ਼ੀ ਕਾ
ਜਿਨ੍ਦਗੀ ਆਸਾਨ ਲਗਤੀ ਹੈ ਤਜ਼ਰ੍ਬਾ ਹੋਨੇ ਪਰ

ਕੌਨ ਕ੍ਯਾ ਹੈ ਔਰ ਕਿਤਨੇ ਪਾਨੀ ਮੇਂ ਹੈ
ਲਗਤਾ ਹੈ ਪਤਾ ਸਾਮਨੇ ਆਈਨਾ ਹੋਨੇ ਪਰ

ਦਿਲ ਮੇਂ ਕਿਤਨੀ ਮੁਹਬ੍ਬਤ ਹੈ ਕਿਸਕੇ ਲਿਏ
ਪਤਾ ਲਗਤਾ ਹੈ ਅਕ੍ਸਰ 'ਅਨੁਜ' ਜੁਦਾ ਹੋਨੇ ਪਰ

---31.

ਸਾਰੀ ਜਿਨ੍ਦਗੀ ਜੀਤੇ ਰਹੇ ਹਮ ਖ੍ਵਾਬੋਂ ਮੇਂ
ਹੋਤੀ ਨਹੀਂ ਖੁਸ਼ਬੂ ਕਭੀ ਕਾਗ਼ਜੀ ਗੁਲਾਬੋਂ ਮੇਂ

ਜੁਦਾ ਹੋ ਗਏ ਹਮ ਮਿਲਨੇ ਸੇ ਪਹਲੇ ਹੀ
ਕੁਛ ਤੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਮੀ ਹਮਾਰੇ ਭੀ ਹਿਸਾਬੋਂ ਮੇਂ

ਭੂਲ ਹੋ ਗਈ ਹਮਸੇ ਉਨਕੋ ਸਮਝਨੇ ਮੇਂ ਹੀ
ਛਿਪਾ ਰਖਾ ਥਾ ਉਸਨੇ ਖੁਦ ਕੋ ਜੋ ਹਿਜ਼ਾਬੋਂ ਮੇਂ

ਨ ਰਹਾ ਕੋਈ ਹਮਸੇ ਮੁਹਬ੍ਬਤ ਕਰਨੇ ਵਾਲਾ ਅਬ
ਹਮ ਭੀ ਤੋ ਹੈਂ ਅਬ ਜਹਾਂ ਕੇ ਖਾਨਾ ਖਰਾਬੋਂ ਮੇਂ

ਮੁਹਬ੍ਬਤ ਮੇਂ ਵੋ ਸਬ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਯਾ ਕਭੀ
ਹਮਨੇ ਜੋ ਕੁਛ ਭੀ ਪਢਾ ਥਾ 'ਅਨੁਜ' ਕਿਤਾਬੋਂ ਮੇਂ
--






(ਕ੍ਰਮਸ਼ ਅਗਲੇ ਅਂਕੋਂ ਮੇਂ ਜਾਰੀ….)

GHAZALE

GHAZALE

ग़ज़ल्स इन पञ्जाबी

1.

ਮੁਹਬ੍ਬਤ ਕੀ ਥੀ ਤੋ ਨਿਭਾਈ ਤੋ ਹੋਤੀ
ਕੋਈ ਪ੍ਯਾਰ ਕੀ ਜ੍ਯੋਤਿ ਜਲਾਈ ਤੋ ਹੋਤੀ

ਭੂਲੇ ਸੇ ਗਰ ਖਤਾ ਹੋ ਗਈ ਥੀ ਹਮਸੇ
ਕਭੀ ਆਕਰ ਤੁਮਨੇ ਬਤਾਈ ਤੋ ਹੋਤੀ

ਔਰੋਂ ਕੋ ਵਫਾ ਕੀ ਸੀਖ ਦੇਨੇ ਵਾਲੇ
ਯੇ ਸੀਖ ਖੁਦ ਤੂਨੇ ਅਪਨਾਈ ਤੋ ਹੋਤੀ

ਵਫਾ ਕਾ ਬੇਵਫਾਈ ਸੇ ਕ੍ਯੂਂ ਦਿਯਾ ਸਿਲਾ
ਕਮਿਯਾਂ ਕ੍ਯਾ ਥੀ ਗਿਨਵਾਈ ਤੋ ਹੋਤੀ

'ਅਨੁਜ' ਮੁਝਪੇ ਲਿਖ ਡਾਲੀ ਕਿਤਾਬ ਤੂਨੇ
ਕੋਈ ਗ਼ਜ਼ਲ ਖੁਦ ਪੇ ਬਨਾਈ ਤੋ ਹੋਤੀ

---
2.

ਆਦਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਸਬਕੀ, ਜੁਬਾਨ ਸੇ ਫਿਰਨਾ ਆਜਕਲ
ਹੋ ਗਯਾ ਹੈ ਇਕ ਸ਼ੌਕ, ਮੁਹਬ੍ਬਤ ਕਰਨਾ ਆਜਕਲ

ਦਿਲ ਹਰ ਰੋਜ ਜਾਨੇ ਕਿਤਨੇ ਚੇਹਰੋਂ ਪੇ ਮਰਤਾ ਹੈ
ਹੋ ਗਯਾ ਹੈ ਕਿਸ ਕਦਰ ਆਸਾਨ ਮਰਨਾ ਆਜਕਲ

ਜ਼ਿਸ੍ਮ ਤਕ ਹੀ ਮਹਦੂਦ ਕ੍ਯੋਂ ਹੋ ਗਈ ਹਰ ਨਜ਼ਰ
ਕ੍ਯੋਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹਤਾ ਕੋਈ ਦਿਲ ਮੇਂ ਉਤਰਨਾ ਆਜਕਲ

ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਯੇ ਕੈਸਾ ਦੀਵਾਨਾਪਨ ਹੈ
ਕਰਤੇ ਹੈਂ ਪਸਨ੍ਦ ਨਜ਼ਰੋਂ ਸੇ ਭੀ ਗਿਰਨਾ ਆਜਕਲ

ਆਂਖ ਬਂਦ ਕਰਕੇ ਯਕੀਂ ਕਰ ਲੇਤੇ ਹੋ ਸਬ ਪਰ ਤੁਮ
ਹੈ ਬੇਵਕੂਫੀ 'ਅਨੁਜ' ਐਸਾ ਕੁਛ ਕਰਨਾ ਆਜਕਲ

---3.

ਕਿਤਾਬ-ਏ ਇਸ਼੍ਕ ਪਢਤੇ ਰਹਨਾ, ਸ਼ਰਹੇਂ1, ਲਿਖਤੇ ਰਹਨਾ
ਕਾਗਜ-ਏ-ਦਿਲ ਪੇ ਅਪਨੀ ਸਾਰੀ ਬਾਤੇਂ ਲਿਖਤੇ ਰਹਨਾ

ਕਿਸਨੇ ਤੇਰਾ ਗਮ ਬਾਂਟਾ ਔਰ ਕਿਸਨੇ ਤਾਨੇ ਦਿਏ
ਤੁਮਨੇ ਜੁਦਾਈ ਮੇਂ ਕੈਸੇ ਕਾਟੀ ਰਾਤੇਂ ਲਿਖਤੇ ਰਹਨਾ

ਯਾਦੋਂ ਕੇ ਤੂਫਾਂ ਉਠੇ ਕਬ-ਕਬ ਦਿਲ ਕੇ ਸਮਨ੍ਦਰ ਮੇਂ
ਕਬ-ਕਬ ਬੇਤਾਬ ਹੁਈ ਮਿਲਨੇ ਕੋ ਧੜਕਨੇਂ ਲਿਖਤੇ ਰਹਨਾ

ਜਹਨ ਮੇਂ ਕ੍ਯਾ-ਕ੍ਯਾ ਚਲੀ ਹੈਂ ਬਾਤੇਂ ਮੁਝਕੋ ਲੇ ਲੇਕਰ
ਤੇਰੀ ਆਂਖੋਂ ਨੇ ਕ੍ਯਾ ਦੇਖੇਂ, ਸਪਨੇਂ ਲਿਖਤੇ ਰਹਨਾ

ਖੋਏ ਹੁਏ ਮੇਰੇ ਚੇਹਰੇ ਕੋ ਢੂਂਢਾ ਤੁਮਨੇ ਕਬ ਤਕ ਆਖਿਰ
ਢੂਂਢ ਰਹੀ ਥੀ ਕਹਾਂ-ਕਹਾਂ ਮੁਝਕੋ ਆਂਖੇਂ ਲਿਖਤੇ ਰਹਨਾ

'ਗਾਲਿਬ' 'ਮੀਰ' 'ਜ਼ੋਕ' ਕੀ ਤਰਹ ਜਾਨੇਂਗੇ ਲੋਗ ਤੁਮ੍ਹੇਂ ਭੀ
ਜੀਵਨ ਕੇ ਹਰ ਪਹਲੂ ਪੇ 'ਅਨੁਜ' ਗ਼ਜ਼ਲੇਂ ਲਿਖਤੇ ਰਹਨਾ।

---
1. ਸ਼ਰਹੇਂ - ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ
4.

ਚੋਰੀ-ਚੋਰੀ ਮੁਝਕੋ ਯੂਂ ਨ ਦੇਖਾ ਕਰ
ਕ੍ਯਾ-ਕ੍ਯਾ ਕਹੇਂਗੇ ਲੋਗ ਜਰਾ-ਸਮਝਾ ਕਰ

ਨੀਂਦ ਸੇ ਬੋਝਲ ਹੈਂ ਪਲਕੇਂ ਅਬ ਤਲਕ ਤੇਰੀ
ਮੇਰੀ ਖਾਤਿਰ ਤੂ ਇਤਨਾ ਭੀ ਨ ਜਾਗਾ ਕਰ

ਮੁਝੇ ਸੋਚਨੇ ਮੇਂ ਕਹੀਂ ਭੂਲ ਨ ਜਾਓ ਖੁਦ ਕੋ ਹੀ
ਸੋਚਾਕਰ ਮੁਝੇ ਮਗਰ ਇਤਨਾ ਭੀ ਨ ਸੋਚਾ ਕਰ

ਆਨਾ ਹੈ ਤੋ ਆ ਜਾਓ ਜਿਨ੍ਦਗੀ ਮੇਂ ਮੇਰੀ
ਯਾ ਫਿਰ ਤੂ ਸਪਨੋਂ ਮੇਂ ਭੀ ਨ ਆਯਾ ਕਰ

ਇਸ਼੍ਕੇ-'ਅਨੁਜ' ਮੇਂ ਰਂਗੇ-ਹਕੀਕਤ ਨਜ਼ਰ ਆਏਗਾ
ਦਿਲ ਕੋ ਦੇਖਾਕਰ, ਸੂਰਤ ਪੇ ਨ ਜਾਯਾ ਕਰ

---5.

ਆਂਖੋਂ ਮੇਂ ਬਸਾ ਲੀਜੇ
ਪਲਕੋਂ ਪੇ ਬਿਠਾ ਲੀਜੇ

ਸੁਰ੍ਖੀ ਬਨਾਕਰ ਮੁਝਕੋ
ਹੋਠੋਂ ਪੇ ਲਗਾ ਲੀਜੇ

ਫੂਲ ਬਨਾਕਰ ਮੁਝਕੋ
ਬਾਲੋਂ ਮੇਂ ਸਜਾ ਲੀਜੇ

ਚੁਨਰੀ ਬਨਾਕਰ ਮੁਝਕੋ
ਸੀਨੇ ਸੇ ਲਗਾ ਲੀਜੇ

ਕਂਗਨਾ ਬਨਾਕਰ ਮੁਝਕੋ
ਹਾਥੋਂ ਮੇਂ ਸਜਾ ਲੀਜੇ

ਬਿਂਦਿਯਾ ਬਨਾਕਰ ਮੁਝਕੋ
ਮਾਥੇ ਪਰ ਲਗਾ ਲੀਜੇ

ਸਿਂਦੁਰ ਬਨਾਕਰ ਮੁਝਕੋ
ਮਾਂਗ ਮੇਂ ਸਜਾ ਲੀਜੇ

ਕੁਛ ਭੀ ਬਨਾ ਲੀਜੇ ਪਰ
ਮੁਝਕੋ ਅਪਨਾ ਬਨਾ ਲੀਜੇ।

---6.

ਅਪਨਾ ਲੀਜਿਏ ਯਾ ਠੁਕਰਾ ਦੀਜਿਏ
ਫੈਸਲਾ ਆਜ ਮਗਰ ਸੁਨਾ ਦੀਜਿਏ

ਅਪਨਾ ਕਹਨੇ ਮੇਂ ਮੁਝੇ, ਆਏ ਗਰ ਹਯਾ ਤੁਝੇ
ਸਮਝ ਜਾਊਂਗਾ ਬਸ ਮੁਸ੍ਕੁਰਾ ਦੀਜਿਏ

ਤੁਮਕੋ ਚਾਹਤਾ ਹੋ ਗਰ ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਸਿਵਾ
ਮੁਕਾਬਲਾ ਉਸਕਾ ਮੁਝਸੇ ਕਰਾ ਦੀਜਿਏ

ਤੇਰੀ ਗੋਦ ਮੇਂ ਰਖਕਰ ਸਿਰ ਸੋ ਜਾਊਂਗਾ
ਮੇਰੇ ਬਾਲੋਂ ਮੇਂ ਹਾਥ ਫਿਰਾ ਦੀਜਿਏ

ਜਿਂਦਗੀ ਜੀਨੇ ਮੇਂ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਯੇਗੀ
ਮਯੇ-ਮੁਹਬ੍ਬਤ ਮੁਝਕੋ ਪਿਲਾ ਦੀਜਿਏ

ਸਬ ਕੁਛ ਅਪਨਾ ਬਨਾ ਲੀਜੇ ਇਸ਼੍ਕ ਕੋ
ਫਰ੍ਕ, ਧਰ੍ਮ, ਜਾਤ ਕਾ ਯੇ ਮਿਟਾ ਦੀਜਿਏ

ਸ਼ੇਖ ਜੀ ਖੁਦ ਕੋ ਜੋ ਭੀ ਕਹੇ ਪਾਰਸਾ
ਆਈਨਾ ਆਜ ਉਸਕੋ ਦਿਖਾ ਦੀਜਿਏ

ਆਨੇ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਬ ਮਹਫਿਲ ਮੇਂ 'ਅਨੁਜ'
ਕਹੀਂ ਦਿਲ, ਕਹੀਂ ਪਲਕੇਂ ਬਿਛਾ ਦੀਜਿਏ।

---7.

ਦਿਲ ਬਨਾ ਹੈ ਮੇਰਾ ਸ਼ਾਯਦ ਗਮ ਛਿਪਾਨੇ ਕੋ
ਆਂਖੇਂ ਦੀ ਹੈਂ ਖੁਦਾ ਨੇ ਆਂਸੂ ਬਹਾਨੇ ਕੋ

ਜਬ ਸੇ ਛੋੜਾ ਹੈ ਉਸਨੇ ਮੁਝ ਦੀਵਾਨੇ ਕੋ
ਪ੍ਯਾਰਾ ਲਗਨੇ ਲਗਾ ਹੂਂ ਮੈਂ ਭੀ ਜਮਾਨੇ ਕੋ

ਉਸਕੀ ਜਰੂਰਤ ਹੈ ਨ ਉਸਕਾ ਪ੍ਯਾਰ ਲਾਜ਼ਮੀ
ਹੈ ਉਸਕੀ ਯਾਦ ਬਹੁਤ ਦਿਲ ਬਹਲਾਨੇ ਕੋ

ਵੋ ਨਜ਼ਰ ਨ ਆਈ ਨਜ਼ਰ ਜੋ ਪਹਚਾਨੇ ਮੁਝੇ
ਯੂਂ ਤੋ ਆਂਖੇਂ ਦੀ ਹੈਂ ਖੁਦਾ ਨੇ ਜਮਾਨੇ ਕੋ

ਜਹਾਂ ਮੇਂ ਔਰ ਭੀ ਰਹਤੇ ਹੈਂ ਮੇਰੇ ਸਿਵਾ
ਸਬਕੋ ਮਿਲਤਾ ਹੈ ਕ੍ਯੂਂ 'ਅਨੁਜ' ਹੀ ਸਤਾਨੇ ਕੋ

---8.
ਖੁਦ ਕੋ ਮੇਰਾ ਦੋਸ੍ਤ ਬਤਾਨੇ ਵਾਲੇ
ਤੁਮ ਭੀ ਨਿਕਲੇ ਮੁਝੇ ਸਤਾਨੇ ਵਾਲੇ

ਝੂਠੇ ਭੀ ਹੋ ਤੁਮ ਫਰੇਬੀ ਭੀ ਹੋ
ਸਬ ਹੁਨਰ ਹੈਂ ਤੁਝਮੇਂ ਜਮਾਨੇ ਵਾਲੇ

ਪਾਂਚੋਂ ਉਂਗਲਿਯਾਂ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੋਤੀ
ਬੇਵਜਹ ਮੁਝਕੋ ਬੁਰਾ ਬਤਾਨੇ ਵਾਲੇ

ਮੇਰੇ ਦੀਦਾਰ ਕੋ ਤਰਸਤੇ ਥੇ ਕਭੀ
ਆਜ ਹਮਸੇ ਯੂਂ ਨਜ਼ਰ ਚੁਰਾਨੇ ਵਾਲੇ

ਦਿਲ ਆਸੂਦਾ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਦਰ੍ਦ ਪਾਕਰ ਭੀ
ਓ ਬਨ੍ਦਾ-ਨਵਾਜ ਮੁਝੇ ਭੁਲਾਨੇ ਵਾਲੇ

ਦਿਲ ਮੁਸ਼੍ਤਾਕੇ ਦੀਦ ਹੈ 'ਅਨੁਜ' ਕਾ
ਮੁਝਕੋ ਯਾਦੋਂ ਸੇ ਮਿਟਾਨੇ ਵਾਲੇ

---9.

ਕਰੂਂ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਇਂਤਜਾਰ ਕਬ ਤਕ ਆਖਿਰ ਕਬ ਤਕ
ਚਲੇਂਗੀ ਯੇ ਸਾਂਸੇ ਚਾਰ ਕਬ ਤਕ ਆਖਿਰ ਕਬ ਤਕ

ਮੁਝਸੇ ਮਿਲਨੇ ਕਾ ਇਰਾਦਾ ਤੋ ਬਨਾ, ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤੋ ਕਰ
ਸੋਏਂਗੇ ਯੇ ਪਹਰੇਦਾਰ ਕਬ ਤਕ ਆਖਿਰ ਕਬ ਤਕ

ਮੁਝੇ ਅਬ ਓਰ ਕੋਈ ਕਾਮ ਨਹੀਂ ਇਸ ਜਿਦ੍ਦ ਕੇ ਸਿਵਾ
ਹੋਗਾ ਨ ਤੇਰਾ ਦੀਦਾਰ ਕਬ ਤਕ ਆਖਿਰ ਕਬ ਤਕ

ਕਭੀ ਨ ਕਭੀ ਤੋ ਆਏਗਾ ਦੌਰ ਉਲ੍ਫ਼ਤੇ-ਰੂਹਾਨੀ ਕਾ
ਜ਼ਿਸ੍ਮ ਬਿਕੇਗਾ ਸਰੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਕਬ ਤਕ ਆਖਿਰ ਕਬ ਤਕ

ਸ਼ਬੇ-ਤਾਰ ਭੀ ਹੋ ਜਾਤੀ ਹੈ ਤਬਦੀਲ ਸੁਬਹ ਮੇਂ 'ਅਨੁਜ'
ਫਿਰ ਮੁਝੇ ਨ ਮਿਲੇਗਾ ਪ੍ਯਾਰ ਕਬ ਤਕ ਆਖਿਰ ਕਬ ਤਕ

---9.

ਕਰੂਂ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਇਂਤਜਾਰ ਕਬ ਤਕ ਆਖਿਰ ਕਬ ਤਕ
ਚਲੇਂਗੀ ਯੇ ਸਾਂਸੇ ਚਾਰ ਕਬ ਤਕ ਆਖਿਰ ਕਬ ਤਕ

ਮੁਝਸੇ ਮਿਲਨੇ ਕਾ ਇਰਾਦਾ ਤੋ ਬਨਾ, ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤੋ ਕਰ
ਸੋਏਂਗੇ ਯੇ ਪਹਰੇਦਾਰ ਕਬ ਤਕ ਆਖਿਰ ਕਬ ਤਕ

ਮੁਝੇ ਅਬ ਓਰ ਕੋਈ ਕਾਮ ਨਹੀਂ ਇਸ ਜਿਦ੍ਦ ਕੇ ਸਿਵਾ
ਹੋਗਾ ਨ ਤੇਰਾ ਦੀਦਾਰ ਕਬ ਤਕ ਆਖਿਰ ਕਬ ਤਕ

ਕਭੀ ਨ ਕਭੀ ਤੋ ਆਏਗਾ ਦੌਰ ਉਲ੍ਫ਼ਤੇ-ਰੂਹਾਨੀ ਕਾ
ਜ਼ਿਸ੍ਮ ਬਿਕੇਗਾ ਸਰੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਕਬ ਤਕ ਆਖਿਰ ਕਬ ਤਕ

ਸ਼ਬੇ-ਤਾਰ ਭੀ ਹੋ ਜਾਤੀ ਹੈ ਤਬਦੀਲ ਸੁਬਹ ਮੇਂ 'ਅਨੁਜ'
ਫਿਰ ਮੁਝੇ ਨ ਮਿਲੇਗਾ ਪ੍ਯਾਰ ਕਬ ਤਕ ਆਖਿਰ ਕਬ ਤਕ

---10.

ਮੇਰੇ ਖਤ ਕਾ ਕੁਛ ਯੂਂ ਜਵਾਬ ਭੇਜਾ ਹੈ
ਬਂਦ ਲਿਫਾਫੇ ਮੇਂ ਲਾਲ ਗੁਲਾਬ ਭੇਜਾ ਹੈ

ਬੂ-ਏ-ਵਫਾ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਇਸ ਗੁਲ ਸੇ
ਨਏ ਤੌਰ ਸੇ ਇਸ਼੍ਕ ਕਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਭੇਜਾ ਹੈ

ਜਸ਼੍ਨ ਕਾ ਮਾਹੌਲ ਹੈ ਆਜ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਮੇਂ
ਮੇਰੇ ਸਵਾਲ ਕਾ ਸਹੀ ਜਵਾਬ ਭੇਜਾ ਹੈ

ਮੁਰਝਾਯਾ ਹੁਆ ਚੇਹਰਾ ਫਿਰ ਖਿਲ ਗਯਾ
ਮੇਰੇ ਲਿਏ ਈਲਾਜ-ਏ-ਇਜ੍ਤਿਰਾਬ ਭੇਜਾ ਹੈ

'ਅਨੁਜ' ਖੋਲ ਦੀ ਹੈ ਤੇਰੀ ਕਿਸ੍ਮਤ ਉਸਨੇ
ਬਨਾਕੇ ਹਕੀਕਤ ਹਰ ਖ੍ਵਾਬ ਭੇਜਾ ਹੈ

---11.

ਨੀਂਵ ਪੜੀ ਥੀ ਅਪਨੇ ਰਿਸ਼੍ਤੋਂ ਕੀ
ਬਾਤ ਹੋ ਜੈਸੇ ਕਈ ਬਰਸੋਂ ਕੀ

ਮਿਲਤੇ ਥੇ ਜਹਾਂ ਪੇ ਛੁਪ-ਛੁਪ ਕੇ
ਯਾਦ ਹੈ, ਬਾੜ ਥੀ ਵਹ ਸਰਸੋਂ ਕੀ

ਬਿਛੁੜੇ ਮੁਦ੍ਦਤ ਹੁਈ ਹਮੇਂ ਫਿਰ ਭੀ
ਬਾਤ ਲਗਤੀ ਹੈ ਕਲ-ਪਰਸੋਂ ਕੀ

ਤੁਮ ਤੋ ਇਕ ਸਾਲ ਭੀ ਨ ਸਾਥ ਚਲੇ
ਬਾਤ ਕਰਤੇ ਥੇ ਸਾਤ-ਜਨ੍ਮੋਂ ਕੀ

ਬਾਰਹਾ ਉਸਕੀ ਯਾਦ ਜੋ ਲਾਏਂ
ਛੋੜਿਯੇ ਬਾਤ ਐਸੇ ਸਪਨੋਂ ਕੀ

ਜਬ ਭੀ ਦਿਯਾ ਹਮਕੋ ਗਮ ਹੀ ਦਿਯਾ
ਕ੍ਯਾ ਕਹੇਂ 'ਅਨੁਜ' ਐਸੇ ਅਪਨੋਂ ਕੀ

---12.

ਜਿਗਰ ਮੇਂ ਰਹਕਰ ਭੀ ਵੋ ਜੁਦਾ ਹੋ ਜੈਸੇ
ਮਗਰ ਫਿਰ ਭੀ ਲਗੇ ਹੈ ਅਪਨਾ ਹੋ ਜੈਸੇ

ਮਿਲਤਾ ਭੀ ਹੈ ਤੋ ਐਸੇ ਮਿਲਤਾ ਹੈ ਵੋ
ਦਰਮਿਯਾਂ ਜਨ੍ਮੋਂ ਕਾ ਫਾਸਿਲਾ ਹੋ ਜੈਸੇ

ਉਸਕੇ ਲਿਏ ਸਬਸੇ ਲੜਨੇ ਚਲਾ, ਤੋ ਲਗਾ
ਉਸਕਾ ਇਸ਼੍ਕ ਮੇਰਾ ਹੌਸਲਾ ਹੋ ਜੈਸੇ

ਖ੍ਵਾਬੋਂ ਮੇਂ ਭੀ ਨਹੀਂ ਆਤਾ ਵੋ ਆਜਕਲ
ਐਸੇ ਲਗਤਾ ਹੈ ਭੂਲ ਗਯਾ ਹੋ ਜੈਸੇ

ਕਿਸੀ ਪੇ ਕਭੀ ਏਤਬਾਰ ਕਰਕੇ ਤੋ ਦੇਖ
ਲਗੇਗਾ ਪਤ੍ਥਰ ਮੇਂ ਭੀ, ਖੁਦਾ ਹੋ ਜੈਸੇ

ਤੇਰੀ ਬਾਤੋਂ ਸੇ ਸਾਫ ਪਤਾ ਚਲਤਾ ਹੈ
'ਅਨੁਜ' ਤੁਮਨੇ ਭੀ ਪ੍ਯਾਰ ਕਿਯਾ ਹੋ ਜੈਸ

---13.

ਤੁਮ ਇਕ ਮੁਦ੍ਦਤ ਬਾਦ ਮਿਲੇ ਹੋ
ਸੁਨਾਓ ਹਮੇਂ ਤੁਮ ਕੈਸੇ ਹੋ

ਦਿਲ ਮੇਂ ਰਹਨਾ ਛੋੜਾ ਤੂਨੇ
ਫਿਰ ਆਜਕਲ ਕਹਾਂ ਰਹਤੇ ਹੋ

ਆਜ ਭੀ ਹਮਸੇ ਰੂਠੇ ਹੁਏ ਹੋ
ਤੁਮ ਬਿਲ੍ਕੁਲ ਭੀ ਨਹੀਂ ਬਦਲੇ ਹੋ

ਕਹ ਦੋ ਜੋ ਕੁਛ ਭੀ ਹੈ ਕਹਨਾ
ਚੁਪਚਾਪ ਹੋਕਰ ਕ੍ਯੋਂ ਖੜੇ ਹੋ

ਲਗਤੇ ਹੋ 'ਅਨੁਜ' ਤੁਮ ਭੀ ਪਾਗਲ
ਜਹਾਂ ਛੋੜਾ ਥਾ ਵਹੀਂ ਖੜੇ ਹੋ

---14.

ਬੇਸ਼ਕ ਮੁਝਸੇ ਆਜ ਖਫਾ ਹੈ
ਵੋ ਜੈਸਾ ਭੀ ਹੈ ਮੇਰਾ ਹੈ

ਕਹਨੇ ਸੇ ਨਹੀਂ ਟੂਟਤੇ ਰਿਸ਼੍ਤੇ
ਅਪਨਾ ਤੋ ਅਪਨਾ ਹੋਤਾ ਹੈ

ਜੀਵਨ ਮੇਂ ਰੂਠਨੇ ਮਨਾਨੇ ਕਾ
ਅਪਨਾ ਇਕ ਅਲਗ ਮਜਾ ਹੈ

ਵਹ ਰੂਠੇ ਹੈਂ ਤੋ ਮਨ ਜਾਏਂਗੇ
ਨ ਮੈਂ ਬੁਰਾ ਹੂਂ ਨ ਵੋ ਬੁਰਾ ਹੈ

ਕਹਤੀ ਹੈਂ ਯੇ ਹਿਚਕਿਯਾਂ ਮੁਝਕੋ
ਯਾਦ ਮੁਝੇ ਵੋ ਭੀ ਕਰਤਾ ਹੈ

ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਮੁਝਕੋ ਭੀ ਆਤੀ
ਵੋ ਭੀ ਤੋ ਤਾਰੇ ਗਿਨਤਾ ਹੈ

ਮਾਂਗੀ ਦੁਆ ਤੁਮ੍ਹੇਂ ਪਾਨੇ ਕੀ
ਟੂਟਾ ਜਬ ਕੋਈ ਤਾਰਾ ਹੈ

ਤੂ ਮਿਲੇ ਤੋ ਸਬ ਮਿਲਾ ਸਮਝੂਂ
'ਅਨੁਜ' ਮੁਝੇ ਜਗ ਸੇ ਕ੍ਯਾ ਲੇਨਾ ਹੈ

---15.

ਜਬ ਕਭੀ ਤੁਮ ਤਨਹਾ ਬੈਠੋਗੇ
ਖੁਦ ਸੇ ਹੋਕਰ ਖਫਾ ਬੈਠੋਗੇ

ਯਾਦੇਂ ਮੇਰੀ ਘੇਰੇਂਗੀ ਤੁਮਕੋ
ਦਿਲ ਕਰ ਜਬ ਯਕਜਾ ਬੈਠੋਗੇ

ਹੋਂਗੀ ਤਭੀ ਦੂਰ ਸਬ ਕਮਿਯਾਂ
ਲੇਕਰ ਅਗਰ ਆਈਨਾ ਬੈਠੋਗੇ

ਸਬਕੀ ਨਜ਼ਰ ਸੇ ਗਿਰ ਜਾਓਗੇ
ਹੋਕਰ ਅਗਰ ਬੇਵਫਾ ਬੈਠੋਗੇ

ਖੁਦਾ ਭੀ ਨ ਕਰੇਗਾ ਮਾਫ ਤੁਮ੍ਹੇਂ
'ਅਨੁਜ' ਸੇ ਅਗਰ ਜੁਦਾ ਬੈਠੋਗੇ

---16.

ਮੁਝਕੋ ਕਲੇਜੇ ਸੇ ਲਗਾਏ ਕੋਈ
ਜਿਨ੍ਦਗੀ ਮੇਂ ਆਪ-ਸਾ ਆਏ ਕੋਈ

ਬੁਝ ਸਕੇ ਨ ਜੋ ਉਮਰ ਭਰ ਕੇ ਲਿਏ
ਸ਼ਮ੍ਮਾ-ਏ-ਇਸ਼੍ਕ ਐਸੀ ਜਲਾਏ ਕੋਈ

ਵਾਦਾ ਕਰਤਾ ਹੂਂ ਹਰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੂਂਗਾ
ਮਗਰ ਸ਼ਰ੍ਤ ਹੈ ਵਫਾ ਨਿਭਾਏ ਕੋਈ

ਦਿਲ ਮੇਂ ਹੈ ਜੋ ਵਹੀ ਚੇਹਰੇ ਪੇ ਹੋ
ਹਕੀਕਤ ਸੇ ਰੂ-ਬ-ਰੂ ਕਰਾਏ ਕੋਈ

ਮੇਰੀ ਤਮਨ੍ਨਾ ਤੋ ਹੈ 'ਅਨੁਜ' ਯਹੀ
ਅਪਨੇ ਦਿਲ ਮੇਂ ਮੁਝੇ ਬਸਾਏ ਕੋਈ

---17.

ਸ਼ਾਖ਼ ਸੇ ਟੂਟਕਰ ਪਤ੍ਤੇ ਦੋਬਾਰਾ ਨਹੀਂ ਚਿਪਕਾ ਕਰਤੇ
ਦਿਲ ਸੇ ਬਨਾਏ ਹੁਏ ਰਿਸ਼੍ਤੇ ਕਭੀ ਨਹੀਂ ਟੂਟਾ ਕਰਤੇ

ਪਹਲਾ-ਪਹਲਾ ਯੇ ਪ੍ਯਾਰ ਹੀ ਕੁਛ ਹੋਤਾ ਹੈ ਐਸਾ
ਦਿਲੇ ਆਸ਼ਿਕ ਜਿਸਕੋ ਭੂਲਕਰ ਭੀ ਨਹੀਂ ਭੂਲਾ ਕਰਤੇ

ਪ੍ਯਾਰ ਕਰਕੇ ਵੋ ਮੁਝੇ ਭੂਲ ਗਏ ਹੋ, ਕੈਸੇ ਮਾਨੂਂ
ਜੋ ਦਿਲ ਮੇਂ ਰਹਤੇ ਹੈਂ ਵੋ ਦਿਲ ਸੇ ਨਹੀਂ ਜਾਯਾ ਕਰਤੇ

ਮੌਤ ਤੋ ਆਤੀ ਹੈ ਹਮਾਰੇ ਤੁਮ੍ਹਾਰੇ ਜਿਸ੍ਮੋਂ ਕੋ ਹੀ
ਪ੍ਯਾਰ ਕੇ ਰਿਸ਼੍ਤੇ ਅਮਰ ਹੈਂ, ਯੇ ਨਹੀਂ ਟੂਟਾ ਕਰਤੇ

ਜੋ ਕਹਤੇ ਹੋ 'ਅਨੁਜ' ਸਚ ਕਹਤੇ ਹੋ ਇਸਲਿਏ ਹਮ
ਮੁਸ੍ਤਹਿਕੇ-ਰਬ੍ਤ ਤੇਰੇ ਸਿਵਾ ਓਰ ਕੋ ਨਹੀਂ ਸਮਝਾ ਕਰਤੇ

---18.

ਪ੍ਯਾਰ ਕਾ ਯੇ ਪਹਲਾ ਹੀ ਖਤ ਹੈ ਕੋਈ ਬਤਾਏ ਕ੍ਯਾ-ਕ੍ਯਾ ਲਿਖੂਂ
ਬਾਤੇਂ ਦਿਲ ਮੇਂ ਆਜ ਬਹੁਤ ਹੈਂ ਸਮਝ ਨ ਆਏ ਕ੍ਯਾ-ਕ੍ਯਾ ਲਿਖੂਂ

ਖਤ ਮੇਂ ਪਹਲੇ ਕ੍ਯਾ ਲਿਖਤੇ ਹੈਂ ਮੁਝਕੋ ਕੁਛ ਮਾਲੂਮ ਨਹੀਂ
ਤਜ਼ਰਬਾ ਨਹੀਂ ਖਤ ਲਿਖਨੇ ਕਾ ਕੋਈ ਬਤਾਏ ਕ੍ਯਾ-ਕ੍ਯਾ ਲਿਖੂਂ

ਲਿਖਕਰ ਉਸਕਾ ਹਾਲ ਮੈਂ ਪੂਂਛੂਂ ਯਾ ਅਪਨਾ ਹੀ ਹਾਲ ਕਹੂਂ
ਕਸ਼ਮਕਸ਼ ਮੇਂ ਹੂਂ ਬੜੀ ਦੇਰ ਸੇ ਸਮਝ ਨ ਆਏ ਕ੍ਯਾ-ਕ੍ਯਾ ਲਿਖੂਂ

ਨਾਵਾਕਿਫ ਹੈ ਜੋ ਉਲ੍ਫਤ ਸੇ ਮੇਰੀ ਅਬ ਤਕ 'ਅਨੁਜ' ਉਸੇ
ਰਾਜੇ ਦਿਲ ਮੈਂ ਕੈਸੇ ਲਿਖੂਂ ਕੋਈ ਬਤਾਏ ਕ੍ਯਾ-ਕ੍ਯਾ ਲਿਖੂਂ

---
19.

ਹੁਸ੍ਨ ਤੇਰਾ ਇਕ ਜਲਤਾ ਦਰਿਯਾ
ਇਸ਼੍ਕ ਮੇਰਾ ਹੈ ਪਿਘਲਤਾ ਦਰਿਯਾ

ਰੂਹ-ਬਦਨ ਗਰ ਮਿਲ ਜਾਏਂ ਦੋਨੋਂ ਕੇ
ਦਿਲ ਬਨ ਜਾਏਗਾ ਮਚਲਤਾ ਦਰਿਯਾ

ਟੂਟੇਂਗੀ ਅਗਰ ਯੇ ਰਸ੍ਮੋਂ ਕੀ ਦੀਵਾਰੇਂ
ਇਸ਼੍ਕ ਬਨ ਜਾਏਗਾ ਚਲਤਾ ਦਰਿਯਾ

ਮਤ ਹੋ ਖਫਾ ਤੂ ਮੇਰੀ ਵਫਾ ਸੇ
ਹਿਲਨੇ ਦੇ ਵਫਾ ਕਾ ਹਿਲਤਾ ਦਰਿਯਾ

ਬਿਨ ਹਰ੍ਫੋਂ ਕੇ 'ਅਨੁਜ' ਕੈਸੇ ਲਿਕ੍ਖੇਂ
ਰੂਕਾ ਹੈ ਗ਼ਜ਼ਲ ਕਾ ਚਲਤਾ ਦਰਿਯਾ

---20.

ਹਮਸੇ ਹਰ ਕਿਸੀ ਨੇ ਬਸ ਇਤਨਾ ਹੀ ਵਾਸ੍ਤਾ ਰਕ੍ਖਾ
ਸਿਰ੍ਫ ਗਰਜ ਕੇ ਲਿਏ ਹੀ ਹਮਕੋ ਅਪਨਾ ਆਸ਼ਨਾ ਰਕ੍ਖਾ

ਹਮਨੇ ਜਿਸਕੋ ਭੀ ਚਾਹਾ, ਤਹੇ ਦਿਲ ਸੇ ਚਾਹਾ ਮਗਰ
ਸਭੀ ਨੇ ਦਿਲੋਂ ਕੇ ਦਰਮਿਯਾਂ ਸਦਾ ਫਾਸਿਲਾ ਰਕ੍ਖਾ

ਜਹਾਂ ਤਕ ਯਾਦ ਹੈ, ਮੈਂਨੇ ਸਬਸੇ ਵਫਾ ਨਿਭਾਈਂ ਹੈ
ਫਿਰ ਭੀ ਹਰ ਕਿਸੀ ਨੇ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਬੇਵਫਾ ਰਕ੍ਖਾ

ਅਸਲਿਯਤ ਜਾਨ ਜਾਏਂਗੇ ਤੋ ਲੌਟ ਆਏਂਗੇ ਵੋ ਭੀ
ਇਸੀ ਆਸ ਮੇਂ ਹਮਨੇ ਦਰਵਾਜਾ-ਏ-ਦਿਲ ਖੁਲਾ ਰਕ੍ਖਾ

ਅਪਨੋਂ ਕੇ ਚੇਹਰੇ ਭੀ ਆਏ ਨਜ਼ਰ ਬੇਗਾਨੇ ਹਮੇਂ
ਜਬ ਭੀ ਹਮਨੇ ਉਨਕੇ ਆਗੇ 'ਅਨੁਜ' ਆਈਨਾ ਰਕ੍ਖਾ

---21.

ਤੁਮਸੇ ਪਹਲੇ ਮੈਂਨੇ ਕਿਸੀ ਪੇ ਯਕੀਂ ਕਿਯਾ ਨ ਥਾ
ਇਸ ਧੋਖੇ ਸੇ ਪਹਲੇ ਕੋਈ ਧੋਖਾ ਹੁਆ ਨ ਥਾ

ਤੇਰੀ ਨਜਰੋਂ ਕਾ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ ਦਿਲ ਮੇਂ ਘਰ ਕਰ ਗਯਾ
ਤੁਮਸੇ ਪਹਲੇ ਤੋ ਕਿਸੀ ਨੇ ਇਸ ਤਰਹ ਦੇਖਾ ਨ ਥਾ

ਕ੍ਯਾ ਪਤਾ ਕੈਸੀ ਹੋਤੀ ਹੈਂ ਬਿਯਾਬਾਨ ਕੀ ਰਾਤੇਂ
ਸ਼ਾਮ ਕੇ ਬਾਦ ਘਰ ਸੇ ਮੈਂ ਕਭੀ ਨਿਕਲਾ ਨ ਥਾ

ਅਬ ਮੈਂ ਸਮਝਾ ਉਸਕੀ ਇਸ ਨਾਕਾਮਯਾਬੀ ਕਾ ਸਬਬ
ਹੌਸਲਾ ਕਰਕੇ ਵੋ ਪੂਰਾ ਰਾਹ ਪੇ ਚਲਾ ਨ ਥਾ

ਇਨ ਹੁਸ੍ਨ ਵਾਲੋਂ ਸੇ ਨ ਰਖਿਏ ਵਫਾ ਕੀ ਉਮ੍ਮੀਦ
ਵਕ੍ਤ ਪੇ ਦੇਂਗੇ ਯੇ ਧੋਖਾ 'ਅਨੁਜ' ਯਹ ਕਹਤਾ ਨ ਥਾ

---22.

ਪਤ੍ਥਰੋਂ ਪੇ ਕਰ ਲੇਨਾ ਤੁਮ ਯਕੀਂ
ਲੇਕਿਨ ਇਨ੍ਸਾਨੋਂ ਪਰ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ

ਇਨ੍ਸਾਂ ਕੋ ਮੁਹਬ੍ਬਤ ਮਿਲੇ ਜਹਾਂ ਸੇ
ਕਰਤਾ ਹੈ ਯੇ ਦਗਾ, ਆਖਿਰ ਵਹੀਂ

ਖੁਦਾ-ਏ-ਇਸ਼੍ਕ ਤੁਮ ਕਹਤੇ ਹੋ ਜਿਸੇ
ਮਤਲਬੇ-ਇਸ਼੍ਕ ਤਕ ਉਸੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ

ਉਜਲੇ ਜਿਸ੍ਮ ਕੀ ਚਾਹ ਰਖਨੇ ਵਾਲੋਂ
ਕੀਮਤੇ-ਸਾਫਦਿਲ ਤੁਮ੍ਹੇਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ

ਆਸ ਨ ਛੋੜ ਉਸਸੇ ਇਂਸਾਫ ਕੀ
ਖੁਦਾ ਕੇ ਘਰ ਦੇਰ ਹੈ ਅਂਧੇਰ ਨਹੀਂ

---23.

ਅਬ ਤੋ ਵਕ੍ਤ ਕੁਛ ਯੂਂ ਗੁਜਾਰਨਾ ਹੋਗਾ
ਅਹਸਾਂ ਜਿਨ੍ਦਗੀ ਕਾ ਉਤਾਰਨਾ ਹੋਗਾ

ਸਾਥ ਮੇਰੇ ਕੋਈ ਚਲੇ ਨ ਚਲੇ
ਖੁਦ ਕੋ ਤੂਫਾਂ ਮੇਂ ਉਤਾਰਨਾ ਹੋਗਾ

ਕਿਸੀ ਮੇਂ ਬੁਰਾਈ ਦੇਖਨੇ ਸੇ ਪਹਲੇ
ਹਮੇਂ ਖੁਦ ਕੋ ਭੀ ਤੋ ਸਂਵਾਰਨਾ ਹੋਗਾ

ਯਕੀਨਨ ਦੌਰੇ-ਇਸ਼੍ਕ ਆਏਗਾ ਮਗਰ
ਦਿਲ ਸੇ ਇਸ ਨਫਰਤ ਕੋ ਮਾਰਨਾ ਹੋਗਾ

'ਅਨੁਜ' ਤਨਹਾ ਸਫਰ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ
ਅਬ ਹਮਸਫਰ ਕੋ ਪੁਕਾਰਨਾ ਹੋਗਾ

---24.

ਮੈਂ ਖ੍ਵਾਬੋਂ ਸੇ ਨਿਕਲਨਾ ਚਾਹਤਾ ਹੂਂ
ਤੁਮ੍ਹਾਰੇ ਸਾਥ-ਸਾਥ ਚਲਨਾ ਚਾਹਤਾ ਹੂਂ

ਦਰ੍ਦ ਹੈ ਕ੍ਯਾ, ਸਮਝਾਨੇ ਕੀ ਖਾਤਿਰ
ਮੈਂ ਤੁਮਸੇ ਦਿਲ ਬਦਲਨਾ ਚਾਹਤਾ ਹੂਂ

ਜਿਯਾ ਹੂਂ ਮੈਂ ਇਕ ਪਤ੍ਥਰ ਕੀ ਤਰਹ
ਅਬ ਬਨਕੇ ਮੋਮ ਜਲਨਾ ਚਾਹਤਾ ਹੂਂ

ਵਫਾ ਕਰਨੇ ਸੇ ਕੁਛ ਹਾਸਿਲ ਨਹੀਂ ਹੈ
ਜਫਾ ਮੇਂ ਅਬ, ਮੈਂ ਪਲਨਾ ਚਾਹਤਾ ਹਂ

ਗਮੋਂ ਮੇਂ ਤੋ ਜਲਾ ਹੂਂ ਮੈਂ 'ਅਨੁਜ' ਅਬ
ਤੇਰੀ ਖੁਸ਼ਿਯੋਂ ਮੇਂ ਢਲਨਾ ਚਾਹਤਾ ਹੂਂ

---25.

ਮੁਝਕੋ ਤੁਮ ਅਪਨਾ ਕਹਤੇ ਹੋ
ਇਸੀਲਿਏ ਅਚ੍ਛੇ ਲਗਤੇ ਹੋ

ਜਿਸਸੇ ਮੈਂਨੇ ਧੋਖਾ ਖਾਯਾ
ਤੁਮ ਭੀ ਬਿਲ੍ਕੁਲ ਉਨ ਜੈਸੇ ਹੋ

ਕੈਸੇ ਮਾਨੂਂ ਬਾਤ ਮੈਂ ਤੇਰੀ
ਤੁਮ ਤੋ ਦੁਨਿਯਾ ਕੇ ਝੂਠੇ ਹੋ

ਤੁਮ ਤੋ ਚਾਹੋ ਦੌਲਤ-ਸ਼ੋਹਰਤ
ਕਦਰ ਵਫਾ ਕੀ ਕਬ ਕਰਤੇ ਹੋ

ਤੁਮਕੋ ਪ੍ਯਾਰ ਪੇ ਯਕੀਂ ਨਹੀਂ ਹੈ
ਕਲ ਉਸਕੇ ਥੇ, ਅਬ ਇਸਕੇ ਹੋ

ਸਚ ਕੋ ਸਚ ਕਹਤੇ ਹੋ 'ਅਨੁਜ'
ਸਬਕੋ ਤੁਮ ਕੜਵੇ ਲਗਤੇ ਹੋ

---26.

ਤੁਮ ਕ੍ਯੋਂ ਐਸੇ ਖਫਾ ਹੋ ਗਏ
ਬੇਵਜਹ ਬੇਵਫਾ ਹੋ ਗਏ

ਕ੍ਯਾ ਖਤਾ ਥੀ ਹਮਾਰੀ ਭਲਾ
ਬਿਨ ਬਤਾਏ ਜੁਦਾ ਹੋ ਗਏ

ਖ੍ਵਾਬੋਂ ਮੇਂ ਭੀ ਨਹੀਂ ਆਤੇ ਅਬ
ਐਸੇ ਕ੍ਯੂਂ ਤੁਮ ਜੁਦਾ ਹੋ ਗਏ

ਏਕ ਭੀ ਨ ਸੁਨੀ ਔਰ 'ਅਨੁਜ'
ਦੇਖਤੇ ਹੀ ਹਵਾ ਹੋ ਗਏ

---27.

ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ ਚਲਨਾ ਹੋਗਾ
ਗਿਰਕਰ ਭੀ ਸਂਭਲਨਾ ਹੋਗਾ

ਜੀਵਨ ਕੇ ਇਸ ਰਾਹ ਮੇਂ ਯਾਰੋਂ
ਗਮੋਂ ਸੇ ਭੀ ਮਿਲਨਾ ਹੋਗਾ

ਬਿਛੜੇ ਹੈਂ ਜੋ ਆਜ ਭੀ ਹਮਸੇ
ਕਲ ਉਨਸੇ ਭੀ ਮਿਲਨਾ ਹੋਗਾ

ਗਮ ਮਿਲੇ ਯਾ ਖੁਸ਼ਿਯਾਂ ਹਮਕੋ
ਫੂਲੋਂ ਜੈਸਾ ਹਂਸਨਾ ਹੋਗਾ

ਜਬ ਤਕ ਸਾਂਸ 'ਅਨੁਜ' ਹੈ ਬਾਕੀ
ਯਾਦੋਂ ਮੇਂ ਹੀ ਜਲਨਾ ਹੋਗਾ

---28.

ਵੋ ਜਬ ਭੀ ਮੁਝਸੇ ਮਿਲਾ ਕਰਤਾ ਥਾ
ਹਂਸ-ਹਂਸ ਕਰ ਬਾਤੇਂ ਕਿਯਾ ਕਰਤਾ ਥਾ

ਸਾਥ ਨ ਛੋਡੂਂਗਾ ਕਿਸੀ ਕੀਮਤ ਪਰ
ਹਰਦਮ ਮੁਝੇ ਯਹੀ ਕਹਾ ਕਰਤਾ ਥਾ

ਹਰ ਗਮ, ਹਰ ਖੁਸ਼ੀ ਯੂਂ ਬਾਂਟਾ ਕਰਤੇ ਥੇ
ਮੈਂ ਉਸਕੋ ਵੋ ਮੁਝੇ ਸੁਨਾ ਕਰਤਾ ਥਾ

ਖਰਾ ਨਹੀਂ ਉਤਰਾ ਵੋ ਅਪਨੀ ਬਾਤੋਂ ਪਰ
ਵਾਦੇ ਤੋ ਬਹੁਤ ਕਿਯਾ ਕਰਤਾ ਥਾ

ਭੂਲ ਗਯਾ ਵੋ ਇਸ ਤਰਹ ਸੇ ਮੁਝੇ
ਜਿਸ ਤਰਹ 'ਅਨੁਜ' ਯਾਦ ਕਿਯਾ ਕਰਤਾ ਥਾ

---29.

ਦਰ੍ਦੇ ਦਿਲ ਹੈ ਔਰ ਆਂਖੋਂ ਮੇਂ ਪਾਨੀ ਹੈ
ਹਾਂ ਯਹੀ, ਬਸ ਯਹੀ, ਮੇਰੀ ਕਹਾਨੀ ਹੈ

ਐ ਖੁਦਾ ਰਖਨਾ ਹਰਾ ਇਸਕੋ ਸਦਾ
ਯਹ ਜਖ੍ਮ ਦੋਸ੍ਤ ਕੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ

ਜਾਨੀ ਹੈ ਜਬਸੇ ਹਕੀਕਤ ਉਸਕੀ
ਯੇ ਦੁਨਿਯਾ ਲਗਨੇ ਲਗੀ ਬੇਗਾਨੀ ਹੈ

ਮੇਰਾ ਤਜ਼ਰਬਾ ਤੋ ਕਹਤਾ ਹੈ ਯਹੀ
ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਮੇਂ ਇਸ਼੍ਕ ਕਰਨਾ ਨਾਦਾਨੀ ਹੈ

ਸਬਕੇ ਇਸ਼੍ਕ ਮੇਂ ਮਿਲੇਗੀ-ਬੂ-ਏ-ਹਵਸ
'ਅਨੁਜ' ਕਾ ਇਸ਼੍ਕ ਉਲ੍ਫਤੇ-ਰੂਹਾਨੀ ਹੈ

---30.

ਮਰਤਾ ਨਹੀਂ ਕੋਈ ਕਿਸੀ ਸੇ ਜੁਦਾ ਹੋਨੇ ਪਰ
ਅਫਸੋਸ ਜਰੂਰ ਹੋਤਾ ਹੈ ਕਿਸੀ ਕੋ ਖੋਨੇ ਪਰ

ਲਮ੍ਹਾਤ ਜੋ ਹੋਤੇ ਹੈਂ ਬੀਤੇ ਹੁਏ ਜਮਾਨੋਂ ਕੇ
ਘੇਰ ਲੇਤੇ ਹੈਂ ਅਕ੍ਸਰ ਤਨਹਾ ਹੋਨੇ ਪਰ

ਹੋਨੇ ਲਗਤਾ ਹੈ ਅਹਸਾਸ ਗਮੋਂ ਮੇਂ ਖੁਸ਼ੀ ਕਾ
ਜਿਨ੍ਦਗੀ ਆਸਾਨ ਲਗਤੀ ਹੈ ਤਜ਼ਰ੍ਬਾ ਹੋਨੇ ਪਰ

ਕੌਨ ਕ੍ਯਾ ਹੈ ਔਰ ਕਿਤਨੇ ਪਾਨੀ ਮੇਂ ਹੈ
ਲਗਤਾ ਹੈ ਪਤਾ ਸਾਮਨੇ ਆਈਨਾ ਹੋਨੇ ਪਰ

ਦਿਲ ਮੇਂ ਕਿਤਨੀ ਮੁਹਬ੍ਬਤ ਹੈ ਕਿਸਕੇ ਲਿਏ
ਪਤਾ ਲਗਤਾ ਹੈ ਅਕ੍ਸਰ 'ਅਨੁਜ' ਜੁਦਾ ਹੋਨੇ ਪਰ

---31.

ਸਾਰੀ ਜਿਨ੍ਦਗੀ ਜੀਤੇ ਰਹੇ ਹਮ ਖ੍ਵਾਬੋਂ ਮੇਂ
ਹੋਤੀ ਨਹੀਂ ਖੁਸ਼ਬੂ ਕਭੀ ਕਾਗ਼ਜੀ ਗੁਲਾਬੋਂ ਮੇਂ

ਜੁਦਾ ਹੋ ਗਏ ਹਮ ਮਿਲਨੇ ਸੇ ਪਹਲੇ ਹੀ
ਕੁਛ ਤੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਮੀ ਹਮਾਰੇ ਭੀ ਹਿਸਾਬੋਂ ਮੇਂ

ਭੂਲ ਹੋ ਗਈ ਹਮਸੇ ਉਨਕੋ ਸਮਝਨੇ ਮੇਂ ਹੀ
ਛਿਪਾ ਰਖਾ ਥਾ ਉਸਨੇ ਖੁਦ ਕੋ ਜੋ ਹਿਜ਼ਾਬੋਂ ਮੇਂ

ਨ ਰਹਾ ਕੋਈ ਹਮਸੇ ਮੁਹਬ੍ਬਤ ਕਰਨੇ ਵਾਲਾ ਅਬ
ਹਮ ਭੀ ਤੋ ਹੈਂ ਅਬ ਜਹਾਂ ਕੇ ਖਾਨਾ ਖਰਾਬੋਂ ਮੇਂ

ਮੁਹਬ੍ਬਤ ਮੇਂ ਵੋ ਸਬ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਯਾ ਕਭੀ
ਹਮਨੇ ਜੋ ਕੁਛ ਭੀ ਪਢਾ ਥਾ 'ਅਨੁਜ' ਕਿਤਾਬੋਂ ਮੇਂ
--






(ਕ੍ਰਮਸ਼ ਅਗਲੇ ਅਂਕੋਂ ਮੇਂ ਜਾਰੀ….)

---51.

muhabbat men tum kabhi dhokha khakar dekhana
tanhaee men khud ko kabhi roolakar dekhana

judaee kee kaisi hoti hai jalim jalan
kisi apane se kabhi juda hokar dekhana

koee apana nahin hota muhabbat ke siva
jahan men, ji chahe use aazama kar dekhana

har shai men soorat meri aayegi nazar tumako
kabhi vakt ke aaeene ko uthakar dekhana

baton men nahin to 'anuja' yadon men rahega
kabhi bita huaa jamana uthakar dekhana

---52.

apane dil men kabhi koee basaya hota
gam kisi ka kabhi apana banaya hota

jan jata ki ye ishk kya hai bala
zamane men kisi se dil lagaya hota

nam mera bhi hota har lab pe agar
ishk men hath hamane aazamaya hota

sar aankhon pe apani bithate usako
gar kisi ne hamen apanaya hota

likhata gazal jaroor us par to
'anuja' khvabon men gar koee aaya hota

---53.

nahin thi kisi chij kee parava hamen
parava tab huee jab ishk huaa hamen

chandani kee chadar odhakar sote the
uthane aati thi subah saba hamen

dil se befikr, beparavah the ham bhi
ishk ne to bandi bana liya hamen

yad hai nazar mili thi ik hasin se
par yad nahin ishk kab ho gaya hamen

ishk ke asar ka kya kahana 'anuja'
kar diya isane duniya se juda hamen

---54.

pyar men yar ko roolaya nahin karate
vada karake sanam bhoolaya nahin karate

palakon par kisi ko bithao agar
fir nazar se usako giraya nahin karate

muhabbat to pak hoti hai dost isamen
fakat sookhi hamadardi jataya nahin karate

rahe-ishk men kadam rakhane vale sun jara
kadam rakhakar pichhe hataya nahin karate

tera tha tera hai tera hi rahega 'anuja'
baraha kisi ko aazamaya nahin karate

---55.

pyar karake to jakhm naya paya hai
aankhen hain nam meri, dil ghabaraya hai

n hare ho sake sookhe fool muhabbat ke
yoon hi aankhon ne savan bahaya hai

n ho sakee roshani rahe-ishk men
jalane ko to hamane dil jalaya hai

gila kya karen aafatab se doston
hamako to mahatab ne jalaya hai

dil yakeen 'anuja' kis par kare
ik sachche dost se fareb khaya hai

---56.

pyar ke badale ham to pyar den
leke gam sabase, khushi udhar den

soorat gar dekhana chahon ishk kee
rooh se badan ka parda utar den

dekh lo beshak aazama ke hamako
tujh par apani ye jan var den

dushmani hai to bata de hamen bhi
ham nahin hai teri tarah kee khar den

---57.

jo aarasi-e-aar pahane hote hain
vo to dil ke bahut achchhe hote hain

padhane vale to padh lete hain chehara
sab hal chehare pe likkhe hote hain

man sachcha tan sada hai jisaka
is jahan men charche hi usake hote hain

milane se unhen kaun rok sakata hai
jo ek dooje ke lie bane hote hain

muhabbat men 'anuja' dikhava nahin hota
dilabar to dil men hi base hote hain

---58.

khud ko khud se chhipata kyon hai
aaeene ke samane ghabarata kyon hai

bevafaee bas gaee hai fitarat men teri
git vafa ke gunagunata kyon hai

aankhon kee nami ka sabab hai gam
inhen khushi ke aansoo batata kyon hai

khud nahin dekha kabhi aaeena tumane
auron ko fir aaeena dikhata kyon hai

kissa aam ho gaya hai bevafaee ka
'anuja' kahate hue vo sharmata kyon hai

---59.

jakhmi jigar har aashikee ka hai
hal ye aajakal aadami ka hai

pyar kee baten hain sirf kitabi
tazaraba ye apani jindagi ka hai

kisako kya lena kisi ke gam se
sabako khyal apani khushi ka hai

kaun chahe 'anuja' dil ko mere
dil pe ikhtiyar bas usi ka hai

---60.

usake noor se insan juda nahin
koee fir bhi kyon lagata khuda nahin

karake dekha hai hamane ye tajaraba bhi
jhooth par der tak parda rahata nahin

harakaten bata deti hain dil kee bat
beshak koee kisi se kuchh kahata nahin

koshishen hi hoti hain aksar kamayab
kya mira ko shyam mila nahin?

'anuja' jisako apana dost kahe
jamane men vo ab tak mila nahin

---61.

---

aapakee judaee main sahoon kaise
aapake bin ab main rahoon kaise

khafa hai mujhase aaj jan meri
ye bat auron se kahoon kaise

sookh gaya hai aankhon ka dariya
banake aansoo ab bahoon kaise

aap kahate to sah leta par
duniya ke tane sahoon kaise

bat meri aap sunate nahin fir
'anuja' dil kee bat kahoon kaise

---62.

dekhakar bhi nahin dekha aur nikal gae karib se
door talak dekhate rahe ham banakar badanasib se

muhabbat ke lie jaroori hai daulat ka hona bhi
milati nahin hai muhabbat sirf achchhe nasib se

daulat, shoharat hai n shakl-o-soorat achchhi
aise men kare kaun bhala muhabbat mujh garib se

vo kya hai kya nahin aaj talak ham samajhe nahin
lagate hain vo kabhi habib se, kabhi raqeeb se

tanaha hoon isamen mera kasoor hai n 'anuja' tera kasoor
jo bhi ho raha hai, ho raha hai mere nasib se

ÿ ÿ ÿ64.

ishk valon se jal raha hai sara shahar
kaisi tasir vala hai tumhara shahar

nafarat se karata hai yah muhabbat bahut
ajib mizaj vala hai tumhara shahar

kadre-ishk hai n mehamanon kee mehaman-navaji
kuchh tumhari tarah hi hai tumhara shahar

ishk nafarat ke is khel men jitega kaun
ik taraf ishk hai dooji taraf sara shahar

tumase, tumhare shahar se ho gaya hai vafik
'anuja' ab aaega n kabhi dobara shahar

---65.

pyar karo hamase itana ki charcha ho jamane men
pyar ka asali maja hai tadpane men tadpane men

mere dil ko tum apana hi ghar samajh a dost
ji chahe jab tak raho mere dil ke gharane men

tum mujhase rooth bhi jana jaldi man bhi jana
pyar badhata hai a dost roothane men manane men

dil ke har kone men rahakar dekh lena tum
tere siva kuchh bhi n milega is dil divane men

kah do 'anuja' se pyar hai dil se tumhen
tumhara kya jata hai kaee bar doharane men

---66.

sirf hamen hi nahin mile hain gam kataron men
foolon ko dekhie rahate hain jo kharon men

sanbhalakar aaiega jara ki aaeene lage hain
mere ghar kee chhat, farsh, dar-o-divaron men

sone ka bhav gir gaya hai tab se jamin par
suna hai jab se ulafat bikegi bajaron men

paradesh se laut aaeee ab to 'anuja' ji
pipal ugane lage hain ghar kee divaron men

---67.

hamako aapakee ye aashikee achchhi lagi
aur us par aapakee sadagi achchhi lagi

daure-gam men aap mere sath jo chal pade
aaj hamen bhi dhoop gam kee achchhi lagi

aapake bina har khushi thi gam ke jaisi
aap mile hamase to khushi achchhi lagi

aapakee nazaron ka vo hamen baraha dekhana
nazaron kee katari jo lagi achchhi lagi

'anuja' aankhen, chehara, dil aur hamako
aapake hasin labon kee hansi achchhi lagi

---68.

mainne poochha- 'kya huaa, usane kaha- 'aashikee'
mainne fir poochha usase, hai chij kya aashikee

rote hue ko hansa de jo hansate hue ko roola de
mainne suna hai, kuchh aisi hi, hai bala aashikee

main tanaha, meri jindagi tanaha aur yahan tak
mere tanaha dil men rah gaee tanaha aashikee

dard, aansoo, bekarari, judaee aur ye tanhaee
isake siva diya hai kya toone bata aashikee

jisako dekha vahi mila divana badan ka
mila 'anuja'-sa n koee jisase karata aashikee

---69.
mujhase bichhad ke khush rahate ho
meri tarah tum bhi jhoothe ho1.

aankhon men aankhen dalake kah do
'pyar mujhase nahin karate ho'

sakhiyon sang tum baithake aksar
kyon meri baten karate ho

khudako kamare men band karake
kisake lie fir tum rote ho

gair ke sang dekhake mujhako
sooraj kee tarah kyon jalate ho

maloom nahin tumhen pyar ke mani
kyon itane bhole banate ho

sach kahata hoon ki tum mujhako
khushi kee tarah achchhe lagate ho

dil se tumhen chahata hoon fir bhi
etabar kyon nahin karate ho

main nahin hoon to kaun hai fir vo
jisake lie sajate sanvarate ho
---
1. yah she'r do. bashir badr ji ka hai aur yah gazal isi jamin par likhi gaee hai.

70.

aaeene men dekhakar shakl apani rote hain ham
tanahaee men isakadar khaufazada hote hain ham

teri chahat hamari jaroorat ban gaee hai shayad
hai yahi sabab ki tere har naj dhote hain ham

din kamon men gujar jata hai par sham hote hi
saqee, sharab, mahakhane ke sath hote hain ham

bebat, besabab hamase o naraz hone vale
ja teri isi bat se naraj hote hai ham

sochata hoon rishton ko mahafooj rakhane ke lie
shart, samajhauta ye sab vajan kyon dhote hai ham

zindagi se daman bhi nahin chhudaya jata 'anuja'
yad aate tum, marane ko jab hote hai ham

---71.

patajhad ke bad aana lazami hai jab bahar ka
fir kaise n karoon main intajar apane yar ka

mana rooth jane kee aadat hai unakee purani bahut
hota hai roothane vale ko manana farj yar ka

vo hota bhala kyoon n hamase juda-o-khafa
ye to dastoor purana hai is pagal sansar ka

munh-dar-munh rahata tha jo kabhi meri nazaron ke
eed ka chand ho gaya hai aaj didar yar ka

isi hasarat men jinda hai ye garib 'anuja'
kabhi to poochhane aaenge vo hal bimar ka

---72.

hijr men daramiyan dilon ke kabhi fasila nahin hota
majaboori men har koee shakhs bevafa nahin hota

tere shahar men aana jana hai har roj ka magar
fir bhi tumase milane ka kyon hausala nahin hota

taras gaee hain meri nazar tere didar ke lie
ab kyon pahali mulakat-sa hadisa nahin hota

main bhi hota agar sangadil jagah par aapakee
naraj hota aapase magar aap-sa nahin hota

koshish hajar kee aapako bhool jane kee magar
'anuja' ke dil se door khyal aapaka nahin hota

--- 73
kaun dega tumako dhokha jindagi
tum to ho khud ik chhalava jindagi

kahana hai jo aaj hi kah loon main
kal n milega mauka jindagi

vafa hamane kee hai kitani tumase
baithakar kabhi kya socha jindagi

baharon kee kaise ummid laga loon
kaza ka hai too ik jhonka jindagi

ik pal men hi kah doonga sari baten
'anuja' ko kabhi de mauka jindagi

74
jism juda hone se dil juda to nahin hote
jara-jara si baton par dost khafa to nahin hote

gam ke toofan bhi honge aansuon kee barish bhi
khushiyon ke mausam dost sada to nahin hote

marane ke bad hoti hai khuda-si parastish
jite ji sabhi insan khuda to nahin hote

majaboor kare beshak koee azeez kee kasam deke
aapakee tarah dost bevafa to nahin hote

lag jati bhanak hamen yadi daga denge vah bhi
is tarah un par 'anuja' fida to nahin hote

75
silasila dard ka chala hai shayad
dil ka koee jakhm hara hai shayad

hichakiyan mujhako jo aane lagi hain
yad usane mujhako kiya hai shayad

dhadkanon ka namo-nishan nahin dil men
ab to bas vahi rahata hai shayad

dekhakar mujhe kar liya parda usane
'anuja' ajanabi ho gaya hai shayad

76

mere is jigar men
foolon ke nagar men

kahin bhi raho tum
ho meri nazar men

doobane men maja hai
ishk ke sagar men

der hai andher nahin
us khuda ke ghar men

pa liya 'anuja' ne to
khuda ko patthar men
77
jis jisako parakha hamane us usako begana paya
khushiyon kee basti men hamane gam ka ik khajana paya

rishte, nate, ishk, vafa sab baten hi baten to hain
in sabamen bas garaj ka hamane jhootha afasana paya

pyar se pyar hi karane vala koee n mila hamako
jisako dekha hamane usako zism ka divana paya

ranjhe-hir ka kissa ho ya laila-majanoon ka kissa
har soorat men ulfat ka dushman ye jamana paya

'anuja' lakh farebon ke bavajood yah dil tera
dil pasand, dil fareb, dilabar ka divana paya

78
apane dil ko ishk ka rog n lagana tha
laga ke rog, jan se hi to jana tha

main hi tanaha nahin tha ik aashik usaka
usaka aashik to ye sara jamana tha

rootaba-e-muhabbat nahin tha usamen dikhane ko
tha to bas zism aur kad daramiyana tha

kab tak rakhata vo parde men buraee ko
buraee ko ik din samane aana tha

'anuja' hi nahin jala aur bhi to jale hain
itana samajh le too bhi ik paravana tha

79
kabhi khushi men ijafe ke lie pijie
aur kabhi gamon ko chhupane ke lie lijie

pyar se pilae koee sharab n mana keejie
magar iltaza hai meri n behisab pijie

behisab to har chij buri hoti hai doston
isalie kahata hoon jab bhi lo jara-si lijie
'anuja' dil ab dard se tang aa gaya bahut
ab to hathon men mere jam thahara dijie

.............
sab kuchh faila-faila hai kamare men
kuchh achchha-bura huaa hai kamare men

jab se huaa hai vo juda yar se
khudako band rakhata hai kamare men

chashmadid divaren khamosh hain
sannata pasara huaa hai kamare men

rahabar jag ka khudako batane vala
jane kya-kya karata hai kamare men

makeen shahar se lauta hi nahin shayad
parinda ghosala bana raha hai kamare men

tasviren aur khamosh ho gaee hain
har-soo jala laga hai kamare men

kuchh kitabe kagajo-kalam rakkhe hain
jaroor koee shayar rahata hai kamare men

kya ho raha hai bhala kaun poochhai kise
tamasha sab dekh rahe hain khade-khade

danga karavane vala kya mara dangon men
darza shahid ka de rahi hai sarakar use

kursi pyari hai inako desh pyara nahin
chahe koee bhookha mare ya lad kar mare

garib din-b-din garib ho rahe hain
gunde,neta aur baba , hain seth ban rahe

nyay kee karen kya darakar munasibon se
rishvat le rahe hai, rishvat lekar lage the

gazalen

32.

sirf chahane se hi chahat nahin milati
jamane men sabako muhabbat nahin milati

har chij ke dam hote hain lekin
mujhe apani vafa kee keemat nahin milati

toofan ka rookh badalane kee takat hai mujhamen
lekin aapake bina himmat nahin milati

jamin par gam hain, jal hain rishton ke
kaza aae bin jannat nahin milati

ishk nahin karata 'anuja' tumase agar
jindagi men use yah qillat nahin milati

---33.

log batate hain tera divana mujhe
afasos tumane hi nahin pahachana mujhe

ye bat beshak duniya se poochh lo
nibhana aata hai khoob yarana mujhe

meri jindagi men aa jao ya fir
chhod do tum khvabon men satana mujhe

yakeen kar n kar 'anuja' sach hai magar
tumane hi banaya hai divana mujhe

---34.

tohamat n laga ki or ko chahane laga hoon
jara dil se poochh, kya main aisa lagata hoon

mana aaj bhi tumase bichhuda huaa hoon
lekin ab talak main tumako nahin bhoola hoon

tum bhi meri yadon ko rakhate ho taza
achchhi tarah se main tumako samajhata hoon

har manjar bhool gaya magar tumako n bhoola
sach hai ki main tumako dil se chahata hoon

bhoolakar shikave-gile pas aa 'anuja'
rahon men teri dil bichhae hue baitha hoon

---35.

ye jo sharab hai
chij lajavab hai

kahata hai jo ise bura
vo khud kharab hai

toote hue dilon ke lie
ye dava lajavab hai

pine se hi ye apana
jinda shabab hai

---
36.

vo shakhs mere sochane ke jaisa nahin tha
tha vo khafa mujhase magar bevafa nahin tha

kharid leta main muhabbat sare jahan kee
tha dil to mere pas magar paisa nahin tha

pyas se mar gaya tha main jahan par
tha samandar vahan par koee sahara nahin tha

kyon kie vade toone kyon khaee kasamen meri
paradesh jakar tumane agar aana nahin tha

raunak thi chehare pe 'anuja' jab tak pas the
jane ke bad raunak ka pahara nahin tha

---37.

ishk ka bahata dariya hoon main
shahare-jigar men bahata hoon main

aashana hoon main pak dilon ka
did men chahe jaisa hoon main

milate rahe sab bichhudte rahe
tanaha tha aur tanaha hoon main

koee mujhe chahe n chahe
sabako pasand karata hoon main

'anuja' apane she'ron ke karan
aaj jahan men jinda hoon main

---38.

jamin nahin thi rahane ko magar aasaman bahut tha
nahin thi jindagi magar jine ka saman bahut tha

jamane men aksar jhukee hai nigahen unhin kee
khud hi par jinhonne kiya guman bahut tha

navazish-e-vakt hai ye hijr hamari to
pas rahane ka to hamara araman bahut tha

mana tabassum pe jajb-e-ishk tha magar
jigar men usake bhi darde-nihan bahut tha

ashk nikale to dard ka gubar nikala
bahut barason se 'anuja' pareshan bahut tha

---39.

mera dil hai ki yoon gaaafil ho gaya
isane jo chaha vo hasil ho gaya

doobane laga to mil gaya tinaka
ab to bhanvar bhi, sahil ho gaya

tarash diya usako bhi judaee ne
pyar ke to vo bhi qaabil ho gaya

tir kee tarah chali usakee nazar
aur idhar mera dil, bismil ho gaya

dil men jabase vo rahane laga hai 'anuja'
jina-marana apana mushkil ho gaya

---40.

kismat ka tara n mila aasaman ke taron men
ik bhi pyara n mila lakhon men, hajaron men

ek gul-e-muhabbat kee hasarat ko lekar
hamane gujar di ye tamam jindagi kharon men

vafa se mulakat hoti bhi to kaise hoti
vafa jo dhoondhane gae the ham, bevafa yaron men

zakhm khane kee aadat-si ho gaee hai ab to
dil men aarajoo nahin ab, jine kee gulajaron men

ab jo hai 'anuja' vo in mayoosiyon men hai
mayoosiyoen-si bat kahan hai dilakash najaron men

---41.

aankhon se tir chalate kyon ho
dil ko jakhmi banate kyon ho

kitani hai vafa, dil men rahakar dekho
andaja chehare se lagate kyon ho

ishk nahin agar tumako mujhase
khvabon men fir aate kyon ho

labon kee vo gum khamosh kahani
aankhon se hi sunate kyon ho

aata hai 'anuja' jab samane tere
palakon kee chilaman girate kyon ho

---42.

khvab men aae khuda ne poochha- 'kya chahie?'
hansake bola main- 'vafa ke badale vafa chahie'

jindagi kee rah men chauharaen hi chauharaen hain
sahi rah dikhae jo, aisa rahanuma chahie

jo mujhase, sirf mujhase hi kare muhabbat
mujhe aisi, bilkul aisi hi dilarooba chahie

ham donon hon aur muhabbat ho sirf jahan
door ghane jangal men ik aisa kamara chahie

sahara hai aur tej dhoop hai gam kee 'anuja'
dost aise men tumako saya-e-duaa chahie

---43.

aata nahin ab satane khyal usaka mujhako
aise lagata hain jaise vo bhool gaya mujhako

duniyan kee baton men aakar bichhud gaya hai vo
chhoda karata nahin jo kabhi tanaha mujhako

khuda ke bad etabar tha to us par tha
usane diya hai aaj dhokhe se dhokha mujhako

aisa kya mil gaya tumako jo ishk men n tha
meri muhabbat men thi kya kami bata mujhako

vada karati hoon, ho gaee teri, sada ke lie
ab bhi yad hai 'anuja' ye kalam usaka mujhako

---44.

n dil hota, n fir paida koee hasarat hoti
n hasarat hoti n kisi bat kee hujjat hoti

tasir-e-aadami men kash! agar taat hoti
zeest ke har aalam men farahat hi farahat hoti

nigarakhane kee kuchh aur hi soorat hoti
nafarat men agar nihan thodi-si muhabbat hoti

kasoor to sara in aankhon ka hi hai 'anuja'
n yen dekhati usako aur n muhabbat hoti

---45.

aajakal to har kisi dil men dillagi nazar aati hai
auron ko kahen kya khud men hi kami nazar aati hai

muhabbat ke bina aalam hai ye har kisi ka
chehara utara huaa, aankhon men nami nazar aati hai

pyar ka to har koee karata hai bas dikhava
hathon men fool aur bagal men chhuri nazar aati hai

pagal to pahale hi tha, kuchh juda hokar ho gaya hoon
dekhie ab to har najare men vahi nazar aati hai

dhan-daulat shoharat sab kuchh hain khuda ka diya
bin usake to 'anuja' har chij men kami nazar aati hai

---46.

mera dil ho gaya tera, tere shahar men
to har shakhs jal-sa gaya tere shahar men

mujhe ishk karata dekh sab kahane lage
aa gaya hai koee sarafira tere shahar men

ishk kee kadar hai n koee khuda ka dar
ye ajib dastoor hai kaisa tere shahar men

taras bhi nahin aaya mujh ajanabi par
mujhako har kisi ne loota tere shahar men

ishk kee jab main talim dene laga
majake-ishk udaya gaya tere shahar men

'anuja' to ajanabi hai chala jayega
fir hal kya hoga tera tere shahar men

---47.

yoon to aaj fir vo hamare nagar aae
gair sang dekha to vo zahar najar aae

muhabbat kee daulat hai mere is dil men
meri nazaron se dekho to nazar aae

jab bhi zikr kahin suna muhabbat ka
rone laga dil mera, naina bhar aae

fir bhi iltaza hai khuda se bar-bar
har najare men mujhe vo hi nazar aae

andheron men kho chuka tha sab kuchh 'anuja'
mere pas jab tak vo banake sahar aae

---48.

dil apana kahin luta dijie
hath dosti ka badha dijie

jo bat dil ko achchhi n lage
us bat ko hi bhula dijie

todie khamoshi in labon kee
dil men jo hai suna dijie

aatishe-ishk fail jae jahan men
dil kee lagi ko hava dijie

'anuja' tumase aur kuchh nahin mangata
jindagi bhar sath nibha dijie

---49.

ashk banakar bhi main bah nahin sakata
bat kuchh aisi huee kah nahin sakata

itani azeez hai mere dil ko too
ik pal kee judaee sah nahin sakata

ishk to karata hai vo mujhase hi
sareaam magar vo kah nahin sakata

kisi ne thik hi kaha hai- 'ye ishka'
jamane se chhipakar rah nahin sakata

aisi kya bat dekh li usamen 'anuja'
jo too us ke bina rah nahin sakata

---50.

yoon to khvahish sare-lab bahut
socho to dil men talab bahut

tare ginane se bat n banegi
gujarani bakee hain shab bahut

ishk men fanah falan ho gaya
rone ko hamen ye sabab bahut

khyale-varaqdarde-kalam
dile kitab men she'ro adab bahut

jahan mahakane ko 'anuja' ji
muhabbat ka ik hab bahut